لاله Liliaceae	:تیره
Allium sativum L.	:نام لاتین
Garlic – poor mans treacle	:نام انگلیسی
سیر	:نام فارسی
ثوم	:نام عربی

 

- سیر Allium Sativum

سیر گیاهی است که تقریباً در تمام دنیا به جز قطب و جنگلهای استوایی می روید. ولی وطن گیاه آسیای مرکزی و شاید شرق منطقۀ مدیترانه باشد. بیش از 2000 سال است که این سبزی پیازی کشت می شود و از آن استفاده غذایی می گردد. این گیاه رابه سادگی می توان، در باغچه خانه خود کاشت و پرورش داد سیر فضای زیادی نیاز ندارد زیرا کار اصلی اش رادر زیر زمین انجام می دهد و در شرایط مساعد از هر حبه سیر (سیرچه)، پیازی به وجود می آید که شامل هشت تا بیست سیرچه می باشد، از همین رو آن را گیاهانی افزون شونده و تکثیر پذیر می دانند.

 

- مشخصات گیاهشناسی

یک گیاه چند ساله (دائمی) است با ساقه ای لوله ای و محکم و سطح آن نرم است و ارتفاع ساقه به 45- 30 سانتیمتر می رسد و مستقیم از زمین بیرون می آید، پیاز سیر از تعدادی پیاز کوچک و پهن تشکیل شده و اصطلاحاً به آن سیرچه می گویند. سیرچه ها برخلاف سیرچه های موسیر با پوسته نازکی احاطه گردیده که پس از مدتی از بین می رود. بوته سیر در مناطق سرد سیر یا معتدل تولید بذر نمی کند ولی گاهی اوقات ممکن است به جای گل، پیازهای کوچکی روی ساقه ظاهر شوند که بتوان با آن گیاه رانیز ازدیاد کرد.

 

- مواردی که در انتخاب پیاز سیرچه رعایت می شود:

1- اگر پیاز سیر را در زمستان خریداری می کنید باید دقت نمود پیاز یخ زده نباشد. راه تشخیص وقتی پیاز را لمس می کنید قسمتی از آن نرم شده است.

2- از سیرچه های ریز و تا حدودی سبک و از پیازچه هایی که گوشت نرم یا قسمتی از آن کنده یا جوانه سبز آن قابل مشاهده می باشد، از کاشت آنها خودداری کنید.

3- تا موقع کاشت نباید سیرچه ها از هم جدا شوند، زیرا رطوبت از بین می رود و موجب پوک شدن آن می شود.                                                           

- شرایط آب و هوایی:

سیر گیاهی متعلق به فصل خنک و یخ بندان کمی مقاوم است بود مواد موجود در سیرهای مناطق جنوبی به مراتب بیشتر از مسیرهای شمال است. زمان کاشت در مناطق سرد سیری اوایل بهار است ولی در مناطقی که زمستان ملایم دارند، در هر موقع از پاییز می توان به کشت آن اقدام نمود. سیرهمانند پیاز معمولی برای تشکیل غده به دو عامل طول روز و حرارت نیازمند است و یک سبزی روزبلند می باشد و برای تشکیل غده حدود 15 ساعت طول روز نیاز دارد بوته سیر در اوایل، رشد رویشی دارد (در موقعی که طول روز کوتاه است) به محض آنکه بوته شروع به تولید غده نمود (در زمانی که طول روز بلند است) رشد رویشی متوقف می شود که می توان گفت سیر در ابتدای فصل دمای خنک و در زمان رسیدگی هوای گرم نیاز دارد.

- خاک و تهیه بستر کاشت سیر:

سیر در هر نوع خاک از خاکهای شنی لومی تا خاکهای رسی سنگین و همچنین، خاکهای هوموسی قابل کشت می باشد. خاک رسی برای کاشت سیر مناسب نیستند، زیرا یا غده خوب در آنها تشکیل نمی شود ویا پیاز بدست آمده، بد شکل می گردد. مگراینکه این خاکها به وسیله کود دامی پوسیده سبک شوند.

برای تهیه بستر کاشت باید ابتدا زمین را متناسب با نوع آن با استفاده از شخم، دیسک و ماله کاملاً نرم و مسطح کرد و در مناطق خشک نسبت به نوع آبیاری که پشته بندی یا کرت بندی است آن را آماده نمود.

- نحوه کاشت سیر

برای برداشت محصول زودرس باید سیر را در اواخر پاییز کاشت و اگر آن را زودتر بکاریم ممکن است پیش از زمستان جوانه بزند و یخ نابودش می کند. سیر را به دو روش کرتی وجوی پشته می کارند، بهترین روش برای کاشت سیر روش جوی پشته است که ابتدا سیرچه را از پیاز سیر جدا کرده، سیرچه های خیلی ریز را برای کاشت مناسب نبوده و از سیرچه متوسط برای کاشت استفاده کنید فاصلۀ خطوط کشت در حدود 25 تا 30 سانتیمتر و فاصلۀ هر سیرچه از یکدیگر 7- 10 سانتیمتر و عمق مناسب سیر 5- 3 سانتیمتر می باشد سیرچه را طوری در خاک قرار می دهید که نوک سیر به سمت بالا و انتهای سیرچه به سمت پایین قرار گیرد. مقدار مصرف سیرچه در یکصد متر مربع حدود 15 سیر در نظر می گیرد یا به عبارتی دیگر هر 3 کیلو سیر برای 10 متر مربع زمین کافی است.

 

کوددهی گیاه سیر

استفاده از انواع کود در بالا بردن میزان محصول نقش عمده ای دارد. کود دامی برای خاکهای رسی از اهمیت زیادتری برخوردار است. سیر به کود دامی زیاد احتیاج دارد،        می توان گفت میزان مصرف کود حیوانی دو برابر سایر سبزیجات است، در خاکهای شنی کود شیمیایی بیشتر توصیه می شود اما بطور کلی کود از ته 60- 80 کیلوگرم و کود فسفر 120 تا 200 کیلوگرم در هکتار و کود پتاس 100 کیلوگرم در هکتار برای مزرعه سیر مورد مصرف قرار می گیرد.

- زمان برداشت:

 موقع برداشت سیر زمانی است که قسمتهای هوایی آن شروع به زرد و قهوه ای شدن می کنند. اگر مصرف از برداشت تازه خوری باشد نیاز به قطع برگهای سیر نیست ولی اگر مصرف خشک کردن و نگهداری در انبار باشد بعد از خارج کردن سیر برگها از 3-1 سانتیمتر بالای غده قطع می کنیم، غده ها به مدت 1 الی 2 هفته در مقابل آفتاب در مزرعه قرار می دهیم تا رطوبت به حداقل برسد، این کار قدرت انبارداری سیر را افزایش می دهد. پس از آن سیرهای سالم را در درجه حرارت صفر درجه سانتیگراد با رطوبت نسبی بسیار پایین و تهویه مناسب می توان آنها را برای مدتی انبار کرد.

- ارزش غذایی و اهمیت اقتصادی

حدود 50 تا 60 در صد مواد متشکله سیر را آب تشکیل می دهد و در نتیجه مقدار مواد خشک آن نسبت به سایر سبزیها بیشتر است. سیر حاوی حدود 30 درصد کربوهیدارت، حدود 10 درصد چربی و حدود 7 درصد پروتئین است. ماده آلی که باعث طعم ویژه این گیاه می شود آلیسین (Allicin) نام دارد و از مجموعه ترکیبات آلی گودگردی تشکیل شده است سیر به علت دارای بودن املاح ید و سیلیس در تنظیم گردش خون موثر است و به علت دارا بودن آنتی بیوتیک برای درمان بیماریهای باکتریایی از دیر زمان توصیه می شد.

- سیر را چقدر و چگونه باید خورد؟

سیر را همه جوره می خورند، اما موثرتر و بهتر از همه، خوردن تازۀ آن است، زیرا فقط از این راه می توان بیشترین مقدار آلی سین سیر دست یافت. سیر تازه حریف قدرتمندی است که از پس انواع عفونت ها و مشکلات گوارشی و پر و نشیب ورمهای چرکی (آبسه) بر  می آید، معمولاً مردم سیر خام را داخل غذا می ریزند و آن را می پزند و گاهی هم با روغن سرخش می کنند، عده یی هم از قرص و کپسول و پودر آن استفاده می کننده معمولاً مردم از خود می پرسند: آیا بهتر است سیر را خام و تازه بخوریم یا آن را بپزیم؟ این مسئله همواره مورد بحث بسیاری از طبیبان و پزشکان قدیم و جدید بوده بر اساس داده های علمی، دو عامل، یعنی حرارت و زمان ، آلی سین سیر را نابود می کند. سیر پخته فقط برای گردش خون مفید است، به شرط آن که قبل از پخته شدن کاملاً خرد و له شده باشد. اگر آن را همانطور درسته و دست نخورده بپزیم، خواص دارویی آن به حداقل ممکن می رسد، زیرا نه آلی سین تشکیل می شود نه دی سولفید دی الیل.

کسانی که ناراحتی معده دارند بهتر است سیر را با غذا، با شیر، با سوپ و آش یا به صورت شربت بخورند.

این امر سبب می شود تندی اش معده های ضعیف را ناراحت نکند.

- مقدار مصرف سیر:

 اگر بخواهیم از سیر به منظور پیشگیری، به ویژه پیشگیری از بیماریهای قلبی، استفاده کنیم می بایست دست کم روزانه یک پره سیر به وزن 2 تا 3 گرم در رژیم غذایی خود بگنجانیم. این کمترین مقدار مصرف است و آن را مقدار پیشگیری می نامند. البته بیشتر کارشناسان توصیه می کنند بهتر است همین مقدار سیر را در دو وعده خورد  تا اثرش بیشتر در بدن و دستگاه گردش خون بماند، مثلاً اگر بتوان نصف پره سیر را صبح یا ظهر و نصف دیگر را شب با غذا خورد، مؤثرتر است.

آفات گیاه سیر:

تریپس پیاز و سیر Thrips tabaci Lindeman:

این گونه آفت که گونه ای بسیار پلی فاژ با انتشار جهانی بوده ودارای میزبانهای متعددی از جمله پیاز، توتون، پنبه،کلم ، گل کلم، کتان، چغندر قند، کنف، سیب زمینی با بادمجان، خیار، خربزه، گوجه فرنگی، لوبیا، نخود، کرفس،شلغم و جعفری می باشد. اولین زمان ظهور آفت در مزرعه سیر مصادف بامرحله سه برگی شدن می باشد هر چند در طول دوره کاشت سیر کل جمعیت آفت دستخوش نوسانات زیادی می شود.

- مشخصات و علایم ظاهری:

رنگ این حشره زرد مایل به سبز و طول آن در حدود یک میلی متر است شاخکها 7 مفصلی و سینه اول پهن و بالها باریک و زرد رنگ است.

زیان آفت:

این حشره وارد برگهای کوچک میانی گیاه میزبان می شود و از شیرۀ آن تغذیه می کند در نتیجه گیاه مورد حمله تغییر رنگ می دهد  و کمرنگ می شوند.

 

- روشهای کنترل :

 1- برای مبارزۀ زراعی با این حشره باید علفهای هرز مزرعه از بین برده شوند.

2- استفاده از ارقام زودرس: ارقام زودرس در مقایسه با ارقام دیررس نسبت به این مقاومتر می باشد.

3- شخم: باتوجه به اینکه این حشره زمستان را در عمق 6-8 سانتیمتری خاک سپری می کند، بنابراین اجرای شخم با گاو آهن برگردان داری که بتواند آن را به اعماق پایین ببرد در کاهش جمعیت آفت مؤثر است.

4- استفاده روشهای مبارزه بیولوژیکی: این حشره دارای دشمنان طبیعی متعددی است. این دشمنان می توان لاور بالقوری سبز و کفشدوزک را نام برد.

5- مبارزه شیمیایی: استفاده از سموم دیازنیون 60%Ec  به مقدار 5/1 -1 لیتر در هر هکتار و یا مالاتیون 57% Ec به مقدار 2 لیتر در هر هکتار و دیکلرووس 50% Ec به مقدار 2- 5/1 لیتر در هکتار مورد مصرف قرار دارد.

 ح گیاه

گیاهی علفی و دارای ساقه ای به ارتفاع 20 تا 40 سانتی متر و حتی بیشتر است. بولب آن که قسمت متورم و زیرزمینی گیاه را تشکیل می دهد، مرکب از 5 تا 10 قطعه متورم، محصور در غشاهای نازک و ظریف، به رنگ خاکستری مایل به سفید است. برگهائی باریک و گلهائی به رنگ سفید چرک، منقوش به لکه های کوچک و قرمز رنگ دارد. از مشخصات برگهای آن این است که اولاً وضع آیخته از ناحیه غلاف دارند و ثانیاً پهنک برگهای آن طویل و منتهی به غلاف درازی است که قسمت زیادی از ساقه را فرا می گیرد و به علاوه غلاف برگهای آن یکدیگر را می پوشانند. مجموعه گلهای گیاه نیز همراه با برجستگیهای کوچک در رأس دمگل درازی به تعداد کم یا ظاهر گل آذین چتر مانند ظاهر می شود. براکته متورم و منتهی به رأس باریک و درازی نیز، مجموعه گلها را فرا می گیرد که نازک و غشائی است. حالات غیر طبیعی مختلفی در این گیاه وجود دارد که یکی از آنها بولب مرکب از 3 برجستگی متورم است. واریته های سیر به دو دسته تقسیم می شود که دسته اول دارای سه واریته بنام های زیر می باشد : الف) A. sativum var. sativum (به سیر طوقه باریک و بدون ساقه گل دهنده ارقام Rocambole و Continental از این واریته می باشند) ب) A. sativum var ophioscorodn (سیر طوقه کلفت ساقه گل دهنده کشیده و خمیده ) ج) A. sativum var.Scordoprasum (با ساقه گل دهنده ایستاده) دسته دوم دارای واریته های زیر می باشد. د) A. Sativum var sagitatum Kuz ( با ساقه گل دهنده) ه) A. Sativum var vulgarae Kuz ( بدون ساقه گل دهنده)

نیاز اکولوژیکی

سیر در خاکهای حاصلخیز و زهکشی شده به خوبی رشد می کند. سیر را باید در خاک قوی و رغنی از مواد آلی کاشت. این گیاه را می توان در انواع خاک از لمونی سنگین تا شنی سبک نیز کشت کرد ولی بر روی خاک لوم شنی سست که از مواد آلی غنی باشد بهترین رشد را دارد. pH خاک بین 8/6 تا 2/7 ایده آل است کاشت سیر باید در آب و هوای معتدل نیمه گرمسیری و نیمه سردسیری و نیز روزهای کوتاه و دمای پائین در پائیز و یا اوایل زمستان انجام گیرد تا گیاه بتواند رویشی خوبی داشته باشد.

آماده سازی خاک

برای تهیه بستر کشت باید ابتدا زمین را متناسب با نوع آن با استفاده از شخم، دیسک و ماله کاملاً نرم و مسطح کرد و در مناطق خشک نسبت به نوع آبیاری که پشته بندی یا کرت بندی است آنرا آماده نمود (البته در شمال ایران کاشت به صورت دیم است) در زمین های شنی و سست عرض جوی و پشته ها را مساوی و در حدود 20 تا 25 سانتی متر انتخاب می کنند. چنانچه زمین لوم یا لوم سنگین باشد پشته را عریض تر انتخاب کرده طوری که بتوان روی پشته دو یا سه ردیف سیر کاری کرد. 3 تا 4 ماه قبل از کاشت کود حیوانی را با خاک مخلوط می کنند اگر کود پوسیده باشد می توان آنرا در هنگام کاشت نیز با خاک مخلوط نمود. کودهای شیمیایی را معمولاً قبل از کاشت به زمین می دهند. مقدار کود فسفر بین 200 تا 400 کیلوگرم در هکتار است کود ازته را می توان به صورت کود سرک در هنگام رشد گیاه به آن داد.

تاریخ و فواصل کاشت

فاصله خطوط کاشت بین 25 تا 75 سانتی متر، فاصله بوته ها روی خطوط حدود 12 سانتی متر عمق کاشت در اراضی سبک تا 5 سانتی متر است عمق کاشت در اراضی نسبتاً سفت و رسی از 5/2 تا 3 سانتی متر تجاوز نمی کند.

کاشت

سیر از معدود گیاهانی می باشد که فقط از طریق غیر جنسی زیاد می شود. سیرچه ها را نباید قبل از کاشت جدا کرد. در غیر اینصورت کاهش عملکرد را در پی خواهد داشت . کشت سیر معمولاً در سطوح کوچک و اغلب به صورت کرتی انجام می گیرد. برای این کار در پائیز زمین را شخم سطحی زده و کود دامی پوسیده را با خاک مخلوط می کنند سپس زمین را به ابعاد مختلف کرت بندی کرده و به صورت جوی و پشته در می آورند. عمق جویها که به عنوان زهکشی طبیعی عمل می کند حدود 30 سانتی متر است در زمین های سنگین معمولاً سیرچه ها را تنها با فشار کمی در داخل خاک بطور سطحی می کارند.مقدار بذر را با توجه به ضایعات کاشت حدود 300 تا 400 کیلو گرم در هکتار در نظر میگیرند.

داشت

دفع علفهای هرز و سله شکنی در طول دوره رویش گیاه بین 2 تا 3 بار انجام می گیرد از آنجائی که ریشه سیر سطحی است باید هنگام وجین و سله شکنی دقت فراوان نمود تا به ریشه ها صدمه ای وارد نیاید. از آفات سیر می توان مگس سیر (Hylermia antiqua) را نام برد که علاوه بر این گیاه به کیله گیاهان خانواده Liliaceae (مانند پیاز، تره، تره فرنگی و ...) نیز خسارت وارد می کند. لارو این مگس در مزارع سیر و پیاز زندگی کرده و از ساقه ، برگ بویژه سیرچه ها تغذیه می کند. زمستان گذرائی این مگس در درون خاک است و در آنجا به صورت شفیره زمستان را گذرانده و پس از مساعد شدن هوا پرواز می کند. این مگس بر روی گیاه سیر تخم گذرانی کرده و سپس با ایجاد دالانهایی خود را به مرکز سیر می رساند و از داخل آن تغذیه می کند. بر اثر حمله این آفت رنگ برگ از حالت سبزی به زردی تغییر می کند. برای مبارزه با آن معمولاً بوته های آلوده را جمع آوری کرده و آنها را می سوزانند رعایت تناوب زراعی در دفع این آفت بسیار موثر است از آفات دیگر زنگ سیر میباشد که مولد آن قارچی بنام Puccinia allii که فعالیت آن در ماههای گرم و مرطوب تابستان شدید بوده و اسپور آن زمستان را روی میزبان سپری می کنند. برای مبارزه با آن باید در صورت امکان از سیرچه هایی که قبلاً به این بیماری مبتلاً نشده اند برای کاشت استفاده نمود. یا اینکه در صورت گسترش بیماری با سموم قارچ کش مانب (Maneb) و یا زینب (Zineb) به فاصله هر سه هفته یکبار سمپاشی گردد.

برداشت

موقع برداشت سیر از اواخر بهار تا اوسط تابستان بنابه تاریخ کاشت تفاوت می کند. زرد شدن برگهای سیر نشانه رسیدن محصول است یعنی به محض اینکه برگها زرد شدند باید پیاز سیر را از خاک درآورده و اگر سطح کاشت وسیع باشد با تیغه هایی که مخصوصی که به وسیله تراکتور کشیده می شود و از زیر پیاز در عمق ده تا پانزده سانتی متری سطح خاک عبور می کند، خاک را نرم و سست کرده و یک نفر کارگر با سرعت پیازها را از خاک خارج کرده و کنار خط کاشت روی زمین می گذارد. و اگر سطح کاشت کوچک باشد و عمل برداشت محصول با بیل و یا وسایل مشابه آنها انجام می گیرد. پس از کندن پیازها آنها را برای مدت چند روز در مزرعه روی زمین در مقابل آفتاب قرار می دهند تا کاملاً خشک شود،سپس با چاقو قسمتهای هوایی و ریشه ها را از سیر جدا می کنند به منظور نگهداری سیر معمولاً قسمتهای انتهایی را بهم بافته و به صورت ریسه در می آورند و در ستون منازل آویزان میکنند.

دامنه انتشار

در غالب نواحی پرورش می یابد.

در سير موارد زير يافت مى شود: گوگرد، يد، سيليس و مهمتر از همه اسانس گوگردى به نام آليل . سير يك ماده ضد عفونى كننده طبيعى و پلشت پر بسيار جالب توجهى براى ريتين است . تجمع مواد فوق الذكر در سير سبب شده است كه مصرف اين گياه بدن انسان را در برابر بيماريها، عدم تعادل غددى و اغلب اختلالات ديگر محافظت نمايد.
از آنجا كه سير سبب شده است كه مصرف اين گياه بدن انسان را در برابر بيماريها، عدم تعادل غددى و اغلب اختلالات ديگر محافظت نمايد.
از آنجا كه سير ترشح غدد معده را تحريك نموده و قابليت تحرك جدار آن را فعاليت مى بخشد يك ماده اشتهاانگيز و در عين حال كمك كننده هضم به شمار مى رود.

يكى از عللى كه معده نتواند سير را بطور هميشگى مصرف و تحمل نمايد آن باشد كه آنرا بخوبى نجويده و كاملا با بزاق ممزجش نكرده اند يا آنكه مخاط دستگاه گوارش زياد تحريك يا خراشيده شده است . در حالت اول بايستى مراقبت نمود كه سير را در دهان بخوبى بجوند و با آب دهان ممزوج و مخلوط سازند و در حالت دوم ، قبل از غذا كمى آب و يك قاشق مربا خورى از مواد پانسمان كننده معده ميل كنند. واقعا جاى بسى تاسف است كه انسان خود را از خوردن سير محروم كند زيرا مى توان يقين حاصل كرد كه سير كليه ترشحات رسوبى انگلى (بلورهاى اسيد اوريك و غيره ) مبتلايان به تصلب شرائين را حل كرده و از تكليس ‍ سرخرگها جلوگيرى مى كند.
سير قلب را به كار واداشته و خون را تصفيه نموده و در نتيجه جريان خون را تسهيل مى نمايد. فشار خون را پائين برده به سر حد عادى مى رساند. كسانيكه داراى فشار خون عادى يا كمى پائين تر از معمول هستند نبايستى از اين لحاظ بيمى به خود راه دهند زيرا آنچه مسلم است آن است كه سير همه چيز را به حال تعادل برمى گرداند. اگر داروى پائين آورنده فشار خون براى كسى كه داراى فشار خون پائين است خطرناك واقع مى شود سير بالعكس داراى چنين اثر نامطلوبى نبوده بلكه اثر بهبود بخشنده و مطلوبى بر روى چنين افراد بر جاى مى گذارد.
فراموش نكنيم كه سير دفع كننده قوى كرم روده است كه بعضى اوقات مى توان با سير گردنبندى ساخته يا آنرا در كيسه كوچكى ريخته به گردن كودك بياويزيم تا انگلها از بدن او فرار كنند و اين همان كارى است كه در ازمنه قديم در بعضى نواحى انجام مى دادند.
براى مصرف داخلى ساده ترين راه آن است كه به تمام غذاهاى خود سير اضافه كنيم . در صورت امكان بهتر آن است كه سير به شكل خام خورده شود زيرا پختن قسمت اعظم ماده مؤ ثر آنرا از بين مى برد.
اگر بخواهيم سريعتر و بيشتر عمل كند دوتا چهار عدد سير را رنده كرده در يك گيلاس آب گرم مى ريزيم و مى گذاريم تمامى شب بماند و بخوبى خيس بخورد. صبح روز بعد آن را صاف كرده آب آن را بنوشد و تفاله اش ‍ را بدور بيندازد. طريقه ديگر آنكه سير را شب قيمه قيمه كرده جعفرى و روغن زيتون به آن بيفزايند و صبح همراه با صبحانه ميل كنند. مى توان سير را قيمه اى خورد كرده بر روى قطعه اى از نان كه كره روى آن ماليده باشند بريزند و به مصرف برسانند.
امروزه چنين دريافته اند كه سير از محافظين و پيشگيرى كننده هاى سرطان شناخته شده است . بعلاوه داروى مؤ ثر بر ضد سياه سرفه و اغلب سرفه هاى عصبى به شمار مى رود.
طريقه اى كه دكتر واسيلف به كار مى برد و ما آن را آزمايش كرده و موفقيت حاصل نموديم آن است كه شب هنگام مقدار لازم و كافى سير را پوست كنده در 250 گرم آب جوشان مى ريزيم . براى كودكان تا يكساله 15 گرم ، كودكان تا پنج ساله 25 گرم و ده الى دوازده ساله 40 گرم و از آن بزرگتر 60 تا 80 گرم از اين محلول را روزى هشت تا ده قاشق بدهند (قاشق مرباخورى تا 5 ساله قاشق دسر خورى تا كودكان ده الى دوازده ساله و از بزرگترها را قاشق سوپخورى مى دهند). در صورتيكه كودكان از خوردن آن امتناع كردند مى توان به نسبت يك به دو مقدارى شكر به آن اضافه كنند.
علاوه بر آن سير در موارد استعمال خارجى نيز داراى خواص غير قابل ترديدى است .براى مراقبت و از بين بردن ميخچه و زگيل (كف پا و غيره ) و كيست هاى كوچك از سير استفاده مى كنند. بدين ترتيب كه سير پوست كنده را بر روى ميخچه يا كيست مى مالند و اين كار را چندين بار در روز تكرار مى كنند و پس از خاتمه كار، درمان را با استفاده از يك مشمع كوچك تكميل مى نمايند.
در مورد زگيل ، سير را حلقه وار به اندازه قسمت شاخى زگيل بريده و روى آن مى گذارند و يا پانسمان مى گذارند و يا پانسمان مى كنند بطوريكه بخوبى روى زگيل بچسبد. اين كار را روزى دو مرتبه صبح و شب تكرار كرده و پانسمان را عوض مى نمايند.
گانگليونهاى محتقن را با مخلوطى از سير پوست كنده و روغن زيتون ماساژ مى دهند. در مورد كريهائى كه منشا روماتيسمى داشته باشد هر شب تامپون پنبه اى را از عصاره سيرى كه تازه بدست آمده باشد آغشته نموده در گوش بيمار مى گذارند. كسانى كه از دندان درد شكايت داريد يا از گوش درد مى نالند يك حبه سير را تنزيب نازكى پيچيده در گوش ‍ مى گذارند تا بتوانند در موقع لزوم به كمك تنزيب آن را خارج كنند. در كرمخوردگى دندان سير پوست كنده را در داخل كرمخوردگى بگذارند. در اين موارد احتياجى به مراجعه دندان پزشك نخواهد بود.
همچنين سير كمك خوبى در درمان مبتلايان به روماتيسم و نقرس ‍ مى باشد. بدين ترتيب كه قسمتهاى دردناك را با مخلوطى از روغن زيتون كافورى و سير(نسبت دو قسمت روغن كافورى و يك قسمت سير) بخوبى ماساژ دهند. ماساژ ستون مهره ها با مخلوط فوق قدرت و نيرو به بدن بخشيده شخص را مستعد انجام هر كار مى كند. بيمارى جرب را نيز مى توان با همين مخلوط درمان نمود. در اين وقت بجاى روغن از آب مخصوص استفاده مى كنند.

مقدمه

راسته آلبومینال به دو گروه تقسیم می‌شود که یکی از آنها گلهای منظم دارد بجز زیرین بودن تخمدان در دیگر اختصاصات مشابه لاله هستند و دیگری دارای گلهای نامنظم هستند. در این گروه معمولا از تعداد پرچمهای نافه کاسته شده و یا برخی از آنها به ناپرچمی مبدل می‌گردند و یا کاملا گلبرگ مانند هستند. این راسته دارای تیره‌های متعددی است. گیاه آناناس به تیره بروملیاسه از این راسته تعلق دارد.

تیره بروملیاسه

گیاهان این تیره غالبا علفی و بسیاری از آنها گیاهان سطح چسب و برخی نیز تقریبا درختچه مانند هستند. ساقه این گیاهان عموما بسیار کوتاه ، گاهی استولون‌دار ، دارای برگهای طوقه‌ای ، کم و بیش خطی و یا درفشی هستند. برگها واجد نیام ، وسیع ، گشوده ، محکم و در حاشیه دارای دندانه‌های منتهی به خار هستند. گل آذین‌ها به صورت سنبله دو ردیفی یا کپه‌ای ویا خوشه مرکب هستند و گاهی نیز گلها منفرد هستند.

گلپوش شامل کاسه و جام متمایز از هم است. این تیره دارای 60 جنس و حدود 2000 گونه است که همگی در آمریکای گرمسیری تا ارتفاع نزدیک به 4300 متر می‌رویند و فقط یک گونه آن در آفریقا می‌روید. از این تیره در رویشهای ایران هیچ نمونه‌ای وجود ندارد. از جنسهای معروف آن باید آناناس را نام برد که اخیرا در برخی نواحی گرم جنوبی به کشت آن مبادرت شده است.
 

جنس آناناس

گونه معروف این جنس همان آناناس معمولی Ananas sativa است که در جزایر آنتیل و هاوایی به صورت وسیعی کشت می‌شود. از وسط طوقه برگهای قاعده‌ای آن که در سطح خاک قرار دارند، در سال سوم ساقه هوایی خارج می‌شود که در انتها حامل گل آذین سنبله‌ای است. گل آذین مزبور گوشت‌دار و دارای گلهای متعدد نازا ، بدون دمگل ، آبی رنگ و در انتها واجد تاجی از برگهای نسبتا کوچک بهم فشرده است.

از آنجا که گلها در گونه‌های پرورش یافته آناناس هیچگاه دانه ایجاد نمی‌کنند و به عبارت دیگر گلها در این گونه نازا هستند، لذا تکثیر گیاه بوسیله قلمه زدن برگهای رویشی تاج صورت می‌گیرد. میوه سته و عموما سترون است و همراه با برگکها و محور گوشتی گل آذین خورده می‌شود. بنابراین بخش خوراکی آناناس در واقع اجتماعی از میوه‌ها و اندامهای همراه آن است و نوعی میوه مرکب به شمار می‌آید.

آناناس (به فرانسوی : Ananas) نوعی میوه است  که ریشه آن از جنوب برزیل و پاراگوئه است بزرگی آن ۱–۱٫۵ متر و بزرگی برجستگی روی آن تا ۳۰–۱۰۰ سانتیمتر است.این میوه نوعی میوه چندگانه است.

این گیاه بومی دائمی ناحیه گرمسیری قاره‌ای آمریکا است. میوه‌های خاردار و مطبوع آن از کوبا، پورتوریکو و هاوایی از نظر محصول، آناناس در رتبه اول قرار داد. آب و میوه‎ی گوشت این میوه را به مقدار زیاد کنسرو می‌کنند همچنین در جزایر فیلیپین از برگ‌های خاردار آن رشته‌هایی به دست می‌آید که با آن پارچه می‌بافند.

ترکیب شیمیایی

میوهٔ رسیدهٔ آناناس حاوی مواد زیر است : ویتامین A، ویتامین C، ویتامین‌های گروه B، کلسیم، فسفر، آهن، اسید سیتریک، اسید مالیک، بعلاوه میوهٔ خام و رسیدهٔ آناناس حاوی یک آنزیم پروتئولیتیک بنام بروملین یا بروملائین است که اولین مرتبه درسال ۱۹۸۱ از آن استخراج شده و در در پایین ساقهٔ آن نیز فراوان است .

کاربرد دارویی آناناس

بروملائین که از میوهٔ آناناس به دست می‌آورند برای درمان بیماری‌های زیر مصرف می‌شود: بعنوان ضد آماس پس ازاعمال جراحی دندان، جراحی زنان، جراحی عمومی، برای درمان کوفتگی‌ها، خونمردگی‌ها و زخم‌های بعد از تصادفات، آبسه‌ها بکارمی رود.از میوهٔ آناناس و عصارهٔ آن نیز در گیاه درمانی درموارد زیر استفاده می‌شود:

• قبل از زایمان برای تحریک انقباضات رحم و کوتاه کردن مدت زایمان.
• درمان زخم‌ها و بیماریهای دهان.
• بیماریهای دستگاه ادراری.
• بیماری‌های زنان.
• امراض دوران پیری.
• درمان سوختگی‌ها.
• درمان آماس وریدها.
• خیز یا ورم ریه‌ها.
• پیشگیری از سرطان‌ها.
• پیشگیری از بروز زخم‌ها.
• درمان سینوزیت.
• درمان حساسیت ها(آلرژی‌ها)

آناناس میوه نواحی گرمسیری محسوب می‌شود و مزه آن چیزی بین شیرین و ترش است. آناناس جسمی بیضی شکل است که در اطراف آن گلهایی جمع شده اند که این گلها هیچ میوه ای نمی‌دهند. آناناس از خانواده بروملیاسه می‌باشد که گیاهانی غالباً علفی و تقریباً درختچه مانند هستند. این خانواده حاوی یک ماده بسیار مهم برای سلامت به عنوان آنزیم بروملین می‌باشند.

فواید آناناس

خاصیت ضد التهاب و تاثیر بر روی هضم غذا

بروملین مخلوطی از موادی است که از شاخه و میوه آناناس گرفته شده است. در میان هزاران مواد شناخته شده‌ای که در بروملین وجود دارد می‌توان به بهترین آنها که پروتئین سستئین است اشاره نمود که آنزیمی پروتئینی است و به  هضم غذا کمک می‌کند. التهابات فراوان،‌انعقاد خون و رشد بعضی از تومورها ممکن است بوسیله آنزیم بروملین موجود در آناناس کاهش یابد.

حفاظت از سیستم ایمنی

ویتامین C، موجود در بدن آنتی اکسیدانی قابل حل در آب است که از قسمتهای بدن که حاوی آب هستند در مقابل رادیکالهای آزاد که سلولهای طبیعی را از بین می‌برند محافظت می‌کند. دیده شده است که رادیکالهای آزاد با افزایش پلاکتهای خون باعث گرفتگی شریان و بیماریهای قلبی در افراد مبتلاء به دیابت می‌گردد و همچنین باعث گرفتگی راههای هوایی می‌شود که این گرفتگی منجر به آسم می‌گردد و با تخریب سلولهای روده باعث ابتلاء به سرطان روده میشود و در ایجاد درد مفاصل در بیماریهای آرتروز و آرتروز استخوان مشارکت می‌نماید. این موارد نشان می‌دهد که چرا رژیمهایی که دارای ویتامین  C هستند باعث کاهش این بیماریها و مانع از مبتلاء شدن به آنها می‌گردند. بعلاوه ویتامین C، برای عملکردهای سیستم ایمنی بدن بسیار حیاتی است و باعث مقابله در برابر عفونتهای گوش، سرماخوردگی و آنفولانزا می‌شود.

منگنز و تیامین برای ایجاد انرژی و مقابله در برابر آنتی‌اکسیدانها

محافظت در مقابل از دست دادن بینایی

مطمئناً وقتی که بچه بوده‌اید از مادر خود شنیده‌اید که هویج چشمان شما را قوی می‌سازد اما بعنوان یک فرد میان‌سال بیشتر به بینایی خود نیاز دارید.

در مطالعه‌ای که انجام شده دانشمندان گفته‌اند که خوردن 3 عدد میوه یا بیشتر در روز، ‌باعث پیشگیری از کاهش بینایی در افراد بزرگسال که بیشتر به علت تحلیل تدریجی ماکولا (قسمتی از شبکیه) (ARMD)که اولین دلیل برای از دست دادن بینایی در میانسالان است میگردد.

برای تهیه آناناس باید به دنبال آناناسهایی باشید که وزن آنها نسبت به اندازه شان بیشتر باشد. اگرچه آناناسهای بزرگ، گوشت بیشتری دارند ولی معمولاً هیچ تفاوتی بین آناناس بزرگ و کوچک وجود ندارد. آناناس باید بدون لکه، ضربه و سیاه شدگی باشد. رسیده شدن آناناس بعد از چیده شدن متوقف می‌گردد بنابراین سعی کنید آناناسهایی را انتخاب نمایید که از انتهای شاخه آنها بوی مطبوع و شیرینی متساعد شود. از خرید آناناسهایی که بوی ماندگی و ترش می‌دهند خودداری نمایید.

آناناس را می‌توان قبل از مصرف 1 تا 2 روز در دمای خانه نگهداری نمود. اگر چه این روند به شیرین تر شدن میوه کمکی نمی‌کند، اما می‌تواند در آبدارتر شدن آن کمک نماید. اگر بعد از گذشت 2 روز هنوز آناناس را مصرف ننموده‌اید باید آن را در نایلون گذاشته و در یخچال برای حداکثر 3 تا 5 روز نگهداری نمایید.

آناناس تازه داراى مخمر بسيار قيمتى به نام پاپائين است كه بر روى معده اثر بسيار نيكوئى دارد. آب آناناس را در آفريقا براى درمان هر گونه مسموميتى به كار مى برند. بعلاوه بسيار مدر بوده و در موقع عقب افتادگى قاعده زنانه آنرا تجويز مى كنند.
از آناناس عصاره اى استخراج مى كنند كه داراى خواص ضد تورم است بعلاوه جزو ميوه هاى لاغر كننده به شمار مى رود. از طرف ديگر به سبب سرشار بودن از مواد قندى و ويتامين هاى آ، ب و ث بسيار نيرو بخش ‍ است . همچنين آب آن براى درمان بعضى گلو دردها به كار رفته و بصورت استعمال خارجى براى مراقبت پوست از آن استفاده مى كنند.آناناس علاوه بر املاح داراى آنزيمى به نام بروملين مشابه پا پائين است كه باعث سهولت عمل هضم شده و بر ضد بعضى بيماريهاى انگلى نيز از آن بهره مى گيرند.
عصاره آناناس به نام آناناز در پزشكى مصرف روزانه دارد و بر عليه اغلب عفونتها به كار مى رود.

اسفناج یا اسپیناج گیاه بومی ایران است و از اوایل قرن اول میلادی کم کم به نقاط دیگر دنیا راه یافت. طوری که در تاریخ مسطور است اسفناج در قرن هفتم در چین و در قرن دوازدهم در اسپانیا کشت می شده است.

اسفناج، گیاهی است یک ساله، دارای ساقه ای راست، به ارتفاع نیم متر که برگ های آن پهن و نرم مثلثی شکل به رنگ سبز می باشد. اسفناج نسبت به سرمای زمستان مقاوم است.

دو نوع اسفناج وجود دارد که بنام پاییزه و بهاره نامیده می شود. اسفناج بهاره، در فصل بهار کاشته می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است. نوع پاییزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد، در پائیز کاشته می شود. گل های اسفناج به رنگ سبز کمرنگ می باشد.

اسفناج چون دارای مواد غذایی فراوانی است کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است.

تركیبات شیمیایی :

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B3  بسیار غنی است، بنابراین داروی مهمی برای برطرف كردن بیماری پلاگر است. پلاگر یک نوع بیماری است که به علت کمبود ویتامین B3 در بدن به وجود می آید و نشانه های آن شامل: ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و بوجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است.

اسفناج مقدار زیادی آهن، کلسیم، سدیم، پتاسیم، ید، مس، منیزیم ، لسیتین  ، کلروفیل ، کاروتن ، اسید اگزالیک و اسید ارسنیک دارد و به علت داشتن منیزیم، جلوی پیشرفت سرطان  را می گیرد.

خواص غذایی و سلامتی :

برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران كمی سرد است و برخی عقیده دارند كه متعادل است، یعنی نه سرد است و نه گرم.

1) برگ اسفناج منبع غنی ویتامین A  ، B3 ، C  و آهن و پتاسیم می باشد.

2) بدن را قلیایی می كند.

3) خنك كننده است و برای پایین آوردن تب مفید است.

4) ورم روده كوچك را رفع می كند.

5) برای ورم ریه مفید است.

6) ملین است و یبوست را برطرف می كند.

7) برای لاغر شدن  و كم كردن وزن مفید است.

8) اسفناج به دلیل داشتن ماده ای بنام اسپیناسین، هضم غذا را تسریع می كند. این ماده باعث تحریك معده و ازدیاد ترشحات آن می شود.

9) خوردن اسفناج پخته یا بورانی در رفع تشنگی موثر است.

10) غرغره آب خام یا پخته ی اسفناج، برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.

11) برای رفع سرفه های خشك ،برگ اسفناج را با جو پوست كنده و روغن بادام بپزید و بخورید.

12) آش اسفناج با گشنیز ، برای سردردهایی كه ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارش است، مفید می باشد.

13) اگر آش اسفناج را با آب لیمو و سماق یا آب غوره بخورید، سردردهای ناشی از اختلال كیسه صفرا را برطرف می كند.

14) خوردن اسفناج از سرطان جلوگیری می كند، مخصوصا در افرادی كه به مصرف الكل و سیگار عادت دارند.

15) تحقیقات دانشمندان نشان داده است كه اسفناج در پیشگیری از سرطان روده بزرگ،  معده،  پروستات، ‌حنجره و رحم موثر است.

16) اسفناج، كلسترول خون را پایین می آورد.

17) بهترین دارو برای كسانی است كه مبتلا به كم خونی هستند.

18) اسفناج مانند جارو، روده بزرگ را تمیز می كند.

19) ترشحات لوزالمعده را افزایش می دهد.

20) اسفناج، سبزی مفیدی برای تقویت اعصاب است.

21) اسفناج پخته، برای رفع بیماری آسم  و گرفتگی صدا بسیار موثر است.

22) رماتیسم و نقرس را درمان می كند.

23) برای زیاد كردن شیر در مادران شیرده  موثر است.

24) سابقا نوعی شربت از اسفناج تهیه می شد كه در معالجه خونریزی ها و كم خونی از آن استفاده می كردند.

25) تخم اسفناج ملین و خنك كننده است.

26) تخم اسفناج برای برطرف كردن ورم كبد و یرقان مفید است.

27) اسفناج، تعداد گلبول های قرمز خون را افزایش می دهد.

28) اسفناج ،چون دارای كلروفیل است، عضلات روده را تحریك كرده و تخلیه مدفوع را آسان می كند.

29) اسفناج اسیدیته ی خون را کم می کند و عضلات و استخوان ها را تقویت می نماید.

30) رعشه و بوی بد دهان  را از بین می برد.

31) قوت غذایی اسفناج از سایر سبزی ها بیشتر است، مشروط بر اینکه آب آن را دور نریزید و از ساقه های نازک و نورسته ی آن در سالاد استفاده کنید.

32) باعث افزایش اشتها به خصوص در کودکان می شود.

33) برای معالجه کک و مک، اسفناج را در روغن زیتون قرار دهید و بعد روی صورت بگذارید.

مضرات :

اسفناج بعلت داشتن اگزالات، برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل  و سنگ های كلیه  و مثانه مناسب نیست. ضمنا افرادی كه سرد مزاج هستند، باید اسفناج را با ادویه های گرم نظیر فلفل، دارچین، زنجبیل و هل میل نمایند.

ارزش غذایی اسفناج

اسفناج، گیاهی است یک ساله، دارای ساقه ای راست، به ارتفاع نیم متر که برگ های آن پهن و نرم مثلثی شکل به رنگ سبز می باشد. اسفناج نسبت به سرمای زمستان مقاوم است.

دو نوع اسفناج وجود دارد که به نام پاییزه و بهاره نامیده می شود. اسفناج بهاره، در فصل بهار کاشته می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است.

نوع پاییزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد، در پاییز کاشته می شود. گل های اسفناج به رنگ سبز کم رنگ می باشد .

اسفناج چون دارای مواد غذایی فراوانی است، کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است.

تركیبات شیمیایی:

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B3 بسیار غنی است، بنابراین داروی مهمی برای برطرف كردن بیماری پلاگر است( پلاگر یک نوع بیماری است که بعلت کمبود ویتامین B3 در بدن تولید می شود و نشانه های آن: ضعف بدن ، تشنج ، اختلال در دستگاه هاضمه، و بوجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است).

اسفناج به علت داشتن منیزیم،  جلوی پیشرفت سرطان را می گیرد.

وجود  فسفر  در اسفناج برای بدن، مخصوصا برای كسانی كه به كارهای فكری اشتغال دارند و آهن آن برای شهرنشینان كه گلبول های قرمز خونشان جهت تامین اكسیژن سلول های بدن، باید فعالیت بیشتری كنند، بسیار مفید است.

خواص دارویی:

برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران كمی سرد است و برخی عقیده دارند كه متعادل است، یعنی نه سرد است و نه گرم.

1) برگ اسفناج منبع غنی ویتامین A ، B3 ، C  ، آهن و پتاسیم می باشد.

2) بدن را قلیایی می كند و اسیدیته ی خون را کاهش می دهد.

3) خنك كننده است و برای پایین آوردن تب مفید است.

4) ورم روده ی كوچك را رفع می كند.

5) برای ورم ریه مفید است.

6) ملین است و یبوست را برطرف می كند.

7) برای لاغر شدن و وزن كم كردن مفید است.

8) اسفناج به دلیل داشتن ماده ای بنام اسپیناسین، هضم غذا را تسریع می كند. این ماده باعث تحریك معده و ازدیاد ترشحات آن می شود.

9) خوردن اسفناج در رفع تشنگی موثر است.

10) برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.

11) برای رفع سرفه های خشك ،برگ اسفناج را با جو پوست كنده و روغن بادام بپزید و بخورید.

12) آش اسفناج با گشنیز،  برای سردردهایی كه ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشی است، مفید می باشد.

13) اگر آش اسفناج را با آب لیمو  و سماق یا آب غوره بخورید، سردردهای ناشی از اختلال كیسه ی صفرا را برطرف می كند.

14) خوردن اسفناج از  سرطان  جلوگیری می كند، مخصوصا در افرادی كه به مصرف الكل و سیگار عادت دارند.

15) تحقیقات دانشمندان نشان داده است كه اسفناج در پیشگیری ازسرطان روده بزرگ، معده، پروستات، ‌ حنجره و رحم موثر است .

16) اسفناج، كلسترول خون  را پایین می آورد.

17) بهترین دارو برای كسانی است كه مبتلا به كم خونی هستند.

18) اسفناج مانند جارو، روده بزرگ را تمیز می كند.

19) ترشحات لوزالمعده را افزایش می دهد.

20) اسفناج، سبزی مفید برای تقویت اعصاب است.

21) اسفناج پخته برای رفع بیماری آسم و گرفتگی صدا بسیار موثر است.

22) رماتیسم و نقرس  را درمان می كند.

23) برای زیاد كردن شیر در مادران شیرده  موثر است.

24) قبلاً نوعی شربت از اسفناج تهیه می شد كه در معالجه خونریزی ها و كم خونی از آن استفاده می كردند.

25) تخم اسفناج ملین و خنك كننده است.

26) تخم اسفناج برای برطرف كردن ورم كبد و یرقان مفید است.

27) اسفناج، تعداد گلبول های قرمز خون را افزایش می دهد.

28) اسفناج چون دارای كلروفیل است، عضلات روده را تحریك كرده و تخلیه مدفوع را آسان می كند.

29) اسفناج عضلات و استخوان ها را تقویت می نماید.

30) رعشه و بوی بد دهان  را از بین می برد و از دوستان کبد هم می باشد.

31) قوت غذایی اسفناج از سایر سبزی ها بیشتر است، مشروط بر اینکه آب آن را دور نریزید و از ساقه های نازک و نورسته ی آن در سالاد استفاده کنید.

32) به كودكان، جوانان، سالخوردگان، اشخاص كم خون و به تمام كسانی كه بیماری های مزمن دارند خوردن اسفناج موكدا توصیه می شود.

مضرات :

* اسفناج به علت داشتن اگزالات، برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل  و سنگ های كلیه و مثانه مناسب نیست.

* ضمنا آن هایی كه سرد مزاج هستند، باید اسفناج را با ادویه های گرم مثل زنجبیل و هل میل نمایند.

تاج خروس یک گیاه c4 و از معدود گیاهان دولپه ای است که در آن محصول اولیه فتوسنتز یک ترکیب 4 کربنه است و این خصوصیت باعث افزایش کارآیی آن در دامنه وسیعی از شرایط حرارتی و رطوبتی شده است. بطوری که این گیاه با شرایط محیطی مختلفی سازگار است.

گل تاج خروس یاCelisia L. هم نوعی از گل زلف عروسان و جنسی از خانواده تاج خروسها یا آمارانتاسه Amaranthaceae میباشد كه بلندی آن در انواع مختلف به یك متر می رسد .

انواع مختلف تاج خروس :
1 ـ تاج خروس پابلند( نقره ای) یا سلیسیا آرژنتا C. argentea : به بلندی یكمتر با برگهای سبز تیره كمی متمایل به قرمز ، با گلهای قرمز با نقش سفید این گونه دارای واریته های متعددی میباشد .از همه اقسام این گونه معروفتر كه از قدیم در ایران كاشتن آن مرسوم بوده میباشد .

2– تاج خروس پا كوتاه(نقره ای)كریستاتاC . crete de coq(C.cristata ) : كه گیاهی به بلندی 20 تا 50 سانتیمتر و از انتهای ساقه آن تاج بزرگ و پهنی كه لبه آن چین چین میباشد بیرون میآید و بعلت آنكه كاملا شبیه تاج خروس معروف به چهل تاج است به این نام معروف شده .
روی این تاج را هزاران گلهای كوچك غیر معلوم فشرده بیكدیگر پوشانده كه رنگ آنها زرد طلائی ، ارغوانی ، صورتی ، قرمز ، نخودی و غیره بسته به جورهای مختلف است .

ـتاج خروس آرژانتا ژاپونیC. cristata variegatajaponica: كه تاج آن مانند پرهائی كه قدیم اروپائیان به كلاه نصب میكردند میباشد .
این جور بوته اش با بوته تاج خروس یكی است ولی بجای یك تاج كه روی بوته تاج خروس است روی هر شاخه از این كیاه كه به فراوانی میروید خوشه های سبك پَر مانند كه پوشیده از گلهای ریز زیادی بهمان الوان مذكور در بالا است دیده میشود .
اندام بوته آن مخروطی شكل و كاملا متمایز با جور اول میباشد .
بذر این دوجور را نیز اوائل فروردین تا اردیبهشت روی خزانه كه از خاك سیاه و سبك آماده شده باشد كاشته پس از آنكه بوته ها به اندازة 5 تا 6 سانتیمتر شدند آنها را به محل اصلی منتقل میسازند .
برگهای جوان این گیاه خوشمزه و قابل خوردن است و بذر آن نیز از نظر مواد پروتئینی از ذرت و ارزن بیشتر مواد پروتئینی دارد و برشته آن بسیار خوشمزه میباشد . 

3 ـ تاج خروس شیلدسی ئی C. childsii : اصل این گونه از كشور هند است با تاجهای زرد درخشان .

4 ـ تاج خروس تومپو زونی ئی C. thompsonii : این گونه به بلندی 60 سانتیمتر می رسد .
گلهای آن بصورت تاجی به رنگ قرمزدرخشان ومنقش میباشد

شاید شماهم این گیاه را برای زینت در باغچه كاشته اید و یا به طور خود رو در باغچه دیده اید ولی بدون استفاده از برگهای جوان و بذر آن بوته ها را در آخر فصل بدست خزان سپرده اید ، در حالی كه در هزاران سال قبل كشاورزان و قبایلی در مكزیك این كیاه را می كاشتند و از بذر آن برای تغذیه استفاده می كردند و حتی در سال 1519 میلادی انبارهائی كه پر از بذر تاج خروس بود در مكزیك پیدا شد .

بوته تاج خروس در مقابل كود های شیمیائی و سایر كودها حساس است و خیلی زود آسیب می بیند برای آنكه بوته این گیاه خوب رشد كرده گلش درشت شود كافیست كه آنها را در محل آفتاب گیر در خاكی كه از مخلوط خاك سیاه ، باغچه و خاك برگ پوسیده درست تشكیل شده باشد كاشت ، و روزهای گرم چنان آبیاری كنند كه پای بوته ها همیشه مرطوب باشد ، گلهای خشك تاج خروس چون تغییر شكل نمیدهد برای دسته گل خشك مناسب است .

تكثیر :
برای زیاد كردن این گیاه به روش كاشتن بذر آن اقدام میگردد .

تاج خروس از انواع گیاهان زیبا با قابلیت کاشت آسان در فضای آپارتمان است.
قبل از کاشت، گلدان ها را با خاک برگ و عاری از بارورکننده ها پر کرده و دانه ها را در عمق ۱۰ سانتیمتری خاک بکارید. سه ماه پس از کاشت اولیه، بوته را به گلدانی بزرگترانتقال داده و آن را در نورگیرترین قسمت آپارتمان قرار دهید. آبیاری گیاه باید به طور منظم و حداقل سه بار در هفته انجام شود. گیاه در آب و هوای گرم، نیازمند آبیاری بیشتر است.
دقت کنید، قبل از آبیاری مجدد خاک گیاه همیشه مرطوب باشد. مناسب ترین PH خاک، شش و نیم است. استفاده از کودها و بارورکننده ها برای تقویت خاک توصیه نمی شود و ممکن است به گیاه آسیب رساند.

آرالياي  پنجه اي برگ پهن

گياه آراليا پنجه اي برگ پهن درختچه اي است با برگهاي پنجه اي بزرگ به رنگ سبز  صيقلي و گلهاي دسته اي كروي شكل كرم رنگ كه تحمل گرما را ندارد و بلندي آن در انواع مختلف به 5/ ۱مترمي رسد.مناسبترين محل براي آن خنك ترين نقطه منزل است . درجه حرارت مناسب بين 6 الي 12 درجه سانتيگراد در زمستان ميباشد . در اطاق گرم گاه دوام نمي آورد اما بالعكس مقاومت آن در برابر سرما زياد است بطوريكه در مناطقي كه زمستانها ، سرما كمتر از منهاي 5 درجه نشود ، حتي ميتوان آنرا در باغچه كاشت . در چنين شرايطي امكان دارد گل نيز بدهد .نوع برگ سبز آن به نور كمي احتياج دارد ليكن گونه ابلق آن حتمأ نور بيشتري ميخواهد . خاك معمولي باغچه براي آن مناسب است .

تكثير :

براي زياد كردن اين گياه از دو روش كاشتن بذر و يا تكثير هوائيAir  Layering  استفاده مي كنند .

گیاه آرالیا ARALIA  جنسی از تیره آرالیاسه ها َAraliacees میباشد که دارای چندین قسم است .یک قسم آن آرالیای پنجه ای میباشد که دارای دو نوع  آرالیای پنجه ای برگ باریکAralia. Dizygtheca  و آرالیای پنجه ای برگ پهن َAralia.Fatsia  نام دارد .البته ازجهت روش نگهداری شباهت چندانی به یکدیگر ندارند به این ترتیب که Aralia Fatsia به هوای خنک علاقمند است . در حالیکه آرالیای پنجه ای برگ باریک Dizygotheca Aralia هوای گرم را ترجیح می دهد.  اگر چه گرما نباید متجاوز از 20 درجه سانتیگراد باشد زیرا هرچه گرما بیشتر شود رطوبت متقابلا کمترمی شود . بنا براین توصیه میشود در محل نیمه خنک نگهداری شود تا رطوبت بحد لازم به آن برسد . گرمای بیش از حد سبب ریزش برگهای پائین گیاه میشود . لذا ضمن فراهم نمودن هوای گرم و مرطوب نباید در بالا نگهداشتن درجه حرارت افراط نمود .

گیاه پس از چند سال تا حد قابل ملاحظه ای رشد کرده شکل زینتی جالبی پیدا میکند .

 

	از زمان های قدیم در کشور چین گل صد تومانی را مظهر قدرت، ثروت و سعادت می شناختند حتی بعضی از گونه های آن را مانند Paeonia Lactiflora با طلا می سنجیدند باغبان چینی در قرن چهارم میلادی صدها وارتیه از این گل را که از نظر رنگ و عطر تنوع زیادی داشتند پدید آوردند. این گیاه آن چنان در کشور چین به شهرت رسید که به آن لقب گل پادشاه دادند. وارتیه های این گونه هنرمندان را به سوی خود جلب کرد. در همین زمان باغبانان اروپائی گونه P.Officinalis را در کلیساها می کاشتند و از آن به عنوان گیاه داروئی در رفع سینه درد استفاده می نمودند. در اواسط قرن هجدهم میلادی P.Lactiflora از چین وارد اروپا شد و بلافاصله پرورش دهنگان گل مشغول به کار شدند و طولی نکشید که صدها نوع از این گل پدید آمد. این گیاه از تیره آلاله Ranunculaceae از جنس په اونیا Paeonia و دارای گونه های بسیاری است. برگ های آن بزرگ و مرکب است و دارای گل های ساده، کم پَر و پُر پَر می باشد گل هائی به رنگ سفید، سرخ و صورتی. ارتفاع این گیاه بین ۵۰ تا ۱۲۰ سانتی متر و عمر آن ۵۰ سال است. گل صد تومانی در برابر سرما مقاوم است. این گیاه از رشد تقریباً زیادی برخوردار است و فضای زیادی را اشغال می کند. هم چنین به مواد غذائی زیادی نیاز دارد. از کود کمپوست به مقدار کافی و کود سوپر فسفات به مقدار ۱۰۰ گرم برای هر متر مربع خاک در فصل پائیز می توان استفاده نمود. استفاده از کودهای فوق علاوه بر اصلاح خاک باعث گلدهی بیشتر این گیاه می گردد. گل صد تومانی تا زمان گلدهی که در اردیبهشت و خرداد ماه است به آب زیادی نیاز دارد. این نیاز در فصل زمستان کاهش می یابد. تکثیر این گیاه از طریق بذر، پیاز، قلمه و تقسیم بوته انجام می گیرد. تقسیم بوته راحت ترین روش است و در شهریور ماه انجام می گیرد. در این روش بوته هائی را در نظر بگیرید که قوی، شاداب، سالم و حداقل چهار سال عمر داشته باشند. برای تقسیم بوته، اطراف آن را با بیل کنده، سپس با تکیه دادن بوته بر بیل، بوته را بلند کرده خاک روی ریشه را بشوئید پس از حذف ریشه های زخمی بوته ها به زمین اصلی انتقال داده می شوند و در فاصله های ۱۰۰ الی ۱۲۰ سانتی متر در عمق مناسبی کاشته می شوند. بوته های کاشته شده در سال اول معمولاً ریشه کمی دارند ولی در دومین سال، رشد سریع تری می یابند. ● بیماری ها و آفات: ۱) سفیدک سطحی (Erysiphe ranunculi) ▪ عامل بیماری: قارچ ▪ نشانه ٔ بیماری: پوشش آردی سفید رنگ روی برگ ها ▪ علت: رطوبت نسبی، حرارت و مصرف بیش از حد کودهای ازته ▪ درمان: قارچ کش های گوگردی ۲) کپک خاکستری (Botrylis Cinerea) ▪ عامل بیماری: قارچ ▪ نشانهٔ بیماری: پوشش خاکستری سست و شکننده بر روی گیاه ▪ درمان: قارچ کش های مسی ۳) سایر آفات: کنه پیاز و غده Rhizoglyuse Chionpus، شته ها و شپشک های آرد آلود معروف ترین گل صد تومانی گل صد تومانی بوته ای P.lactiflora است که خود دارای گل های ساده و پُر پَر می باشد. از معروف ترین وارتیه های گل صد تومانی بوته ای ساده می توان از Leeuwen, Carrare, Duerer, Jaan Van نام برد که اندازهٔ آنها ۸۰ تا ۹۰ سانتی متر است. زمان گلدهی آنها اواخر خرداد و رنگ آنها سفید با پرچم های زرد رنگ است. در صورتی که انواع Nin Granat, Torpilleur, Hari Ai بین ۸۰ تا ۱۰۰ سانتی متر قد دارند و گل هایشان قرمز رنگ است. از معروف ترین وارتیه های گل صد تومانی بوته ای پرپر می توان از Festive maxima با ۱۰۰ سانتی متر قد و گل های سفید با لکه های قرمز و گل های قرمز رنگ Martha bulloch نام برد.

گل صد توماني Paeonia  L. كه در زبان عرب به گل عود الصليب معروف ميباشد .

 يكي از گلهاي ماندني بسيار زيبا است .

اين گل داراي اقسام زيادي ميباشد مانند :

1 ـ گل صدتوماني درختي P. moutan :

ساقه هاي آن چوبي و گلهايش پهن ميباشد . رشد اين گونه كم و زودتر از سه تا چهار سال پس از پيوند كردن گل نمي دهد .

از اين گونه در حدود 20 جور مختلف با گلهاي صورتي ، قرمز ، قرمز مسي ، قرمز گوشتي و سفيد بدست آورده اند كه در باغها كاشته ميشود.

گل صد توماني درختي احتياج به خاك قوي دارد ، گلهايش اواخر ارديبهشت و خرداد ماه باز ميشود .

 

 

براي زياد كردن اين گل شاخه هاي آنرا روي پايه صد توماني علفي پيوند اسكنه ميكنند .

پايه پيوند شده را بايد مدتي زير شاسي يا زير حباب شيشه اي محفوظ از تابش مستقيم آفتاب نگهداري كرد .

2 ـ گل صد توماني چيني P. sinensis  :

گونه ماندني و داراي ريشه هاي تكمه اي با بوته انبوه و كرپه بقد و پهناي 70 تا 80 سانتيمتر ميباشد.

روي هر بوته اين گونه سه و بطور نادر چهار گل باز ميشود كه خوشبو است .

گلها در قسم اصلي كم پَر و در جورهائي كه بدست آمده و تعداد آن متجاوز از 220 جور مختلف است پُرپَر با رنگهاي متنوع از قرمز ، صورتي ، گوشتي ، بنفش ميباشد كه در بعضي از جورها گلهاي آن دو رنگ است مانند جورهاي زير :

 

 

الف ـ گل صدتوماني تريومف پاريس P. Triomphe de paris :

گلبرگهاي اطراف سفيد و ميان آن زرد ميباشد .

ب ـ گل صد توماني ستانلي P. Stanley :

گلبرگها ميانش صورتي و اطرافش سفيد است .

پ ـ گل صدتوماني مادام فورتادو Mme Furtado P.:

گلبرگها ميانش قرمز جگري و دورش صورتي تند است .

ت ـ گل صد توماني شاهي P. Imperiale :

گلهاي آن بشكل و اندازه هاي مختلف ميباشد .

در بعضي دوره گل خيلي پهن و در برخي كوتاه و تنك و ميانه گل غالبأ زرد طلائي است .

3 ـ  گل صد توماني اوفيسيناليس P. officinalis :

 اين قسم بزيبائي قسم چيني نيست ولي بيشتر كاشته ميشود .

گياهي بومي و از آنهم جورهاي پُرپَر ، صورتي ، سفيد ، سرخ جگري بدست آورده اند .

4 ـ گل صد توماني برگ كوچك P. tenuifolia :

 قسم ديگري از اين گياه با برگهاي بريده بريده و گلهاي به رنگ سرخ جگري ميباشد .

 

در باغهاي گياه شناسي اقسام ديگري از اين گل مانند :

5 ـ گل صد توماني ويتمانيانا P. wittmanniana :

با گلهاي زرد روشن .

6 ـ گل صد توماني پارادوكسا P. paradoxa :

 با برگهاي سبز مايل به كبود و گلهاي قرمز تيره يا قرمز روشن ديده ميشود .

گياه گل صد توماني علفي داراي خاصيت روستائي كامل و بيشتر بوسيله تقسيم پاجوشهاي ريشه در پائيز يا اواخر اسفند آنرا زياد ميكنند .

ولي بايد در نظر داشت كه تقسيم ريشه گل صد توماني زودتر از 3 يا 4 سال يكمرتبه نبايد صورت گيرد والا بوته هائيكه زودتر جابجا شوند هيچوقت گل نخواهند داد .

اين گياه چون انبوه و كرپه است براي كاشتن روي چمن زارها و باغات بسيار مناسب و زيباست .

خاك مناسب براي گل صد توماني زمينهاي رسي شني ميباشد .

 

تكثير :

براي زياد كردن گل صد توماني درختي و علفي همانگونه كه در هر مورد جداگانه توضيح داده شد عمل ميكنند .

الف ـ تكثير گل صدتوماني درختي :

براي زياد كردن اين گل شاخه هاي آنرا روي پايه گل صد توماني علفي پيوند اسكنه ميكنند .

پايه پيوند شده را بايد مدتي زير شاسي يا زير حباب شيشه اي محفوظ از تابش مستقيم آفتاب نگهداري كرد .

ب ـ تكثير گل صد توماني علفي :

گياه گل صد توماني علفي داراي خاصيت روستائي كامل و بيشتر بوسيله تقسيم پاجوشهاي ريشه در پائيز يا اواخر اسفند آنرا زياد ميكنند .

ولي بايد در نظر داشت كه تقسيم ريشه گل صد توماني زودتر از 3 يا 4 سال يكمرتبه نبايد صورت گيرد والا بوته هائيكه زودتر جابجا شوند هيچوقت گل نخواهند داد .

گیاهانی علفی، چند ساله برگها متناوب ، مرکب ، بدون گوشوارک، گل ها معمولاً منفرد ، نر، ماده ، بزرگ، منظم ، زیر تخمدانی (تخمدان فوقانی) کاسبرگ ها، پنج تایی ، جدا ، ناجور شکل، دائمی در حالت میوه گلبرگ ها جدا، پرچم ها متعدد ، برونگرا ( از مرکز به طرف بیرون گرد) برچه ها جدا روی طبق (صفحه ای مدور و تخت گوشتی) قرار گرفته. میوه گروهی از 2-8 برگه (فولیکول) هر کدام دارای چندین دانه.
این تیره گاهی با تیره Ranunculaceae ادغام می شود و گاهی نیز بصورت جدا مطرح است.
در ایران یک جنس و دو گونه دارد که فراوانترین آن ها گل صدتومانی Paeonia Witmanniana است.

بَنَفشه نام نوعی گل است از تیره بنفشگان (Violaceae) که بیشتر در نواحی معتدل جهان یافت می‌شود. گلی است با ساقه‌ای کوتاه و رنگ آن بنفش، یا زرد و بنفش است. این گیاه دارای خواص درمانی و پزشکی نیز هست.

 مشخصات ریخت‌شناسی

گیاهی است علفی و پایا و دارای برگ هایی که از محل مشترکی در ناحیه یقه خارج می‌شوند. برگ‌های آن قلبی شکل، دارای دمبرگ دراز و واقع بر روی سطح زمین هستند، زیرا ساقه هوایی مشخص دراین گیاه وجود ندارد. درکناره دمبرگ آن، جوانه‌های جانبی ظاهر می‌شود. گلهای آن منفرد، زیبا و به رنگ بنفش، بندرت سفید یا گلی و معطر است. دمگل‌های دراز گل که از بین دمبرگ‌ها منشاء می‌گیرند، قبل از منتهی شدن به گل، حالت خمیده شبیه عصا پیدا می‌کنند. میوه‌های بنفشه پوشینه، کروی، پوشیده از کرک ومحتوی دانه‌هایی به رنگ زرد با لکه‌ای سفید هستند. گل‌های زیبا ومعطر بنفشه در اوایل بهار ظاهر می‌شود، درتابستان گلهایی عاری از گلبرگ در بین دمبرگ‌های آن ظاهر می‌شود که همیشه به حالت مخفی درآن باقی می ماند.

بنفشه در ایران

بنفشه به طور طبیعی درشمال ایران می‌روید، ولی با توجه به این که امروزه به عنوان یک گل زینتی درباغچه‌ها کاشته می‌شود، می‌توان آن را دراکثر نقاط ایران مشاهده نمود.به بنفشه گل زیر برف می گویند.زیرا آن را در زمستان می کارند.

مصارف دارویی و پزشکی

تمامی قسمت‌های بنفشه از جمله برگ، گل، دانه، ریشه، و سرشاخه‌های گل‌دار مصرف دارویی دارند.

بنفشه مرطوب، تند، سرد واندکی تلخ است و دارای ویژگی هایی چون : ضد التهاب، خلط آور، محرک، ادرار آور (مدر)، ضد تومور، ضد رماتیسم، ملین، ضد میکروب، معرق، مسهل، تثبیت کننده دیواره مویرگ‌ها و تصفیه کننده خون است.

شربت تهیه شده از دم کرده آن را برای درمان سرفه می‌توان استفاده کرد. به دلیل غنی بودن از لحاظ مواد صابونی، خلط‌آور خوبی است و باعث تقویت و استحکام خونی می‌شود. دو قاشق غذاخوری از پودر گیاه را در نیم لیتر آب جوشیده و با اضافه کردن مقداری شیر و عسل آن را مصرف می‌کنند.

دم کرده بنفشه را بعد از تغلیظ به صورت کمپرس برای درمان بیماریهای پوستی می‌توان استفاده نمود. برای درمان رماتیسم می‌توان از کمپرس دمکرده گیاه بر روی موضع، روزی دوبار استفاده کرد. از پودر گیاه و آب خمیری درست می‌شود که برای بهبودی زخمها و جراحات مفید است .

دانه بنفشه به مقدار ۶ تا ۱۰ گرم، اثر ملین در اطفال داشته و مصرف ۷ تا ۱۵ گرم آن در ۱۵۰ گرم آب، اثر مسهلی ملایم ظاهر می‌کند. از روغن بنفشه می‌توان برای جلوگیری از ریزش موی سر، شوره سر، خارش پوستی، زیبایی پوست، ورم لثه، سردرد و خون‌ریزی بینی استفاده کرد.

به طور کلی از گیاه بنفشه می‌توان در برطرف کردن مواردی مانند:

گلو درد چرکی، خشکی بینی، برفک دهان، خارش پلک، روشن کردن پوست، جوش صورت، مشکلات ادراری  اختلالات جلدی مزمن و زخم‌های ترشح‌دار استفاده کرد.

در هنگام استفاده از بنفشه ذکر این نکته ضروری است که دراثر مصرف مقادیر زیاد آن به دلیل داشتن مواد صابونی به تهوع و استفراغ منجر می‌شود.

 در ادبیات

در ایران باستان این گل نزد عشاق نشان یادآوری و فراموش نکردن یکدیگر بوده است. در ویس و رامین می‌خوانیم:

به رامین داد یک دسته بنفشه

به یادم آر گفتا این همیشه

در دیوان حافظ نیز می‌خوانیم:

تاب بنفشه می دهد، طرهٔ مشک سای تو؛

پردهٔ غنچه می درد، خندهٔ دلگشای تو

در اروپا (و کلاً فرهنگ غرب) گل Mystosis یا Forget Me Not برای همین منظور به کار می‌رود.

بنفشه، گياه فصلي با نام علمي viola و از خانواده violaceae است كه در ايران از قديم به بنفشه ايراني معروف بوده است.

گونه‌هايي از اين گل به صورت وحشي در جنگل‌ها، صحراها و كنار جويبارها و در ايران در كوهپايه‌هاي البرز و شمال ايران و همچنين در جنگل‌هاي گرگان مي‌رويند. گونه‌هايي از اين گياه نيز وجود دارد كه در باغ‌ها كاشته مي‌شوند و گل آنها كم‌پر، پر پر، بنفش سير، بنفش روشن، سفيد، زرد و آبي است. از اين اقسام، آنهايي كه عطرشان بيشتر و گلريزانشان طولاني‌تر و گل‌هايشان درشت‌تر و مخصوصا دمگل بلندتر داشته باشد، مورد توجه بيشتري قرار مي‌گيرد.
مشخصه‌هاي گياهي بنفشه
اين گياه دوساله بوده و داراي برگ‌هاي بيضي‌شكل و به رنگ سبز تند است. گل‌ها به رنگ‌هاي متنوع از سفيد خالص تا بنفش خيلي سير و گاهي نيز به صورت دورنگ‌ ديده مي‌شوند.
اين گياه داراي انشعابات زيادي است كه كم و بيش روي زمين پخش مي‌شود و فقط گل‌هاي آن حالت نيمه‌‌ايستاده دارد. گل‌ها پنج گلبرگ غيرمتساوي دارند و ارتفاع آنها به 20-15 سانتي‌متر مي‌رسد و برحسب گونه‌ها اندازه‌هاي مختلفي دارند. مقاومت بنفشه در سرما يكي از صفات بارز آن محسوب مي‌شود و حتي در فصل زمستان اگر در جاي گرمي محفوظ شود در مقابل سرما مقاوم است.
گونه‌‌هاي زودرس آن در پاييز گل مي‌دهند و سپس در اوايل بهار دوباره شروع به گل‌دادن مي‌كنند و گل‌دهي آن در ماه خرداد متوقف مي‌شود. گونه‌هاي دير‌رس نيز از ارديبهشت تا مرداد ماه به گل مي‌نشيند.
انواع گونه‌‌هاي بنفشه
1 - بنفشه‌ شاخه‌دار(V.cortnata): در اين نوع، گل‌ها به رنگ آبي و ياسي است كه از نيمه اسفند تا ارديبهشت ماه گل مي‌دهد. ارتفاع اين گياه به 20سانتي‌متر مي‌رسد. انواعي ديگر از اين گونه مانند بنفشه شاخه‌دار سفيد(V.c.Alba) با گل سفيد، (v.c. wermig) با گلي به رنگ بنفش تيره،(v.c.papilio) به رنگ ياسي به دست آمده است.
2 -بنفشه معطر(v.odorata): گياهي با گل‌هايي به رنگ بنفش، سفيد يا آبي و عطر مطبوع كه گلريزانش از نيمه اسفند تا آخر فروردين است. از اين گونه نژادي به نام گل بنفشه چهار فصل به دست آمده كه تقريبا تمام سال را گل مي‌كند، البته بيشتر گلريزانش ايام بهار و بعد پاييز است.
از اين قسم انواع زير را به‌دست آورده‌‌اند:
بنفشه معطر گل سفيد(v.o.alba)،‌بنفشه آميرال و آولان با گل‌هاي بنفش مايل به ارغواني و دم‌بلند. بنفشه لافرانس با گل بنفش تيره براق، بنفشه لوسزار به رنگ بنفش تيره و خيلي معطر، بنفشه لوكسون با گل‌هاي درشت و دم‌بلند به رنگ بنفش، بنفشه مادام آرن به رنگ بنفش تيره، بنفشه پرنسس دوگال با گل‌هاي درشت و پهن به رنگ آبي مايل به بنفش كه فراوان‌تر از انواع ديگر گل مي‌دهد. بنفشه پرنسس دو سومنت با گل سفيد راه‌راه بين جورهاي (انواع) پرپرش نوعي به نام گل بنفشه پارم با گل‌هاي خيلي درشت پرپر به رنگ آبي كمرنگ و عطر مخصوص به خودش كه بسيار مورد توجه است، وجود دارد.
3 -بنفشه فرنگي: بنفشه سه‌رنگ
(viola. Tricolor) كه در ايران به بنفشه فرنگي معروف است. از گياهان ماندني است ولي آن را در رديف گياهان دوساله مي‌كارند، بوته‌اش كوتاه و ارتفاع آن از 20-18 سانتي‌متر تجاوز نمي‌كند. گل‌هاي آن تك‌‌تك روي بوته ظاهر مي‌شود و به انواع زيبايي رنگ آميزي شده كه بسته به گونه‌هاي مختلف يك‌ رنگ سفيد، آبي، زرد، قهوه‌اي و بنفش مايل به سياه غالبا دو رنگ لكه لكه، حاشيه‌دار و ... است.
نيازهاي زيستي
نور: اين گياه در مكاني كه آفتاب كامل ندارد و سايه آفتاب است به خوبي رشد و نمو مي‌كند.
آب: آبياري به طور مداوم صورت مي‌گيرد؛ چون خاك آن بايد هميشه مرطوب باشد.
خاك‌: بستر بنفشه‌كاري بايستي سبك و غني باشد.
ازدياد و تكثير: بذر بنفشه را اواخر مرداد ماه در بستري از خاك سبك كه با كود كهنه و پوسيده مخلوط شده است، كاشته و مرتبا آبياري مي‌شود تا رطوبت خود را از دست ندهد. پس از آنكه بوته‌ها به اندازه 30سانتي‌متر شد آنها را روي بستر ديگري به فواصل 10سانتي‌متر نشا مي‌كنند، اين نشاها پس از گذشتن زمستان از نيمه اسفند تا اوايل فروردين در كنار گل‌هاي بهاري ديگر در باغچه‌ها به فاصله 30سانتي‌متر مربع كاشته مي‌شود.
بدانيد و به كار گيريد
بذر بنفشه فرنگي چون در تخمدان به طور كامل نمي‌رسد، بهتر است مدتي (يك يا دو سال) در جاي محفوظ از رطوبت بماند سپس آن را بكارند، به همين جهت بذر كهنه مشتري بيشتر دارد و تعداد بيشتري از دانه‌هاي بذر كهنه آن سبز مي‌شود. در حالي كه ممكن است مقداري از بذر نو و تازه آن سبز نشود. اگر بذر بنفشه را بهار بكارند، گذشته از آنكه خيلي دير به گل مي‌نشيند، گل‌هاي آن كم‌نيرو و غيرقابل توجه مي‌شود.
بنفشه سه رنگ را به علت اينكه زودتر از همه گل‌ها در بهار شروع به گل كرده و مدت دو ماه گلريزان آن دوام مي‌كند، در رديف اول گل‌هاي بهاري مي‌شمارند.
كاربرد گل بنفشه
اين گياه در فضاسازي (باغچه‌كاري‌هاي منازل- ميدان‌هاي شهر- بلوارها) يا حتي در فلاور باكس‌هاي تزييني براي قرارگيري بر روي بالكن‌ها مورد توجه بسيار قرار گرفته است. مثلا از انواع يك رنگ بنفشه براي تشكيل حاشيه يا تپه‌هايي كه ديدگاه آنها وسيع است، استفاده كرده و انواع سه رنگ آن براي گلكاري‌هايي كه از نزديك ديده مي‌شود، مناسب است. گل بنفشه به علت تنوع رنگ و زيبايي خاصي كه دارد در قسمت‌هاي مختلف پارك‌ها، ويلاها، مكان‌هاي اداري، بيمارستاني، شهري و تراس‌ها براي ايجاد حاشيه‌ها كاربرد فراوان دارد.
خواص دارويي
بنفشه فرنگي يا بنفشه سه رنگ خواص يا خاصيت دارويي فراواني دارد:
درمان اكزما با بنفشه فرنگي: 20گرم بنفشه فرنگي خشك را در نيم ليتر آب سرد بريزيد و به مدت چند دقيقه بجوشانيد پس از خنك شدن صاف كنيد. روزي 3 تا 4 فنجان به مدت چند هفته از آن بنوشيد.
درمان خارش پوستي: نوشيدن جوشانده بنفشه فرنگي در درمان اين مرض موثر است. درمان رماتيسم: نوشيدن مداوم بنفشه فرنگي، كمك حال مبتلايان به رماتيسم است. درمان سرفه‌هاي مزمن: نوشيدن شربت بنفشه براي درمان آن مفيد است.  

بنفشه آفریقایی گونه‌ها و رنگ‌های مختلفی دارد. برگ‌ها به شکل‌های گوناگون از قبیل برگ‌های ساده، کنگره دار و ابلق وجود دارند. همچنین گل‌ها به فرم‌های مختلف از جمله گل‌های کوچک و متراکم در سطح پایین‌تر از برگ و گل‌های بسیار درشت و بلندتر از سطح برگ دیده می‌شود. تنوع در این گیاه فوق‌العاده زیاد است و جزء معدود گیاهان گلدار خانگی است که در منزل بدون هیچ مشکلی به گل مینشیند و به طول روز بی تفاوت است.

آبیاری 

در اثر آبیاری زیاد و نامنظم برگ‌های پایینی بنفشه آفریقایی حالت نرم پیدا کرده و رنگ قهوه‌ای به خود می‌گیرند. علاوه بر این بافت نامناسب خاک و نوسان حرارتی گاهی باعث این عارضه می‌شود. در هنگام آبیاری باید دقت شود که آب بر روی سطح برگ‌ها ریخته نشود. در ساعت‌های منظمی آبیاری را انجام دهید و در آبیاری از آب خیلی سرد برای گیاه استفاده نکنید.

بهترین روش آبیاری برای بنفشه آفریقایی، آبیاری از پای گیاه است. می‌توان از گلدان‌هایی که یک بخش فتیله مانند در آن‌ها تعبیه شده استفاده کرد و گلدان را در یک زیر گلدانی مناسب گذاشت و آب را در زیر گلدانی ریخت که بتدریج توسط بخش فتیله مانند جذب شده و در اختیار ریشه‌ها قرار گیرد.

گل‌های بنفشه آفریقایی در محیطی با نور ثابت بخوبی رشد و نمو می‌کنند. گیاه به نور متوسط اما ثابت احتیاج دارد.

تکثیر

روش تکثیر معمولی و همگانی بنفشه آفریقایی استفاده از قلمه‌های برگ است که نیاز به بستر بسیار سبکی دارد. یک برگ کامل همراه دمبرگ در جعبه کاشت، کاشته می‌شود. نکته‌ای که در برداشت قلمه‌های بنفشه آفریقایی باید رعایت شود تراکم لازم و مناسب برگ‌ها است. بعد از 4-3 هفته قلمه‌ها در حرارت 18 درجه سانتی‌گراد ریشه دار می‌شوند. سپس جوانه‌های برگی از سطح داخلی برگ‌ها ظاهر می‌شوند و بعد از بزرگ شدن جوانه‌های برگی، با احتیاط قلمه‌های ریشه دار شده را به محل اصلی انتقال دهید. گلدان‌های مخصوص برای بنفشه نیاز است، سنین اولیه گیاه را در گلدان کوچک قرار دهید و بعد از بزرگ شدن گیاه آن را به گلدان بزرگتر منتقل کنید. خاک کشت و کار بنفشه آفریقایی خاک سبک،  هوموسی و باPH   پایین باید باشد.

لاله (نام علمی: Tulipa) نوعی گل است. بر طبق روایاتی این گل اصالتاً متعلق به ایران و آسیای میانه بوده‌است. بیش از صد نوع لاله امروزه در جهان طبقه بندی شده‌است.

به نظر می‌رسد نام گل لاله از کلمه لال یا همان لعل از زبان سانسکریت به معنی قرمز گرفته شده باشد. در این صورت یا نام این گل منشأ هندی دارد یا کلمه لال در فارسی هم به این معنی به کار می‌رفته‌است. علیرغم اینکه گل لاله به طور طبیعی در دشتها و کوهستانهای ایران میروید ولی مردم با ذکر گل لاله در واقع گل شقایق در ذهنشان نقش می‌بندد. حتی گل لالهٔ شعر ترکی «لاله لر» همان شقایق است که در نماهنگ آن آشکار است

لاله واژگون

این گیاه نه تنها گل زیبایی است بلکه خواص درمانی متعددی نیز دارد. این گیاه گل اشک نیز نامیده می شود و این به خاطر این است که مقداری شبنم در بین این گلها جمع می شود و بعد از گل به پائین می چکد.

نام: لاله واژگون ، لاله سرنگون و اشک مریم بو: بوی گلهای این گیاه زیاد مطلوب نیست و منحصراً به دلیل رنگ و فرم گلها کاربرد دارد. اندازه: ارتفاع تا 100 تا 120 سانتیمتر، فاصله کاشت 35 سانتیمتر محل: دشت لاله زار دره بید فریدن(دره بید بالا)، ارتفاعات اشترانکوه لرستان و کوه‌های صمصامی در چهار محال و بختیاری و شمال خراسان خاک: مرطوب و غنی و دامنه های سنگلاخی و صخره‌ای حساسیت: مقاوم به سرما عمر گل: 3 هفته رنگ گلها: زرد، نارنجی، قهوه ای متمایل به قرمز، زنگوله ای برگها: کشیده و مجتمع ازدیاد: تقسیم بوته زمان گلدهی: فروردین و اردیبهشت در نواحی شمالی زاگروس و در مناطق جنوبی در اواسط تابستان زمان کاشت: شهریور، مهر، آبان زمان تقسیم بوته: شهریور و مهر لاله های واژگون یکی از 12 هزار گونه گیاهی شناسایی شده در کشور است که زیباییی آنها نفس را در سینه حبس کرده و کمتر کسی است که آرزوی دیدن آنها را در آغازین فصل سال نداشته باشد . در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی 10 هزار شاخه از آن را در یک دشت می‌توان مشاهده کرد. این گیاه نه تنها گل زیبایی است بلکه خواص درمانی متعددی نیز دارد. این گیاه اشک مریم نیز نامیده می شود که این به خاطر مقدار شبنمی ست که در بین این گلها جمع می شود و بعد از گل به پائین می چکد. عمر این گیاه بسیار کوتاه است. از اوایل اردیبهشت ماه گل دهی این گیاه شروع می شود و در فصل بارش تمام می شود. خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاک کننده دستگاه کبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد. چرای احشام، تخریب زیستگاه برای ایجاد اراضی کشاورزی، برداشت مستقیم این گیاه و عرضه به بازار مهم‌ترین عوامل تهدید لاله های واژگون است. این گیاه نخستین بار در سال 1576 میلادی به وسیله جهانگردان اروپایی از ایران به اتریش برده شد. شیوه پرورش لاله واژگون در باغها و گلخانه‌ها در سطح وسیعی از اروپا رواج دارد در حالی که این گل در فلات ایران به طور طبیعی رشد و نمو می‌کند .

لاله واژگون گیاهی است بومی منطقه گسترده‌ای از آناتولی، فلات ایران و کوه‌پایه‌های هیمالیا.

آن را گُل اَشک و اشک مریم نیز نامیده‌اند زیرا مقداری شبنم در بین این گل‌ها جمع می‌شود و سپس از گل به پائین می‌چکد.

عمر این گیاه بسیار کوتاه است. گل‌دهی آن از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و در فصل بارش پایان می‌یابد.

لاله واژگون از گیاهان علفی پیازدار و چندساله‌است که تاکنون ۱۵ گونه آن در ایران شناسایی شده‌است. گونه زرد کمرنگ متمایل به لیمویی این گل‌ها موسوم به لاله گرگانی بین ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر ارتفاع دارد.

خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاک‌کننده دستگاه کبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد.

اثر ضددردی پیاز گیاه لاله واژگون به علت وجود موادی موسوم به آلکالوئیدهای ایمپریسین و فرتیسین در این گیاه است

تاکنون شصت گونه از از این گیاه شناخته شده‌است. پیاز آن به صورت یک غده متورم، گوشتدار بوده و دارای مقدار زیادی نشاسته و چندین عامل دارویی است و چون تازه باشد سمی بوده و قابل خوردن نیست، ولی در چین سمیت آن را گرفته و در آشپزی از آن استفاده می‌کنند.

در اسطوره‌ها

لاله واژگون یا لاله نگونسار، در نقش سرستون‌های ساسانی‌ها هم در موزه تاق بستان در کنار نقش پادشاه ساسانی دیده می‌شود. گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش با تیغ تیز گرسیوز آشنا می‌شد، شاهد ماجرا بود. از پس آن اندوه، گلگونه رخ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بیگناهي سیاووش

چو سرو سیاوش نگونسار دید		سراپرده دشت خونسار دید
بیفکند سر را ز انده نگون		بشد زان سپس لاله واژگون

مقدمه

تیره لاله عباسی Nytaginaceae دارای 300 گونه و در حدود 30 جنس است که گونه‌های آن غالبا در آمریکا انتشار دارند و در دیگر نقاط دنیا بسیار نادر هستند. این گیاهان علفی ، درختچه‌ای ، درختی و دارای برگهای غالبا متقابل ، بندرت متناوب ، بدون گوشوارک و با گل آذین‌های گرزنی هستند. گل یا گل آذین را در این گیاهان غالبا برگه‌هایی سبز رنگ یا رنگین به صورت گریبان احاطه کرده است.
هر گل دارای کاسه‌ای پیوسته و لوله‌ای شکل ، فشرده با 5 لبه و یا کاملا قیفی شکل ، سفید رنگ یا رنگین و گلبرگ مانند است. بخش پایینی آن معمولا در اطراف میوه که به صورت فندقه است باقی مانده و سخت می‌شود. تعداد برگه‌های گریبان معمولا 2 تا 5 عدد ، در گلهای منفرد سبز رنگ و در گل آذینهای رنگین است. مادگی شامل تخمدان یک برچه‌ای ، با یک تخمک نیمه واژگون یا تقریبا واژگون و نافه دارای 3 تا 6 پرچم است.

جنسهای تیره لاله عباسی

جنس کومی کارپوس

گیاهانی چوبی ، دارای ساقه ایستاده ، سفید رنگ ، گره‌دار و مفصلی ، با شاخه‌های فرعی سبز رنگ ، پوشیده از کرکهای غده‌ای و برگهایی مدور. بیضی و در قاعده مقطع ، کرکپوش ، زیتونی رنگ و دارای گلهایی است که در پایین سبز رنگ ودر انتها سفید یا متمایل به صورتی و ارغوانی با بخش آزاد گسترده هستند. پرچمها دارای میله بلندتر از جام ، میوه استوانه‌ای-مخروطی ، در سطح شیاردار و پوشیده از برجستگیهای غده مانند است. این جنس یک گونه به نام کومی کارپوس استنو کارپوس دارد که در نواحی جنوبی ایران در مکران و جزیره هرمز نام برده شده است.

جنس برهاویا

گیاهانی علفی ، پایا ، در پایه چوبی ، با گلهای نرماده و فاقد گریبان هستند. گلپوش استکانی یا قیفی ، پهنک آن 5 لبه ، پس از خشک شدن باقی مانده یا مطابق معمول بی‌دوام و با بخش بالایی لوله یکجا می‌افتد. بساکها برون ریز یا اکستروز ، دارای 2 خانه ، تخمدان نوک تیز ، خامه نازک و نخی ، کلاله در انتها مدور ، میوه استوانه‌ای- فشرده و غده‌دار است. این جنس در ایران دارای 3 گونه است که همگی آنها در نواحی جنوبی ، بخصوص بلوچستان می‌رویند.

جنس آلونیا

گیاهان علفی ، دارای ساقه دوبخشی ، برگهای متقابل ، گوشوارک‌دار یا فاقد آن با پهنکی ساده هستند. گل آذین پانیکول انتهایی ، هر 1 تا 3 گل در یک گریبان دارای 5 لبه برگی قرار دارد. برگه‌ها کمی باهم پیوسته ، بعد از باز شدن گل بر اثر رشد بزرگ شده و دارای رگه‌های مشبک می‌شوند. گلها در بیشتر موارد صورتی یا قرمز رنگ در گریبانی از برگه‌ها محصورند. گلپوش ساده ، استکانی یا قیفی شکل با لوله‌ای کوتاه و با 3 پرچم غیر مساوی که بطور مختصر در پایه بهم چسبیده‌اند. از این جنس فقط گونه آلونیا نیکتا ژینه‌آ در جنوب شرقی دریای خزر در بندر گز نام برده شده است.

جنس میرابیلیس یا لاله عباسی

گیاهانی علفی هستند. یک گونه آن به نام میرابیلیس ژالایا یا لاله عباسی است که به آن زیبای شب ، گل شب و گل مغربی نیز می‌گویند و در نواحی شمالی و برخی نقاط ایران کاشته می‌شود. گل درشت و بوقی شکل به رنگهای مختلف درخشان و زیباست که پس از غروب آفتاب باز شده و دارای عطر ملایمی است. این گیاه یکساله در شمال ایران بطور طبیعی تکثیر پیدا می‌کند و در سراسر سواحل دریای خزر حتی روی ماسه‌ها به فراوانی می‌روید.

جنس بوگن ویله‌آ یا گل کاغذی

فقط یک گونه به نام بوگن ویله‌آ اسپکتا بیلیس را در ایران دارد. این گیاه از عناصر طبیعی رویشهای این سرزمین نیست و چون گیاهی گرما طلب است از قدیم بیشتر در جزایر و سواحل جنوی ایران کاشته می‌شود و در این مناطق تشکیل درختچه‌هایی نسبتا بلند و پر گل و زیبا را داده است. در سایر نقاط ایران در گلدانها نگهداری می‌شود. در فصل سرما معمولا خزان می‌کند و باید در جای گرم حفظ شود.

نَستَرَن (Rosa canina) نوعی رز وحشی با گل‌های ریز می‌باشد که به رنگ‌های سفید، قرمز و گاهی زرد یافت می‌شود و دارای بوی کم اما مطبوعی است.

میوه آن دارای مقدار بسیار زیاد ویتامین ث است. در طب سنتی ایران به کار می‌رود. از مهم‌ترین خواص دارویی آن می‌توان آرامش بخشی و التیام بیماری‌های قلبی را نام برد. مقوی معده، پایین آورنده فشار خون، کم‌کننده قند خون است و درد و ورم کلیه و اسهال را درمان می‌کند.

آن را به صورت دم‌کرده (چای میوه نسترن) مصرف می‌کنند.

نسترن، درختچه اى است زیبا و مقاوم که اصل و منشأ ایرانى دارد. پایه هاى وحشى آن از دیرباز در کوهپایه ها وجود داشته و در حال حاضر نیز زینت بخش دامنه هاى سبز مناطق کوهستانى است.

در واقع گل سرخ هاى امروزى نسل هایى از نسترن هاى وحشى هستند که اصلاح شده و به صورت پرورشى درآمده اند.

نسترن در فصل بهار غرق در گل مى شود و خانه را جلوه دیگرى مى بخشد. ضمنا پایه بسیار مقاومى براى پیوند انواع رُزهاى رنگ به رنگ و زیبا است.

خاک:

نسبت به نوع خاک حساسیت ندارد، اما خاک هایى را که داراى قدرى رسى باشند به خاک هاى شنى ترجیح مى دهد.

تکثیر:

ازدیاد نسترن به وسیله کاشت بذر و قلمه صورت مى گیرد. مراکز فروش گل و گیاه انواع رز و نسترن را داخل ظروف پلاستیکى تولید نموده و براى کاشت مجدد و یا انتقال به گلدان بزرگتر آماده مى کنند.

زمان کاشت:

از پاییز تا اواخر زمستان هر زمانى که برف و یخبندان نباشد مى توانیم نسترن را به زمین بنشانیم.

روش کاشت نهال:

قبل از کاشت بهتر است اول خاک را اصلاح کنیم براى این منظور در هر متر مربع حدود سه کیلوگرم کود حیوانى پوسیده به زمین اضافه و با خاک مخلوط کنید سپس نهال نسترن را از گلدان خارج ساخته و در گودالى که به همین منظور آماده نموده اید بکارید.

تذکر:

1ـ اندازه گودال باید به اندازه حجم ریشه باشد.

2ـ نسترن هایى که در داخل پیت حلبى پرورش داده شده اند طورى از حلب خارج کنید که ریشه در معرض هوا قرار نگیرد. براى این منظور باید حلب را با چکش یا تیشه با دقت ببریم تا خاک هاى اطراف ریشه نریزد سپس نهال را از حلب خارج نموده به زمین منتقل مى کنیم.

ضمنا مواظب دست هایتان باشید، ساقه هاى نسترن پر از تیغ هاى تیز است و بریدن حلب هم خالى از خطر نیست.

اگر نسترن ها جوان هستند و در داخل پلاستیک قرار دارند پلاستیک را با قیچى پاره کنید تا ریشه آسیب نبیند.

هرس:

معمولاً نسترن برخلاف رز به هرس چندانى احتیاج ندارد. در فصول گرم فقط پاجوش ها را حذف مى کنیم اما هرس اصلى در اواخر زمستان قبل از بیدار شدن گیاه از خواب زمستانه صورت مى گیرد.

در این فصل با کوتاه کردن ساقه هاى نسترن مى توانیم آن را به شکل دلخواه در آورده و شاخه هاى اصلى اش را روى پرچین هدایت کنیم.

در صورتى که شاخه هاى اصلى دچارآفت زدگى یا پوسیدگى شده باشد با نگهدارى پاجوش ها و حذف شاخه هاى قدیمى مى توانیم به جوان نمودن نهال اقدام کنیم.

کودپاشى:

همه ساله در دو فصل بهار و پاییز کود حیوانى پوسیده را در اطراف نهال اضافه نموده و آن را خوب با خاک مخلوط کنید.

کودهاى شیمیایى نیز به رشد و گلدهى نسترن کمک مى کند از اواسط تا اواخر زمستان کودهاى فسفاته را پاى ریشه بریزید در اوایل بهار کودهاى داراى ازت و آهن و در اواخر بهار و اوایل تابستان عناصر شیمیایى مختلف (عناصر کم مصرف) را به نسبت هاى توصیه شده مورد استفاده قرار دهید.

توصیه هاى مهم:

1ـ آبیارى را به طور مرتب انجام داده و بعد از خشک شدن خاک به آن آب بدهید. (در فاصله دو آبیارى خاک باید خشک باشد)

2ـ گل هایى که عمرشان تمام شده با قیچى تیز از ناحیه دم گل حذف کنید.

3ـ نسترن را در کنار نرده ها و یا جایى که قیم مناسب داشته باشد بکارید تا فرم بالا رونده خود را به دست آورد.

4ـ از کاشت نسترن در سایه خوددارى فرمایید.

 گل نسترن: dog rose
▪ نام علمی : rosa canina
نسترن كه دركتابهای قدیمی به نام نسرین،نسترن ونستر نیز نامیده شده است درختچهای كوچكی است كه درحاشیه جنگل ها،چاههاوگودال های آب می رویدوارتفاع آن به حدود سه مترمی رسد.
برگهای آن دارای ۷ ۵برگچه به رنگ سبز سیر است.گل نسترن مانندگل نسترن مانندگل سرخ بوده وبه رنگهای سفید،صورتی وسرخ می باشدكه به حالت منفردویامجتمع ظاهرمی شود.
میوه آنبیضی شكل وبه رنگ قرمزتیره یاروشن است كه به نام سای نورودون Cynorhodonخوانده می شود.جدار داخلی میوه دارای الیاف باریك وابریشمی است كه درآن فندقه های سختی جادارد.سای نورودون پس ازخشك شدن دارای طعمی قابض وكمی شیرین بابوئی ضعیف می باشد.
▪ تركیبات شیمیای:
قسمت گوشتدار سای نورودون دارای مقدارزیادی ویتامین C،اسید سیتریك،اسیدمالیك،قندوتانن است.
دانه های آن دارای حدود ۱۰%روغن بوده كه به رنگ زردكمرنگ متمایل به قرمزودارای بوئی مطبوع می باشد.البته دانه ها سمی است.
▪ صور داروئی:
۱) دم كرده:۵۰گرم سای نورودون رادریك لیترآب جوش ریخته وبه مدت ۱۰دقیقه دم كرده وسپس آن راصاف كنید.
۲) جوشاندهمقدار۵۰گرم سای نورودون رادریك لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی برای مدت ۱۰دقیقه بجوشدسپس آن راصاف كنید.این جوشانده به عنوان ضد بیماری اسكوربوت(كمبودویتامین C)به كارمی رود.
۳)جوشانده غلیظ:مقدار۵۰گرم سای نوردون رادریك لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی بجوشدتاحجم آن نیم لیتر شودسپس آن راصاف كنید.این جوشانده بسیار ادرارآوربوده وبرای برطرف كردن حبس البول بكار می رود.
۴)گرد سای نورودون:مقدار مصرف این گرد۵/۰تا۱گرم می باشدوبه عنوان ضدبیماری اسكوربوت مصرف می شود.
۵)مربای سای نورودون:ابتداباید سای نورودون را به خوبی تمیز كرده،پوست،الیاف داخلی ودانه هارااز آن خارج كنیدودرداخل ظرفی كه سركه داردبریزید وبهم بزنیدتا نرم شودسپس آن راكوبیده وباالك كنید،وقسمت صاف شده رابا۵/۱برابروزنش قندیاشكرمخلوط كرده وبپزیدتابه صورت خمیر یكنواختی درآید.
۶)شربت نسترن:یك گیلوگرم سای نورودون رابا۲۵۰گرم نبات كوبیده یاشكرمخلوط كرده و۵/۱لیترنیزعرق نعناع به آن اضافه كنیدودرجای گرمی بگذاریدبماند.البته هرروزآن راتكان دهیدبعدازدوهفته آن راصاف كنید.مقدار مصرف آن یك فنجان سه بار درروز است.
۷)عرق نسترن:یك چهارم لیوان ازعرق نسترن راعرق نسترن رابایك لیوان آب مخلوط كرده،سپس آن راشیرین كنید.ازاین شربت می توانیدچندلیوان درروز بنوشید
▪ خواص طبی:
گل نسترن ازنظرطب قدیم ایران گرم وخشك است:
۱) سرشارازویتامین Cمی باشد.درصدگرم آن ۶۰۰میلی گرم (۶گرم)ویتامین Cوجوددارددرحالی كه ۱۰۰گرم پرتقال فقط دارای ۵۰میلی گرم ویتامین Cاست بنابراین مقدارویتامین Cگل نسترن۱۲۰برابرپرتقال است.
۲) درمان كننده حبس البول است.
۳) بوی بد بدن رادفع می كند.آنهائی كه عرق زیادمی كنندوبوی بد می گیرندبایدتن خودرابعدازحمام كردن بادم كرده گل وبرگ نسترن آبكشی كنند.
۴) آرام كننده اعصاب است.
۵) اسهال رابرطرف می كند.دم كرده آن راحتی می توان به كودكان برای رفع اسهال داد.
۶) خونریزی ازسینه رابندمی آورد.
۷) سنگ وورم كلیه رارفع می كند.
۸) الیاف داخلی سای نورودون ضدانگل است مخصوصاًكرم اسكاریس راودراین موردباید۵/۰گرم آن رامخلوط باعسل خورد.
۹) اگردرادرارآلبومین وجود داشته باشدبرای برطرف كردن آن ازدم كرده این گیاه استفاده كنید.
۱۰) بی خوابی رابرطرف می كند.
۱۱) انقباض ماهیچه های معده رابرطرف می كند.
۱۲) سرعت جریان خون رادرپوست زیادكرده وباعث لطافت پوست می شود.
۱۳) دررفع غم وغصه مؤثراست.
۱۴) برای رفع طپش قلب ازدم كرده آن بنوشید.
۱۵) معده راتقویت می كند.
۱۶) مصونیت بدن رادر مقابل بیماریها بالا می برد.
۱۷) برای ترمیم شكستگی استخوان ورفع ورم مقعدضمادی ازبرگ این گیاه درست كرده وروی قسمت شكستگی یاتورم قرار دهید.
۱۸) چون گل نسترن شیرین است حشرات رابهخودجذب می كندمخصوصاًحشره مخصوصی به نام سای نیپس Cynipsكه درنیش زدن،برجستگی های كوچكی پوشیده ازتاروبه رنگ سبز مایل به قرمز درآن به وجودمی آوردكه به نام (به دگار)Bedegarمعروف است كه خواص طبی مهمی دارد.مخصوصاًبرای بیماران مسلول تقویت كننده بوده ومانع عرق كردن می شود؛وهمچنین مقدارآلبومین درادرار راكم می كند.(به دگار)اثر آرام كننده اعصاب نیز دارد.
▪ مضرات نسترن:
نسترن به هیچ وجه خطری ندارد وهمه می توانندازآن استفاده كنندولی همانطوركه گفته شددانه های آن سمی است ونبایدمصرف شود.

شناسنامه

گل سرخ Rosaceae	:تیره
Rosa canina L.	:نام لاتین
Dog rose – pig rose	:نام انگلیسی
نسترن – گل سرخ وحشی	:نام فارسی
ورد السیاج – وردبری - وردالصینی	:نام عربی

شرح گیاه

عموماً گیاهانی به صورت درختچه های کوچک به ارتفاع 2 تا 3 متر اند که به تفاوت در حاشیه جنگلها، بیشه ها، گودالها و اماکن نظیر آن یافت می شوند. برگهای آنها منقسم به 5 تا 7 برگچه بی کرک یا کرکدار و منتهی به استیپولهائی است که در برگهای شاخه های فوقانی ، فاقد ناحیه آزاد ولی در برگهای تحتانی ، دارای دو قسمت آزاد به حالت نسبتاً قائم است. گلهای آنها به رنگهای مختلف گلی، سفید، مایل به گلی یا سفید و دارای حالت منفرد و یا مجتمع به صورت گل آذین دیهیم است کاسبرگها و گلبرگهای این گیاهان مانند انواع دیگر گل سزخ ، در بالای برجستگی کوزه ای شکلی دیده می شود که درون آن برچه های متعدد جای دارند. پس از انجام عمل لقاح در گل، جدار برجستگی کوزه ای شکل ضخیم و قرمز رنگ شده ، مواد مختلف ذخیره می نماید و Cynorrhodon نامیده می شود. (نام Cynorrhodon به تفاوت به نهنج فرو رفته و کوزه ای شکل اطلاق می گردد). جدار داخلی قسمت کوزه ای شکل، دارای الیاف باریک، نازک و ابریشمی است و در آن فندقه های متعدد بیضوی زاویه دار و بسیار سخت جای دارد که میوه حقیقی گیاه اند.

نیاز اکولوژیکی

این گیاه در سایه یا آفتاب می روید. خشکی را بخوبی تحمل می کند مناسب ترین خاک برای کشت نسترن کوهی خاکهایی با بافت متوسط و خاکهای سنگین حاوی مقادیر متوسطی مواد و عناصر غذایی است.

آماده سازی خاک

---

تاریخ و فواصل کاشت

در فصل پائیز نهالها در ردیفهایی به فاصله سه تا چهار متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 50 سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند.

کاشت

این گیاه را در زمینهای زراعی پلا استفاده که امکان فرسایش آنها وجود دارد، می توان کشت کرد. تکثیر نسترن کوهی توسط بذر صورت می گیرد. پس از جمع آوری دانه های داخل میوه آنها را باید کشت کرد. دانه ها برای مدت نسبتاً طولانی قوه رویش مناسبتی دارند. در اواسط شهریور اقدام به کاشت دانه ها در خزانه های مخصوص می کنند. فاصله بین ردیفها در خزانه 40 تا 60 سانتی متر مناسب می باشد. پس از آبیاری منظم و وجین علفهای هرز سطح خزانه ، در بهار سال آینده بذرها سبز می شوند و ارتفاع نهالها تا پائیز همان سال به 15 تا 20 سانتی متر و ضخامت ساقه به 5/0 تا 1 سانتی متر می رسد. فصل پائیز زمان مناسبی برای انتقال نهالها به زمین اصلی است. نهالها در ردیفهایی به فاصله سه تا چهار متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 50 سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند. به منظور سهولت در برداشت میوه و استفاده از ماشین آلات کشاورزی نهالها را به صورت نواری می توان کشت کرد. گیاهان از رشد و نمو سریعی برخوردارند به طوری که مدتی پس از انتقال به زمین اصلی فاصله ردیف ها بر اثر رشد گیاهان بسته می شود.

داشت

قبل از انتقال نهالها به زمین اصلی ، مبارزه با علفهای هرز زمین ضرورت دارد. قبل از کشت می توان از علف کش هونگازین به مقدار پنج تا شش کیلوگرم در هکتار یا از علف کش سیمازین به صورت محلول پاشی استفاده کرد. برای مبارزه با علفهای هرز چند ساله از علف کش هونگازین و یا بوونیول به مقدار 10 تا 12 کیلوگرم در هکتار یا از علف کش رونستار به مقدار 8 تا 10 لیتر در هکتار می توان استفاده نمود. از بیماریهای قارچی این گیاه سفیدک پودری است که برای مبارزه با آن می توان از گل گوگرد و یا سایر قارچ کش های سولفوره استفاده کرد. دیگر بیماریهای گیاه. رنگ صورتی، گال ریشه می باشد.

برداشت

زمان مناسب برای برداشت میوه هنگامی است که میوه ها سفت و به رنگ سرخ براق باشند. چنانچه میوه ها با سرما مواجه شوند یا این که میوه ها برای مدت بیشتری روی گیاه بمانند (با تأخیر برداشت شوند) قسمت گوشتی میوه نرم و به شکل خمیر در می آید. در این حالت میوه ها فاقد ویتامین C و فاقد ارزش دارویی هستند. برداشت میوه های نارس نیز مناسب نیست. زیرا این میوه ها مقادیر بسیار کمی ویتامین با خود دارند. پس از برداشت میوه ها را از قسمت طولی بریده و پس از خارج کردن دانه ها آنرا تمیز می کنند. میوه های تمیز شده را باید خشک و سپس به قطعات مناسبی تقسیم نمود. برای خشک کردن میوه باید از خشک کن الکتریکی در دمای 80 تا 90 درجه سانتی گراد استفاده کرد. در این حالت میوه ها رنگ طبیعی خود را حفظ کرده به رنگ سرخ مشاهده می شوند. مقدار عملکرد میوه 8 تا 10 تن در هکتار است نسبت میوه تازه به خشک دو به یک است.

دامنه انتشار

الموت، قزوین، ارتفاعات البرز، جنوب کشور، سهند، نیشابور کوه دنا، پل زنگوله، کندوان، دره کرج، نساء،لرستان، اراک، همدان و مناطق دیگر

گیاه زینتی آزالیا که نام علمی ان
rhododendron است گیاه آپارتمانی با رنگ های فوق العاده زیباست .
فروشندگان گل و گیاه زینتی وقتی
آزالیا را برای فروش عرضه میکنند که پر از گل و غنچه است.
برای اینکه پس از
خریدن گیاه آزالیا و اوردنش به منزل با افتادن غنچه ها و ریختن برگهای گیاه آزالیا
مواجه نشویم لازم است که اولا گیاه آزالیا را از نقاط گرم اتاق دور نگهداریم و
ثانیا به گیاه آزالیا آب فراوان باید داد بنابر این باید به یاد داشته باشیم که
گلدان گیاه آزالیا را در خنک ترین نقطه اتاق و در برابر نور کافی قرار دهیم
.




گیاه زینتی آزالیا در
گلدان برای آپارتمان azalea

چناچه گهگاه گلدان آزالیا را از انتها برای مدت
چند دقیقه درون سطل محتوی آب قرار دهیم به سلامتی گیاه کمک زیادی کرده ایم.
در
بهار اگر گلدان گیاه آزالیا را در زیر باران ملایم قرار دهیم تا از آب باران که
فاقد مواد آهکی است استفاده کند مفید خواهد بود.
باید بدانیم که هر قدر محل
نگهداری گلدان گیاه آزالیا خنک تر باشد گلهای آزالیا پردوام تر خواهد بود.
پس از
اینکه گل دادن آزالیا تمام شد گلهای خشک شده را جدا کرده و گلدان رادر محلی که نور
کافی به آن برسد د رحرارت 6 تا 8 درجه سانتیگراد قرار داده و از میزان آب دهی باید
کاست.
جوانه های جدید را نیز از شاخه ها باید جدا کرد.
اواخر
پاییز مجددا شکوفه ها ظاهر شده و تا اواسط زمستان گیاه آزالیا پر از گل خواهد
گردید.
نوعی از آزالیا به نام آزالیای ژاپنی را در زمستان نیز میتوان در باغچه
نگهداشت ولی تابستانها باید در محل نیمه سایه قرار گیرد.
برای تکثیر گیاه آزالیا
لازم است از ساقه های قدیمی و ضخیم استفاده کرد.
قلمه زنی باید در فصل تابستان و
در مخلوطی به نسبت مساوی از پیت و ماسه تحت دمای 15 درجه سانتیگراد صورت گیرد
Azalea
Rhododen dron
در اصطلاح علمی بر سر نام این گیاه اختلاف نظر است بیشتر مردم به این گیاه آزالیا می گویند در صورتی كه در رده بندی گیاهشناسی (رودودندرون ) خوانده می شود .
منشاء :
رودودندرون به تیره خلنگها Encaceae تعلق دارد و گونه های آن زیاد است در شمارش این گونه ها توافق حاصل نشده است . بومی منطقه وسیعی است شامل چین ،كره ، هند ، و مناطق دیگر آسیا و همچنین قسمتی از اروپا و آمریكای شمالی
شكل ظاهری گیاه :
این گیاه بصورت درختچه یا درختهای نسبتا" كوچك است . برگهای متناوب دارد كه اغلب در قسمت انتهاییشاخه مجتمع میباشند . برگها كامل چرمی ، خزان شونده یا پایا هستند . گلهای درشت و پرپر آن دارای رنگهای مختلف قرمز ، بنفش ، سفید و زرد است . گلها منفرد هستند و یا اغلب بصورت گروهی قرار دارند . كاسه گل آزالیا دارای پنج كاسه برگ است و جام گل نا متقارن آن قیفی شكل و لوله ای است . میوه آن كپسول شكل و دراز است .
طریقه كشت :
آزالیا گیاهی زینتی و بسیار عمومی است كه هم برای تزئین باغ و هم گلخانه بكار می رود .
گونه های در دسترس از نظر گیاهشناسی بسیار ناهمگن هستند و از تلاقی انواع مختلف بدست آمده اند و آنها را مطابق با بعضی از خصوصیات ظاهری در گروههائی رسته بندی كرده اند .
Rododandron ، R. kamperi ، R.molle ، R.simsii ، R. obtusum گونه هائی هستند كه امروزه گسترش یافته اند .
R.indicum بومی ژاپن است با گلهای قرمز و سرخ و تا ۶ فوت رشد میكند . R.obtusum بومی ژاپن با بلندی ۴ فوت كه رنگهای سفید ، صورتی ، قرمز تا ارغوانی متفاوت است .
تعداد زیادی از گونه های كوچك جهت تزئین باغهای سنگی مناسب هستند . رودودندرون های همیشه سبز عبارتند از R. cslostrotum با گلهای ارغوانی درخشان . R.chryseum با گلهای زرد درخشان .
خاك : آزالیا خاكهای اسیدی با pH بین ۴ تا ۵ را ترجیح میدهند و استفاده از" پیت " برای این گیاه بسیار خوب است . و باید زهكشی خاك عالی باشد .
تكثیر :
از طریق قلمه انجام میگیرد و قلمه انواعی كه در بیرون پرورش داده می شود در ماههای اول تابستان و آنهائی كه در گلخانه پرورش داده می شوئد در بهار گرفته می شود .
آزالیا به ۲ تا ۳ سال وقت نیاز دارد تا بگل بنشیند در دوره رشد نیاز زیادی به آب دارد

تحقیقات نشان می‌دهد، بوی شیرین گل یاسمن به اندازه والیوم آرامش بخش است و بدون هیچ عارضه جانبی اعصاب را تسکین می‌دهد.

آزمایشات نشان داد که وجود این رایحه در قفس شلوغ موش‌های آزمایشگاهی باعث می‌شود که موش‌ها فعالیت‌ خود را کاهش داده و در کنج قفس آرام بنشینند.

وقتی هوایی که مولکول‌های این رایحه را در خود دارد استشمام شود از ریه‌ها وارد جریان خون شده و از آنجا به مغز منتقل می‌شود.

اسکن‌های مغزی نشان داد که این مولکول‌ها روی ماده شیمیایی موجود در سلول‌های عصبی موسوم به «گابا» تاثیر می‌گذارد و با آرام کردن این سلول‌ها، اضطراب را کاهش داده و آرامش را تقویت می‌کند.

به گزارش روزنامه تلگراف، پروفسور هانس هات از دانشگاه روهر در بوخوم آلمان در این باره گفت: نتایج این تحقیق می‌تواند به عنوان مدرکی با اساس علمی برای اثبات رایحه‌درمانی مورد توجه قرار بگیرد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که استشمام مولکول‌های روغن یاسمن، پیام‌هایی را به منطقه‌ای از مغز می‌فرستد که در کنترل احساسات نقش دارند.

محققان معتقدند که روغن این گیاه تاثیرات شفابخش گوناگونی دارد. این رایحه در 83 درصد از عطرهای زنانه و 33 درصد از عطرهای مردانه استفاده می‌شود.

نام گیاه:یاسمن

نام لاتین:jasminum fruticans

تیپ رویشی:درختچه

وضعیت خزان:همیشه سبز

سرعت رشد:سریع

قابلیت هرس:هرس پذیر

مقاومتهای اکولوژیک:مقاوم به گرما

ارتفاع:2 متر

قطر تاج:2 متر

نیاز نوری:آفتابی

نیاز آبی:متوسط

معیار زیبایی:گل و شاخساره

زمان ظهور معیار زیبایی:بهار

خاک مناسب:هر نوع خاک

کاربرد در فضای سبز:کاشت در دیواره ها،باغهای صخره ای،سطوح شیبدارو پارکها

وضعیت سازگاری با شرایط اکولوژیک موجود:خوب

گیاه نرگس از خانواده نرگسیان (Amaryllidaceae ) و تیره Narcissus می‌باشد.

نرگس گیاهی دائمی و پیازدار می‌باشد. پیازهای آن درشت و دارای ورقه‌های فلسی یا مطبق است. به عبارت دیگر پیاز آن می‌تواند چندین سال متوالی گل دهد و گل آن همه ساله درشت تر گردد. گلهای نرگس به رنگ سفید، زرد، نارنجی، کم پر و پُر پر هستند. برگهای این گیاه از بن ریشه بصورت صاف یا شیاردار بیرون می‌آیند و در طول ساقه قرار می‌گیرند.نرگس‌ها به اندازه‌های مختلف یافت می‌شوند از گلهای 5 اینچی روی ساقه‌های 2 فوتی گرفته تا گلهای 5/0 اینچی روی ساقه 2 اینچی.

رده بندی انواع نرگس

رده بندی یک گونه کشت شده (قابل کشت) نرگس بر پایه توصیف و سنجش یا از یک رده بندی ارائه شده توسط فردی که گونه‌ها را به ثبت می‌رساند، پایه گذاری شده است.

کد رنگ‌های استفاده شده برای توصیف رنگ نرگس‌ها به قرار زیر است:

W- سفید (سفید گونه) G- سبز Y- زرد P – صورتی O- نارنجی R- قرمز

در توصیف گل نرگس هر نرگس را به دو بخش تقسیم می‌کنیم

• گلبرگ ها
• تاج گل

رویشگاههای طبیعی در ایران

در برخی نواحی ایران گیاه نرگس به صورت خودرو وجود دارد که از آنجمله می‌توان به مناطقی در استان فارس نظیر کازرون و منطقه گله دار در شمال استان بوشهر و جنوب استان فارس اشاره نمود

مهمترین رویشگاه نرگس در ایران شهرستان بهبهان است که در سال 92 میلادی به عنوان بهترین نرگس دنیا شناخته شده است. همچنین درشهرستان شیراز نیز نرگس می روید.

مقدمه

گیاه نرگس از خانواده نرگسیان (Amaryllidaceae) می‌باشد. نرگس گیاهی دائمی و پیازدار می‌باشد. پیازهای آن درشت و دارای ورقه‌های فلسی یا مطبق است. به عبارت دیگر پیاز آن می‌تواند چندین سال متوالی گل دهد و گل آن همه ساله درشت‌تر گردد. گلهای نرگس به رنگ سفید ، زرد ، نارنجی ، کم پر و پُر پر هستند. برگهای این گیاه از بن ریشه به صورت صاف یا شیاردار بیرون می‌آیند و در طول ساقه قرار می‌گیرند.





نرگس‌ها به اندازه‌های مختلف یافت می‌شوند. نرگس‌ها شاید آسان‌ترین و مطمئن‌ترین پرورش از میان خانواده تمام گلها هستند و برای افراد مبتدی در باغبانی ایده‌‌آل است. پیاز و برگها حاوی کریستالهای سمی هستند که فقط حشرات اصلی می‌توانند بدون آسیب رساندن به آن از آن مصرف کنند هر چند ممکن است جانوران آنها را از زیر خاک بیرون بیاورند.

تکثیر نرگس‌ها

نرگس‌‌ها به دو روش تکثیر می‌شوند. روش تکثیر غیر جنسی (تقسیم پیاز) که دقیقا نتیجه‌اش گلی است مانند گل پیاز اصلی و روش تکثیر جنسی (دانه) که نتیجه‌اش گلهایی خواهد بود جدید و متفاوت. دانه‌ها در بخش تخمدان ایجاد می‌شوند این بخش متورم در پشت گلبرگها است. پس از شکوفه کردن بخش تخمدان متورم می‌شود اما خالی از دانه است. گهگاه باد یا حشرات با آوردن گرده‌های جدید از گلهای دیگر می‌توانند باعث گرده افشانی گل در طول مدت گلدهی آن شوند.

وقتی این اتفاق روی داد در تخمدان یک یا تعداد کمی دانه ایجاد می‌شود. نرگس‌های دورگه بوسیله گرده افشانی گل‌ها با تماس دادن و مالیدن دانه گرده از یک گل به کلاله گل دیگر بوجود می‌‌آیند در نتیجه تخمدان می‌تواند تا 25 دانه را در خود ایجاد کند. که هر کدام از آنها یک گیاه کامل را بوجود خواهد آورد. اما برای گلدهی گیاهی که از دانه پرورش می‌یابد باید تا 5 سال صبر کرد.





گلدار بودن نرگس از شش هفته تا شش ماه طول می‌کشد که این بستگی به جایی که شما زندگی می‌کنید و همچنین نوع گونه‌ای که پرورش می‌دهید دارد. بعد از گلدهی اجازه دهید تا گیاه نرگس پیازش را برای سال بعد بازسازی کند. برگها تا آن هنگام سبز هستند. هنگامی که برگها زرد شدند شما می‌توانید آنها را قطع کنید اما تا قبل از آن خیر.

مراقبت از نرگسها

ماههای مرداد و شهریور بهترین زمان برای کشت نرگس در انگلیس هستند تا ریشه‌ها قبل از شروع زمستان قابلیت رشد را پیدا کنند اگر چه پیازها باید تا ماه مهر کشت شوند ولی تا آبان ماه قابل کشت هستند. برای کشت ، آنها را بطور مجزا با فاصله‌های 15 سانتیمتری در یک خاک با زهکشی خوب و مناسب کشت کنید بطوری که حدود 10 سانتیمتر خاک روی پیازها باشد. یک مقدار کود معمولی را با خاک مخلوط کنید و در زیر محل کاشت بریزید و اگر خاک رسی و سنگین است مقداری شن با آن مخلوط کنید تا به زهکشی خاک کمک کند.

پیازها را در زمینی که از آب اشباع است نکارید. نرگس‌ها برای گلدهی سال بعد خود نیاز به انرژی سرازیر شده از ساقه و برگ به پیازها دارند. به همین دلیل برگها را از محل طوقه قطع نکنید چون این کار باعث می‌شود آنها ضعیف شوند. هنگامی که 6 هفته سپری شد بعد از گلدهی می‌توانید برگها را قطع کنید چون تأثیری بر گلدهی سال بعد ندارد. بعد از پژمرده شدن گلها آنها را از بخش زیرین و پشت تخمدان قطع کنید. هر پیازی را که در ساقه و برگ آن نشانی از بیماری است خارج کرده و آن را بسوزانید. پس از گلدهی گیاه را هفته‌ای یک بار آبیاری و بوسیله کودهای غنی از پتاس تغذیه کنید تا هنگامی که برگها زرد شوند. تعداد زیادی از نرگس‌ها ، خیلی خوب به طور طبیعی سبز شده و نیاز به جابجایی ندارند.





اگر شما باغ کوچکی دارید و دسته‌های نرگس خیلی زیاد و بزرگ شده‌اند می‌توانید آنها را خارج کرده و تقسیم کنید. پیازهای خارج شده را در مکانی خنک تاریک و با تهویه مناسب تا زمان کشت بعدی ذخیره کنید. هم قبل از انبار کردن هم قبل از کشت دوباره، تمام پیازهایی را که هنگام لمس کردن حس می‌‌کنید نرم هستند یا حالت اسفنجی پیدا کرده‌اند را جدا کرده و بسوزانید. پیازهای کشت شده در گلدان (برای 16 الی 20 هفته) باید حداقل در عمق 5 تا 10 سانتیمتری کاشته شوند. که این بستگی به شرایط آب و هوایی منطقه دارد. بهترین گونه‌ها برای پرورش بستگی به مکانی دارد که می‌خواهید کشت کنید.

اگر محیط بزرگی از زمین سبز دارید که می‌خواهید در آنجا نرگس‌ها را کشت کنید نوع نرگس نما بهترین نتیجه را دارد. گونه‌های مختلف را در یک بخش با هم مخلوط نکنید که این یک نتیجه کشت خوب نیست. برای حاشیه و کناره‌های کوچک باغهای سنگی بهتر است از انواع کوچک‌تر برای پرورش مانند دو به دو یا پرتاب شعله استفاده شود. در طول زمان پرورش ، حداقل دوبار بوسیله قارچ کش شاخ و برگ نرگس‌ها را سمپاشی کنید.

تعداد گونه‌های نرگس

گیاه شناسان در این مورد اختلاف نظر دارند اما حداقل 25 گونه وجود دارد که بعضی از آنها با تنوع بسیار زیاد هستند و دارای چندین دورگه طبیعی هستند با توجه به این گونه‌ها لیست بانک اطلاعاتی فعلی نرگس نمایانگر بیش از 13000 دورگه است که در بین تقسیمات رده بندی شده دوازده گانه قرار می‌گیرند.

گشنیز گیاه بومی جنوب اروپا و مناطق مدیترانه است و در بیشتر نقاط ایران نیز می روید. از زمان های قدیم وجود داشته و حتی مورد مصرف مصری ها بوده است.

بقراط این گیاه را می شناخته و برای درمان بیماری های مختلف از آن استفاده می کرده است. در قرون وسطی ضعف جنسی را با گشنیز درمان می کردند. پزشکان قدیم عقیده داشتند گشنیز از سرایت امراض جلوگیری می کند، از این رو به افراد مبتلا به آبله دستور می دادند که آب گشنیز را به دور چشمهایشان بمالند تا میکروب آبله به چشم ها سرایت نکند.

گشنیز گیاهی است علفی و یک ساله، به رنگ سبز که ارتفاع آن تا 80 سانتی متر نیز می رسد. برگ های آن به دو شکل ظاهر می شوند. آنهایی که در قاعده ساقه وجود دارند به شکل دندانه دار و دیگری در طول ساقه که باریک و نخی می شود. قسمت مورد استفاده گیاه، ساقه، برگ و میوه آن است. میوه گشنیز گرد و به رنگ زرد است. بوی تازه آن مطبوع نبوده و تقریباً بد بو است ، ولی بر اثر خشک شدن این بو از بین رفته و خوشبو می شود.

موارد استفاده گشنیز

گشنیز تازه گیاه معطری است که در کوکو و آش استفاده می شود. تخم آن را نیز تفت داده و پودر می کنند و به عنوان ادویه خصوصاً در غذاهای هندی ، در ادویه گرام ماسالا استفاده می کنند. مخلوط پودر تخم گشنیز و زیره سبز در غذاهای ایرانی مثل خورش ها، 

عدسی  و عدس پلو  استفاده می شود.

خواص دارویی گشنیز

گشنیز و تخم گشنیز از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است.

خواص تخم گشنیز :

1) تخم گشنیز را پودر کرده و به نسبت مساوی با شکر یا 

عسل  مخلوط کنید که برای تقویت بدن بسیار مفید است.

2) خوردن تخم گشنیز معده را تقویت می کند و به همراه غذا به هضم آن کمک می کند. معده و روده را ضد عفونی می کند و کرم کش است. برای این منظور 2 تا 5 گرم تخم بو داده آن مصرف شود.

3) تخم گشنیز ادرار آور است.

4) برای نرم کردن سینه از جوشانده تخم گشنیز استفاده می کنند ، بدین صورت که 10 تا 30 گرم از آن را در یک لیتر آب دم کرده و مانند چای با شکر بنوشید.

5) برای بر طرف کرن تب و 

سرماخوردگی  مفید است. برای این منظور یک سوپ رقیق از آب مرغ و گشنیز تازه تهیه کنید و پس از چند مرتبه مصرف ، اثر معجزه آسای آن را ببینید.

6) تخم گشنیز شیر 

مادران شیرده  را زیاد می کند ، برای این منظور باید 2 تا 5 گرم از آن را با کمی عسل تناول کنند.

7) تخم گشنیز نیرو دهنده قلب و نشاط آور است.

8) تخم گشنیز قاعده آور است.

9) جوشانده تخم گشنیز یا خوردن تخم گشنیز بو داده ، اسهال خونی و بیماری های عفونی روده مثل تب تیفوئید را بهبود می بخشد، چون شدیداً میکروب کش است.

10) برای تسکین درد دندان تخم گشنیز بجوید.

خواص برگ و ساقه گشنیز :

1) آب گشنیز 

خواب آور  است. برای این منظور باید30 گرم از آب گشنیز خام را همراه با شکر خورد. مصرف بیش از این مقدار موجب حالت سستی می شود.

2) مسکن و آرام کننده است.

3) خوردن گشنیز با غذا از ترش کرن جلوگیری می کند و کلاً گشنیز جلوی مسمومیت های غذایی را می گیرد.

4) برای بر طرف کردن 

بوی بد دهان  سوپ یا آش گشنیز بخورید.

5) گشنیز تشنگی را بر طرف می کند.

6) برای کاستن از نیروی جنسی خوردن گشنیز اثر قوی دارد.

7) گشنیز ضد نفخ است و دل درد را بر طرف می کند.

8) خوردن گشنیز برای 

دهان و دندان  بسیار مفید است. هم لثه  را سالم می سازد و هم جلوی خرابی دندان ها را می گیرد و درد دندان را بر طرف می کند.

نظریه بزرگان در مورد گشنیز

زکریای رازی پزشک و دانشمند مسلمان ، گشنیز را برای آرام کردن سردرد و رفع سستی تجویز می کرد . البته در حدیثی آمده است که امام موسی کاظم ( ع ) فرمودند : خوردن 

سیب ترش و گشنیز موجب حالت نسیان و فراموشی می شود.

چند فرمول دارویی

برای بر طرف کرن درد دندان :

10گرم تخم گشنیز را در چهار لیتر آب بریزید و بگذارید بجوشد تا حجم آن به یک لیتر برسد. آن را کمی سرد کنید و در دهان مزه مزه کنید تا درد دندان بر طرف شود.

بر طرف کردن بواسیر :

10 گرم تخم گشنیز را بو داده تا قهوه ای رنگ شود. آن را پودر کنید و با مقداری سرکه مخلوط کرده و چند روز آن را بنوشید تا بواسیر بر طرف شود.

برای شستن دهان و دندان :

یک قاشق چایخوری پودر تخم گشنیز را در یک لیوان آب جوش ریخته ، به مدت 5 دقیقه دم کنید. سپس آن را برای شستن دهان، دندان و گلو غرغره کنید.

ترکیب شیمیایی

مواد موجود در 100 گرم گشنیز

آب	7/5 گرم
سلولز	38 گرم
مواد چرب	15 گرم
اسیداگزالیک	1 گرم
کلسیم	170 میلی گرم
ویتامین A	200 واحد
ویتامین C	50 میلی گرم

مواد چرب گشنیز مرکب از اسید اوئیک، اسید پالتیک و اسید لینولئیک است.

نکته :

مصرف به اندازه گشنیز هیچ گونه ضرری ندارد، ولی مصرف زیاد از حد آن باعث حالت مستی توام با خستگی شدید می شود و گاهی به خواب عمیق ، گنگی و بی حسی منجر می انجامد

گشنیز گیاه بومی جنوب اروپا و مناطق مدیترانه است . دربیشتر نقاط ایران نیز می روید . از زمانهای قدیم وجود داشته و حتی مورد مصرف مصری ها بوده است .بقراط این گیاه را می شناخته و برای درمان بیماریهای مختلف از آن استفاده می کرده است . در قرون وسطی ضعف جنسی را با گشنیز درمان می کردند .

گشنیز گیاهی است علفی و یکساله ، برنگ سبز که ارتفاع آن تا 80 سانتیمتر نیز می رسد . برگهای آن به دو شکل ظاهر می شود آنهائی که در قاعده ساقه وجود دارد بشکل دندانه دار و دیگری در طول ساقه که باریک و نخی شکل می باشند .

قسمت مورد استفاده گیاه ،‌ساقه و برگ و میوه آن است . میوه گشنیز گرد و برنگ زرد می باشد . بوی تازه آن مطبوع نبوده و تقریبا بد بو است ولی بر اثر خشک شدن این بو از بین رفته و خوشبو می شود . حتی نام لاتین گشنیز از لغت یونانی Korio مشتق شده که به معنی بد بو است .

ترکیبات شیمیایی:

در یکصد گرم گشنیز مواد زیر وجود دارد:

آب 7/5 گرم مواد چرب 15 گرم سلولز 38 گرم اسانس 1 گرم اسید اگزالیک 12 میلی گرم کلسیم 170 میلی گرم ویتامین آ 200 واحد ویتامین ث 50 میلی گرم

مواد چرب گشنیز مرکب از اسید اولئیک ، اسید پالمتیک ، اسید لینولئیک و اسید پتروسه لینیک است .در برگهای خشک گشنیز مقدر زیادی ویتامین A,C یافت می شود .

خواص داروئی:

خواص گشنیز طبی :گشنیز و تخم گشنیز از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است .
خواص تخم گشنیز بقرار زیر است .

1. تخم گشنیز را پودر کرده و با نسبت مساوی با شکر و یا عسل مخلوط کنید برای تقویت بدن بسیار مفید است .
2. معده را تقویت می کند .
3. خوذن تخم گشنیز با غذا به هضم غذا کمک می کند .
4. ادرار آور است .
5. قاعده آور است.
6. کرم های معده و روده را از بین می برد .
7. برای برطرف کردن تب تیفوئید مفید است .
8. خاصیت ضد باکتری درد و بیماریهای عفونی روده را برطرف می کند.
9. تب های نوبه ای را از بین می برد.
10. برای نرم کردن سینه از جوشانده تخم گشنیز استفاده کنید.
11. جوشانده تخم گشنیز خواب آور است .
12. زکام را برطرف می کند .
13. تخم گشنیز شیر را در مادران شیر ده زیاد می کند.
14. برای تسکین درد دندان تخم گشنیز بجوید .
15. تقویت کننده قلب است .
16. جوشانده تخم گشنیز یا خوردن تخم گشنیز بوداده اسهال خونی را برطرف می کند.

 

خواص برگ وساقه گشنیز:

 

1. آّ گشنیز خواب آور است .
2. مسکن و آرام کننده است .
3. مسمومیت های حاصله از مواد پروتئینی را برطرف می کند .
4. با غذا گشنیز بخورید تا از ترش شدن غذا جلوگیری کند .
5. تشنگی را برطرف می کند .
6. طحال را تمیز و تقویت می کند .
7. برای فتق مفید است .
8. برای برطرف کردن بوی بد دهان سوپ گشنیز بخورید.
9. دل درد را برطرف می کند.

طرز استفاده: فرمول برطرف کردن بواسیر:حدود 10 گرم تخم گشنیز را در ماهی تابه ریخته و بو بدهید تا رنگ آن قهوه ای شود سپس آنرا پودر کنید و با سرکه مخلوط کرده وچند روز آب انرابنوشید تا بواسیر از بین برود .برای برطرف کردن دندان دردحدود 10 گرم تخم شگنیز را در چهار لیتر آب ریخته و بگذاریدبجوشد تا حجم آن به یک لیتر برسد آنرا کمی سرد کنید و در دهان مزمزه کنید تا درد دندان برطرف شود.

برای شستن دهان و دندان یک قاشق چایخوری پودر تخم گشنیز را در یک لیوان آّ ب جوش ریخته و بمدت 5 دقیقه دم کنید سپس آنرا برای شستن دهان ،‌دندان و گلوغرغره کنید.

گشنیزاگر به اندازه بکار رود هیج گونه ضرری ندارد ولی مصرف زیاد از حد آن تولید مستی توام با خستگی شدید می کند و گاهی به خوابی عمیق و گنگی و بی حسی منجر می شود .

تخم گشنیز را می توانید از فروشگاههای گیاهان دارویی و یا ایرانی و یا چینی خریداری کنید . چینی ها گشنیز را جعفری چینی Chinese Parsley می نامند .

گشنیز نوعی سبزی با نام علمی Coriandrum sativum است.این گیاه بومی جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا است و ارتفاع آن تا نیم متر هم می‌رسد.اغلب گشنیز تولیدی ایران که در شهرستان اقلید برداشت می‌شود متاسفانه بصورت خشک وارد بازار می‌شود .

برگ و ساقه

در ایران از برگ و ساقه گشنیز به عنوان سبزی جات خوردنی استفاده می شود.

دانه

در هند از تخم گشنیز به عنوان یکی از ادویه جات مهم استفاده می‌گردد.ودر ایران از تخم گشنیز به عنوان تصفیه خون و استفاده در شیرینی جات خانگی استفاده می کنند.

ریشه

ریشه گشنیز در آشپزی، بویژه آشپزی تایلند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربردهای دارویی

این گیاه در کاهش اضطراب و بی‌خوابی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گشنيز Coriander
نام علمی Coriangrum sativum
گياه شناسي
گشنيز گياه بومي جنوب اروپا و مناطق مديترانه است . در بيشتر نقاط ايران نيز مي رويد . از زمانهاي قديم وجود داشته و حتي مورد مصرف مصري ها بوده است .
بقراط اين گياه را مي شناخته و براي درمان بيماريهاي مختلف از آن استفاده مي كرده است . در قرون وسطي ضعف جنسي را با گشنيز درمان مي كردند .
گشنيز گياهي است علفي و يكساله ، برنگ سبز كه ارتفاع آن تا 80 سانتيمتر نيز مي رسد . برگهاي آن به دو شكل ظاهر مي شود آنهائي كه در قاعده ساقه وجود دارد بشكل دندانه دار و ديگري در طول ساقه كه باريك و نخي شكل مي باشند .
قسمت مورد استفاده گياه ،‌ساقه و برگ و ميوه آن است . ميوه گشنيز گرد و برنگ زرد مي باشد . بوي تازه آن مطبوع نبوده و تقريبا بد بو است ولي بر اثر خشك شدن اين بو از بين رفته و خوشبو مي شود . حتي نام لاتين گشنيز از لغت يوناني Korio مشتق شده كه به معني بد بو است .
خواص طبي گشنيز
گشنيز و تخم گشنيز از نظر طب قديم ايران سرد و خشك است
خواص تخم گشنيز از قرار زير است
1)تخم گشنيز را پودر كرده و با نسبت مساوي با شكر و يا عسل مخلوط كنيد براي تقويت بدن بسيار مفيد است
2)معده را تقويت مي كند
3)خوذن تخم گشنيز با غذا به هضم غذا كمك مي كند
4)ادرار آور است
5)قاعده آور است
6)كرم هاي معده و روده را از بين مي برد
7)براي برطرف كردن تب تيفوئيد مفيد است
8)خاصيت ضد باكتري درد و بيماريهاي عفوني روده را برطرف مي كند
9)تب هاي نوبه اي را از بين مي برد
10)براي نرم كردن سينه از جوشانده تخم گشنيز استفاده كنيد
11)جوشانده تخم گشنيز خواب آور است
12)زكام را برطرف مي كند
12)تخم گشنيز شير را در مادران شير ده زياد مي كند
13)براي تسكين درد دندان تخم گشنيز بجويد
14)تقويت كننده قلب است
15)جوشانده تخم گشنيز يا خوردن تخم گشنيز بوداده اسهال خوني را برطرف مي كند
خواص برگ وساقه گشنيز
1) گشنيز خواب آور است
2)مسكن و آرام كننده است
3)مسموميت هاي حاصله از مواد پروتئيني را برطرف مي كند
4)با غذا گشنيز بخوريد تا از ترش شدن غذا جلوگيري كند
5)تشنگي را برطرف مي كند
6)طحال را تميز و تقويت مي كند
7)براي فتق مفيد است
8)براي برطرف كردن بوب بد دهان سوپ گشنيز بخوريد
9)دل درد را برطرف مي كند
طرز استفاده:
براي برطرف كردن دندان درد
حدود 10 گرم تخم شگنيز را در چهار ليتر آب ريخته و بگذاريدبجوشد تا حجم آن به يك ليتر برسد آنرا كمي سرد كنيد و در دهان مضمضه كنيد تا درد دندان برطرف شود
براي شستن دهان و دندان
يك قاشق چايخوري پودر تخم گشنيز را در يك ليوان آّب جوش ريخته و بمدت 5 دقيقه دم كنيد سپس آنرا براي شستن دهان ،‌دندان و گلو غرغره كنيد سبزی آن به صورت خوراکی به مصرف میرسد و تخم آن نیز خواص دارویی دارد

تره، (Allium ampeloprasum ssp. persicum) از گیاهان خوراکی است. رنگ آن سبز است و آن را در دسته سبزی‌ها به شمار می‌آورند. برگ‌های آن به شکل نوارهای بلندی است که از ریشه آغاز می‌شوند و در امتداد طولی شکاف دارد.

این گیاه در آشپزی اروپا چندان شناخته شده نیست و حتی برخی ایرانیان اروپا آن را با پیازچه یکی می‌انگارند. شاید «Allium species» نوعی از آن باشد که در آلمان «Dauerlauch یا Ewigerlauch» گفته می‌شود.

درمان تمامي عفونت ها،تره از جمله سبزي هاي معروف و خوردني است كه ساقه ندارد و بركهاي آن دراز و تا خورده است و به نام«گندزدا» نيز خوانده مي شود.
فوايد تره:

درمان تمامي عفونت ها،تره از جمله سبزي هاي معروف و خوردني است كه ساقه ندارد و بركهاي آن دراز و تا خورده است و به نام«گندزدا» نيز خوانده مي شود.
فوايد تره:
ـ تره ناراحتي طحال را برطرف مي كند.
ـ تره از نظر خواص غذا و شفا و درمان شبيه سير وپياز است، ولي طعم و بوي آن ملايم تر از آْنهاست و دهان را خوشبو مي كند.
ـ مصزف تازه راي رفع يبوست دائمي، ترش كردن غذا و سوء هاضمه، رفع چاقي و تسكين درد مفاصل و نقرس مفيد است.
ـ مصرف سوپ يا شربت تره براي معالجة تمام بيماري هاي حاد و مزمن دستگاه تنفس اثر شفا بخش دارد، مثلاً در گريپ، گلو درد، گرفتگي صدا و سياه سرفه مفيد بوده و اثر خلط آور دارد و در اين مواد اضافه كرده كمي عسل به آب تره و مصرف آن مفيد تر است.
ـ تره از سبزي هاي مدر(ادرار آور) است و لذا خوردن سوپ يا شربت تره و يا جوشانده 4 گرم تخم تره در يك ليتر آب براي حبس البول، آب آوردن بافت ها، دفع سنگ كليه و تسكين قولنج مفيد است.
ـ خوردن تره كه در سكه پرورده شده باشد، براي دفع سنگ كيسه صفرا و تورم طحال مفيد است.
ـ تره پخته و نيم گرم را چنانچه در محل بوا سير قرار دهند اثر شفا بخش دارد، همچنين خوردن 15 گرم آب تره خام، خونريزي بوا سير را قطع مي كند.
ـ ماليدن آب تره يا له كرده آن بر روي پوست براي درمان كهير و رفع خارش مخصوصاً اگر با سماق مخلوط شود مؤثر است.
ـ مخلوط آب تره با سماق را چنانچه بر روي زگيل بمالند اثر شفا بخش دارد.
ـ تره، ملين، مقوي هاضمه و پيشاب آور است.
ـ تره داراي مقدار زيادي آهن است و ويتامين«ث» به مقدار زيادي در برگ هاي سبز آن وجود دارد مخصوصاً در هنگام تابستان ويتامين هاي ب1 ـ ب2 در تره يافت مي شود و داراي كاراتين نيز است.
ـ تره به واسطه داشتن سلولز، نفخ آور است. لذا براي اشخاصي كه مبتلا به اختلالات روده هستند چندان خوب نيست.
ـ جوشانده تره در رفع ذات الريه و رسوبات ادراي كمك زيادي مي كند.
ـ مصرف جوشانده و شربت تره، در موارد گرفتگي صدا، زكام، سرفه، برونشيت و تمامي اختلالات حاد دستگاه تنفشي مؤثر است.
ـ انواع تره فشار خون را پايين مي آورد و خوردن آن براي معالجه تمامي عفونت ها مفيد است.
ـ در كاربرد خارجي، اگر تره به صورت له شده بر روي محل گزيدگي زنبور قرار گيرد، باعث تسكين درد مي شود.
ـ خوردن 9 گرم تخم تره بو داده در روز، براي درمان اسهال مزمن و نفخ شكم مفيد است.
ـ براي بند آمدن خونريزي بيني، چند قطره مخلوط از آب تره با سركه را در بيني بچكانيد. در اين موقع متوجه خواهيد شد كه خونريزي بيني بند مي آيد.
ـ ضماد (مرهم) تخم تره، براي معالجه كك و مك، معالجه پيسي و تسكين دردهاي عصبي و تحريكات جلدي اثر شفا بخش دارد.

به فارسی به طور كلی تره و در بعضی مناطق « گندنا » گویند نامهای محلی آن در كرمانشاه و در غرب ایران « كور » در گیلان شمال ایران « كوار » دركتب طب سنتی با نامهای عربی ان « كراث » ،«كراث رومی »، « گندنا »و « كراث البقل » و « كراث المائده » امده اتس و نوع بری ان را « كراث الثوم » نامبرده اند به فرانسوی Poireau و Poirreau به انگلیسی Garden porrum L. می باشد و مترادف ان Allium ampeloprasum L . گفته شده است .
● مشخصات
گیاهی است دو ساله و پایا برگهای ان دراز باریك اغلب خمیده و افتاده به رنگ سبز تیره ، قسمت پایین ساقه سفید است كه منتهی به یك پیاز كوچكی در داخل خاك می شود . گلهای آن مجتمع و گروهی به شكل یك گلوله مدور در انتهای ساقه گل دهند ه رنگ هر یك از گلها سفید مایل به سبز یا گلی كه از آنها دانه های سیاه و پهن و ناصاف تره به دست می آید . به طور كلی دو نوع است ، یكی نوع كوتاه و نازك تابستانه و دیگری تره فرنگی كه نوع زمستانه خیلی بلند ( تا یك متر ) و برگها پهن و قوی می شود .
تكثیر تابستانه آن از طریق كشت بذر آن در اوایل بهار صورت می گیرد و كشت نوع زمستانه آن در اواخر زمستان بذر در شاسی كاشته می شود و گیا ههای حاصله كه چند برگه و به ارتفاع ۱۵ – ۱۰ سانتی متر و ساقه آ ن به قطر حدود یك مداد رسید در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت به محل اصلی منتقل می شود و فاصله خطوط را ۲۵ و فاصله بوته ها روی خطوط را ۱۵ سانتی متر باید گرفت .
● تركیبات شیمیایی
از نظر تركیبات شیمیایی در تزه كمی ارسنیك وجود داردو به علاوه اسانس روغنی فرار دارد كه جزء عمده و اصلی آن را الیل دی سولفید تشكیل می دهد . در پیاز ان در حدود ۴/۰ درصد الیئین وجود دارد و به علاوه وجود الانین ، ارژی نین ، اسپارتیك اسید ، اسپاراژین ، هیستیدین ، لوسین ، متیونین ، تریپتوفان ، والین ، فنیل الانین ، پرولین ، سرین ، وترئونین در ان گزارش شده است .S.G. I. M. P در هر یك صد گرم از قسمت پایین سفید تره فرنگی و پیاز تره فرنگی خام به طور متوسط مواد زیر وجود دارد .
آب ۸۵ گرم ، پروتئین ۲/۲ گرم ، هیدراتهای كربن ۱۱گرم ، خاكیتر ۹/۰ گرم ، كلسیم ۵۲ میلی گرم ، فسفر ۵۰ میلی گرم ، اهن ۱/۱ میلی گرم ، سدیم ۵ میلی گرم ، پتاسیم ۳۴۷ میلی گرم ، ویتامین A۴۰ واحد بین المللی ، تیامین ۱۱/۰ میلی گرم ، رایبو فلاوین ۰۶/۰ میلی گرم ، نیاسین ۵/۰ میلی گرم ، ویتامین C۱۷ میلی گرم
● خواص – كاربرد
تره سبزی خوردنی برگی است كه خوردن آن منافع فراوانی دارد . ضد عفونی كننده روده ها و مدراست و برای معالجه روماتیسم و بیماری های كبدی مفید است . ضماد آن برای نرم كردن ورمها مفیداست {می نات و پتلو }
تره از نظر طبیعت طبق نظر حكمای طب سنتی خیلی گرم و به طور متوسط خشك است خواص آن گرم كننده و بازكننده انسدادها و گرفتگی ها و لطیف كننده است . اگر برگ آن را با سركه مخلو ط و در آن له كرده و به پیشانی بمالند خون ریزی از بینی را قطع می كند . خوردن تره پاك كننده قصبه ریه و باز كننده گرفتگی های كبد و مقوی هاضمه و كمر و ملین است .
ترشح ادرار و حیض را زیادمی كند بعنی مدر است و قاعده آور اگر با طعام و بعد از طعام خورده شود كمك به هضم غذا كرده مانع ترش شدن غذا می شود و مزاج را لینت می دهد ونیروی جنسی را تقویت می كند. خوردن آب تره به قدر ۱۵گرم خون بواسیر را قطع می كند و اگر با عسل خورده شود محرك نیروی جنسی است . برای بیماری های سرد و ترسینه و ورمهای ریه و نرم كردن آنها مفید است و با آب جوشانده جو و یا پخته تره با جو برای درد سر ، سینه ، تنگی نفس و پرورده تره در سركه باز كننده گرفتگی كبد و طحال و خوردن برگ پخته آن برای بواسیر مفید است . شیاف برگ كوبیده آن به تنهایی یا با دارو های مناسب برای خشك كردن رطوبتهای رحم نافع است . مالیدن پخته آن برای بواسیر و قطره آن كه با روغن گل و سركه مخلوط شده بادش در گوش برای كاهش درد گوش مفید است . اگر تره را با كندر و سركه مالیده و در بینی بریزند برای بند آمدن خون ریزی از بینی نافع است. ضماد تره برای گزیدن افعی و خوردن آن با آب عسل نیز برای خنثی كردن سموم جانوران نافع است .
ضماد تره با سماق برای مخملك و زگیل و با نمك برای التیام زخمهای بد مفید است . تره از پیاز دیرهضمتر و نفاختر است و خون را می سوزاند وبینایی چشم را كاهش می دهد و لثه را خراب می كند و برای گرم مزاجان مضر است از این نظ باید با گشنیز و كاسنی تازه خورد .
تخم تره گرم و خشك است. خوردن ۱۰ گرم از تخم تره با ۱۰ گرم تخم مورد برای رفع امراض سرد نافع است ، خون ریزی از سینه و به طور كلی خون ریزی از هر عضوی را فطع می كند ، باز كننده گرفتگی های بلغمی مجاری كبد و محرك اشتها و شكم روش را بند می آورد و گازهای روده ها را تحلیل می برد .
ضماد عصاره تخم تره برای گزیدگی افعی و رفع لكه های پوست نافع است . تخم تره مضر ریه و كلیه و مثانه است از این نظر باید با عسل خورد .

شاهی یا ترک تیزک بومی اروپا و شاید غرب آسیاست و به احتمال زیاد بومی ایران می باشد. سابقه کشت آن به 2000 سال پیش می رسد.
تره تیزک (شاهی)، گیاهی خوراکی از تیرة چتريان با نام علمی لپیدیوم ساتیوم . به سبب عطر و طعم تندِ مطبوعش ، در سطح وسیعی در مزارع سبزیِ ایران و بسیاری از کشورهای جهان کشت می شود. گیاهی است یکساله که برگهای بدون کرک و بدون دندانه آن به مصرف تغذیه انسان می رسد. طول بوته شاهی شاید به 30 تا 50 سانتی متر برسد. تره تیزک از گیاهانی است که ضمن پرورش دانه اش به نواحی مجاور انتقال یافته تدریجاً طی مدت کوتاهی به فواصل دور از منطقه نفوذ می کند. برگ و ساقه آن رنگ سبز روشن دارد. گلهایش صورتی روشن یا سفید است. میوه اش بیضوی مدور به طول 5 تا 6 میلیمتر و به عرض 3 تا 4 میلیمتر و بطور محسوس بال دار است برگ و ساقه جوان آن در حالت تازه طعم تند و مطبوع شبیه بولاغ اوتی دارد. تخم آن ريز و قرمز و كمي دراز است.
تكثير تره تيزک از طريق كاشت بذر آن به محض برطرف شدن سرماي زمستان آغاز و در تمام طول فصل بهار در هواي آزاد مي توان به فواصل زمانی برداشتهای متناوب كاشت.

در مازندران « تره تيزك » و در ساير مناطق ايران تره تيزك و « شاهي » گفه مي شود در كتب طب سنتي به نامهاي « جرجيربستاني » و « رشاد » نام برده شده است. و تخم آن را « حب الرشاد » ،      « حرف ابيض » و « حرف » گويند . به فرنسوي Nasitor و Cresson des jurdins.و Cresspm a;empos و Passerage و به انگليسي garedn cress گفته مي شود. گياهي است از خانواده Cruciferae نام علمي آن Lepidium sativum L. باشد.

خواص داروئي:

1)      تحلیل برندة آماسهای طحال

2)      خارج کنندة اخلاط سینه

3)      مؤثر در درمان حشره گزیدگی

4)      دودکردن آن را برای دور کردن حشرات مفید دانسته است

5)      کاهش چربی و کلسترول خون

(به منظور تعيين تاثير سبزي تره تيزک بر چربي هاي خون‏‎‎‏، در کارکنان دانشکده پيراپزشکي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي انجام گرفت. سطح سرمي لپيدها در ابتداي تحقيق در گروههاي مورد مطالعه مشابه بود. در پايان مطالعه ميزان کلسترول در گروه مورد به طور معني داري کمتر از ميزان کلسترول در گروه شاهد گزارش شد. تفاوت معني داري در سطح سرمي تري گليسريد و ليپوپروتئين با دانسيته بالا بين گروه شاهد و مورد مشاهده نشد. ميزان ليپوپروتئين با دانسيته پايين تفاوت بين دو گروه از نظر آماري معني دار بود. مصرف سبزي شاهي موجب بهبود وضعيت ليپدهاي سرم مي گردد. مطالعات آينده نگر گسترده تري را جهت تعيين تاثير آن در کاهش خطر ابتلا به آترواسکلروز پيشنهاد مي نمايد)

6)      از گياه تره تيزك در موارد آسم و سرفه و بوا سير هاي خوني استفاده مي شود و بسيار رافع است.

7)      ضد كمبود ويتامين C است وبراي بيماري هاي كمي ويتامين C در بدن اثر شفا بخش دارد. يعني آنتي سكوربوتيك است.

8)      از ريشه تره تيزك براي مرحله دوم سيفيليس استفاده ميشود.

9)      تخم تره تيزك ترشح شير را زياد مي كند و به اصطلاح گالاكتاگوگ است.

10)   جوشانيده تخم تره تيزك در شير براي سقط جنين به كار ميرود.

11)   به صورت ضماد براي ضماد تسكين درد ضربه به كار مي رود.

12)   تره تيزك از نظر طبيعت طبق نظر حكماي طب سنتي گرم ونسبتا خشك است.

13)   باز كننده گرفتگي ها و انسداد مجاري كبد و طحال و صاف كننده و مدر بول و خرد كننده سنگ مثانه است.

14)   در تسريع هضم غذا وتحليل باد و گازو نفخ مفيداست.

(اگر ساقه و برگ و تخم آن را در هاون بكوبند و در بشقابي پهن كنند تا خشك شود بعد مجدداً در هاون انداخته و بكوبند و سپس كمي شير تازه داخل آن كرده و مجدداً قدري تخم تره تيزك داخل آن كرده و بكوبند واين كار را به دفعات تكرار نمايند تا مانند خمير شود و از آن حب درست كنند از نظر جميع خواص فوق خوردن حب آن بسيار مفيد است. و اگر آب آن را گرفته و با نخود خشك كوبيده شده پرورده نمايند و بياشامند و افزايش توليد اسپرم بسيار موثر است)

در پزشکی امروزی به سبب وجود مواد معدنی گوناگون و فراوان در این گیاه ، آن را دارای خاصیت قوی ضد اسکوربوت ، اشتهاآور، مُدرّ، تصفیه کنندة خون و مفید در درمان آنژین صدری می دانند.

تركيبات شيميای:

از نظر تركيبات شيمياي بررسيهاي متعددي در مدارک فني مختلف منتشر شده كه از نظر اهميتي كه اين گياه در طب سنتي دارد .

وجود اسانس روغني فرار درگياه تاييد شده است و به علاوه گزارش شده است كه گياه حاوي گلوكوزيد

گلوكوتروپئولين است . داراي گلوكوزيدي به اسم تروپئولوزيد است

از نظر ويتامينها نيز گياه غني از ويتامينهاي A,B مي باشد

در هر يك صد گرم از گياه ( قسمت قابل خوردن ) خام و تازه تره تيزك مواد زير وجود دارد:
آب 4/89 درصد

پروتئين 6/2 درصد

چربي 0/7 درصد

هيدراتهاي كربن 5/5 درصد

كلسيم 81 ميلي گرم

فسفر 76 ميلي گرم

آهن 1/3ميليگرم

آهن 3/1 ميلي گرم

سديم 14 ميلي گرم

پتاسيم 606 ميلي گرم

ويتامين A93300 ميلي گرم

تيامين 08/0 ميلي گرم
در گزارش علمي ديگري تركيبات شيميايي گياه را به شرح زير اعلام كرده است. :
اسانس روغني فرار درحدود 0/115درصد . فراورده هاي فرار حاصل از برگ تر تيزك داراي خاصيت و فعاليت ضد باكتري در مقابل ميكروب باسيلوس سبتي ليس و مايكرو كوكوس پيوژنس واريته ارئوس است. تخم تره تيزك داراي يك الكالوئيد (19/0 درصد ) ، سينا پيك اسيد، كولين اتر و يك اسانس روغني است. اسانس روغني تره تيزك خاصيت فعاليت اوئستروژن ( تحريك جنسي درزنان ) دارد . تخم تره تيزك در حدود 5/25 درصد روغن نيم خشك دارد . لعاب تخم تره تيزك ازنظر خواص جانشين صمغ عربي وكتيرا است.

محل مناسب رویش

نوع خودروی آن کنار چشمه ها، برگه ها و یا جویهایی که آب آنها تمیز است می روید. حوزه انتشار جغرافیایی آن در ایران ، مناطق شمالی ، شمال غربی ، جنوبی ، سواحل خلیج فارس ، جنوب شرقی و بخش مرکزی است.

قسمت مورد استفاده گیاه

قسمت مورد استفاده گیاه برکه دانه آن است.

روش کاشت

تره تیزک را در گلخانه ها زیر شیشه یا در باغهایی که دارای زمین سست بوده ولی خاک آن چندان پوسیده نباشد، می کارند در گلخانه بذر را از آبان تا اردیبهشت و در مزرعه بذر را عملاَ در تمام طول سال با فاصله 14 روز یکبار پشت سر هم می کارند.
در هر متر مربع جهت کشت گلخانه 80 تا 120 گرم بذر را در جعبه های پلاستیکی به صورت کرتی می کارند ولی در مزرعه بذرها را به صورت ردیفی با عرض 10 تا 30 سانتی متر کشت می نمایند (برای هر صد متر مربع 12 تا 80 گرم بذر) جهت تقویت زمین از مواد معدنی که بسادگی در آب حل می شوند استفاده می کنند. ضمناً احتیاجی به کودهای معدنی نمی باشد. کشت گلخانه ای و مزرعه ای را باید دائماً از علف هرز پاک کرده و محصول را مرطوب نگهداشت حرارت ابتدائی گلخانه 4 تا 6 درجه سانتی گراد است که بتدریج به 10 تا 12 درجه سانتی گراد افزایش می یابد. برای دفع علفهای هرز در پیش کشت محصول را با دورینول (Devrinol) در هر هکتار 5/1 کیلوگرم سمپاشی می کنند.

زمان و روش برداشت

برداشت محصول از اواسط فروردین تا آبان ماه می باشد. نهالهای جوان را به محض اینکه به اندازه 5 تا 6 سانتی متر رشد می کنند در گلخانه 10 تا 20 روز در مزرعه 6 تا 8 هفته پس از بذر افشانی برداشت می کنند. از هر صد متر مربع زمین در هر چین 50 تا 60 کیلوگرم محصول تازه برداشت می شود حرارت خشک کردن شاهی برای استفاده در صنایع غذایی نباید بیش از 40 تا 50 درجه سانتی گراد باشد.
تهيه عصاره تره تيز ك:
ساقه و برگ تره تيزك تازه را در هاون مي كوبندو يابا وسيله ديگري با فشار عصارهان را مي گيرند و صاف ميكنند و با اين روش كه بايد بدون دخالت اتش صورت گيرد عصاره بسيار موثر و نا فعی تهيه    مي شود. كه مصرف ان در شربت تره تيزك و ساير تركيبات خواص ان را در حد اعلا منعكس مي كند.
شربت تره تيزك:
عصاره تره تيزك 16 واحد ، قند 30 واحد ، در حمام ماري با حرارت كافي حل كنند و شربت تهيه شده را براي مصرف اماده سازند

 

شناسنامه

شب بو Cruciferae	:تیره
Lepidum sativum L.	:نام لاتین
Garden cress – Nose smari	:نام انگلیسی
شاهی – تره تیزک	:نام فارسی
شیطرج – عصاب – مسواک الراعی	:نام عربی

شرح گیاه

شاهی یا ترک تیزک بومی اروپا و شاید غرب آسیاست و به احتمال زیاد بومی ایران می باشد. سابقه کشت آن به 2000 سال پیش می رسد.
گیاهی است یکساله که برگهای بدون کرک و بدون دندانه آن به مصرف تغذیه انسان می رسد. طول بوته شاهی شاید به 30 تا 50 سانتی متر برسد. تره تیزک از گیاهانی است که ضمن پرورش دانه اش به نواحی مجاور انتقال یافته تدریجاً طی مدت کوتاهی به فواصل دور از منطقه نفوذ می کند. برگ و ساقه آن رنگ سبز روشن دارد. گلهایش صورتی روشن یا سفید است. میوه اش بیضوی مدور به طول 5 تا 6 میلیمتر و به عرض 3 تا 4 میلیمتر و بطور محسوس بال دار است برگ و ساقه جوان آن در حالت تازه طعم تند و مطبوع شبیه بولاغ اوتی دارد.

محل مناسب رویش

نوع خودروی آن کنار چشمه ها، برگه ها و یا جویهایی که آب آنها تمیز است می روید.

قسمت مورد استفاده گیاه

قسمت مورد استفاده گیاه برکه دانه آن است.

روش کاشت

تره تیزک را در گلخانه ها زیر شیشه یا در باغهایی که دارای زمین سست بوده ولی خاک آن چندان پوسیده نباشد، می کارند در گلخانه بذر را از آبان تا اردیبهشت و در مزرعه بذر را عملاَ در تمام طول سال با فاصله 14 روز یکبار پشت سر هم می کارند.
در هر متر مربع جهت کشت گلخانه 80 تا 120 گرم بذر را در جعبه های پلاستیکی به صورت کرتی می کارند ولی در مزرعه بذرها را به صورت ردیفی با عرض 10 تا 30 سانتی متر کشت می نمایند (برای هر صد متر مربع 12 تا 80 گرم بذر) جهت تقویت زمین از مواد معدنی که بسادگی در آب حل می شوند استفاده می کنند. ضمناً احتیاجی به کودهای معدنی نمی باشد. کشت گلخانه ای و مزرعه ای را باید دائماً از علف هرز پاک کرده و محصول را مرطوب نگهداشت حرارت ابتدائی گلخانه 4 تا 6 درجه سانتی گراد است که بتدریج به 10 تا 12 درجه سانتی گراد افزایش می یابد. برای دفع علفهای هرز در پیش کشت محصول را با دورینول (Devrinol) در هر هکتار 5/1 کیلوگرم سمپاشی می کنند.

زمان و روش برداشت

برداشت محصول از اواسط فروردین تا آبان ماه می باشد. نهالهای جوان را به محض اینکه به اندازه 5 تا 6 سانتی متر رشد می کنند در گلخانه 10 تا 20 روز در مزرعه 6 تا 8 هفته پس از بذر افشانی برداشت می کنند. از هر صد متر مربع زمین در هر چین 50 تا 60 کیلوگرم محصول تازه برداشت می شود حرارت خشک کردن شاهی برای استفاده در صنایع غذایی نباید بیش از 40 تا 50 درجه سانتی گراد باشد.

گستردگی

در نواحی مختلف کشور پرورش داده می شود.

خرمالو سرشار از ویتامینA  و بتاكاروتن است. همچنین دارای مقدار قابل توجهی ویتامین های B1 ،B2   B3  و C می باشد. در ضمن این میوه خوش رنگ و خوش طعم دارای مواد معدنی ضروری برای بدن مانند كلسیم ، گوگرد ، آهن ، فسفر ، منیزیم و پتاسیم است.

هر یك از مواد معدنی فوق نقش مؤثری در سلامتی و تندرستی بدن ما دارند. اگر خرمالو به خوبی رسیده باشد، برای كودكان نیز میوه ای مفید محسوب می شود و در رشد و نمو آنها مؤثر است. در ضمن خرمالو میوه اشتها آوری است.

 كلسیم در رشد كودكان و حفظ انرژی برای بزرگسالان مؤثر است. آهن عنصر اصلی خون سازی ، و پتاسیم اشتها آور و شستشو دهنده كلیه و كبد می باشد. این میوه در افراد مبتلا به نقرس و بیماری های كبدی و كلیوی بسیار مؤثر است.

موادقندی خرمالو شامل لوولز و گلوكز است و با آن كه مقدار آن 20 درصد است، برای مبتلایان به بیماری قند ، زیان بخش نیست.

خرمالو حاوی مقدار زیادی پكتین است. پكتین یكی از انواع فیبرهای محلول در آب است كه باعث كاهش چربی های خون می شود.

اسیدهای موجود در خرمالو عبارتند از: اسید مالیك، اسید سیتریك و اسید تارتاریك. سلولز موجود در خرمالو به طور نسبی كم است و از این نظر هضم آن آسان تر می باشد.

خرمالو دارای مقدار كمی تانن می باشد كه گاهی ممكن است موجب یبوست شود.

همان طور كه ذكر شد، خرمالو سرشار از ویتامینA است. چنانچه این ویتامین به مقدار كافی به بدن نرسد، نه تنها قدرت بینایی را كم می كند، بلكه باعث شكننده شدن پوست، ناخن و موها می شود. همچنین در میزان هوش و سلامت بدن نیز اختلال ایجاد می شود.

می توان از آب خرمالو برای درمان زخم ها استفاده كرد. همچنین این میوه برای آفت دهان و گلودرد بسیار مفید است. مصرف این میوه با ارزش به همه شما توصیه می شود.

در اینجا  طرز تهیه یك ماسك را برای پوست های خشك بیان می كنیم كه از خرمالو در تهیه آن استفاده شده است.

موادلازم

یك قاشق غذاخوری	كته بدون روغن و نمك
یك قاشق مرباخوری	روغن بادام شیرین
یك چهارم	خرمالوی رسیده و له شده
یك تكه كوچك	خیار با پوست

طرز تهیه

تمام مواد را با هم  در مخلوط كن بریزید  و خوب مخلوط كنید.

مواد را به مدت 10 دقیقه بر روی پوست خود بمالید، سپس با آب ملایم بشویید.

خرمالو یک میوه خوشرنگ و زیبای پاییزی است .

خرمالو احتمالا بومی چین بوده وبعد وارد ژاپن شده و سپس به کشورهای دیگر نیز وارد شده.

خرمالو میوه ملی ژاپن است.

نام خرمالو ترکیبی است از دو واژه خرما و آلو.

از لحاظ طعم دو نوع گس و غیر گس دارد.

در جنگل های شمال ایران این میوه می روید.

چوب درخت خرمالو به نام آبنوس شناخته می شود که سنگین و محکم است.

خواص خرمالو:

میوه خرمالو سرشار از ویتامین های آ - ب -  ث است.

مواد معدنی آ ن شامل کلسیم - گوگرد - آهن - فسفر - منیزیوم و پتاسیم است.

و حاوی مقدار زیادی پکتین است که فیبر محلول در آب است

بنابراین باعث کاهش چربی خون می شود.

بعضی از انواع آن تانن دارد.

تانن متراکم در میوه خطر ابتلا به بیماری های قلبی- عروقی فشارخون بالا

دیابت و .. را کاهش می دهد.

مطالعات در ژاپن نشان می دهد که پوست خرمالو حاوی فیتو شیمیکالی ست که

احتمالا سلول را در برابر آسیب اکسیداتیو مربوط به پیری محافظت می کند.

خاصیت آنتی اکسیدان میوه خرمالو بالاست و با زغال اخته و توت فرنگی قابل مقایسه است.

دیگر خواص خرمالو:

خرمالو پکتین دارد و هرچه برسد پکتین آن کمتر می شود.

خرمالو یک میوه اسیدی است.

و دارای اسیدهای مالیک -تارتاریک و اسید سیتریک است.

این اسیدها باعث جذب بهتر آهن و روی در بدن می شود.

خرمالو رنگدانه پلی فنولیک دارد.

فوائد خرمالو:

خرمالو بسیار خاصیت دارد و فواید زیادی دارد.

از جمله باعث تسریع رشد کودکان می شود.

برای زهکشی کبد و کلیه مفید است.

برای کم خونی مفیدست.

خرمالو و هسته آن کاربرد طبی و درمانی مخصوصا در طب چینی دارند.

مصرف خرمالو:

خرمالو بهترست با معده پر مصرف شود .

خوردن خرمالو به عنوان دسر بعد از غذا به هضم بهتر غذا نیز کمک می کند.

زیرا اسید معده را زیادتر کرده و به هضم غذا کمک می کند.

خرمالو  کالری زیادی دارد بنابراین در مصرفش نباید زیاده روی کرد.

طبع خرمالو گرم است بنابراین از این لحاظ نیز باید محتاط بود.

کاربرد:

بهترین راه مصرف آن خوردنش به صورت خام است.

همچنین می توان آن را در سالاد-سالادهای میوه-تارت و شیرینی و کوکیز به کار برد.

مربا و مارمالاد و ترشی نیز می توان از آن تهیه نمود.

به عنوان طعم دهنده ماست نیز می توان به کاربرد.

هم چنین خشک شده آن را در آجیل ها می توان مصرف کرد.

اگر خرمالو نارس باشد پس از چیدن آن ها را می توان برای تسریع در رسیدن در کنار سیب درختی قرار داد.

مقدمه

خرمالو با نام علمی Ebenaceae درختانی دارای برگهای ساده و منفد با گلهایی عموما تک جنس هستند و تخمدان آنها چند خانه‌ای و دارای دیواره بندی کامل است و در هر خانه آن یک یا دو تخمک وجود دارد. خامه متعدد و دانه دارای البومن شاخی است. این تیره دارای 6 جنس و 300 تا 400 گونه است که بیشتر آنها در مناطق بین گرمسیری و خاور دور انتشار دارند. چوب آنها غالبا بسیار سخت و مقاوم است. مثلا چوب آبنوس را از گونه‌های مختلف خرمالو دیوسپیروس به نامهای دیوسپیروس ابه‌نوم ، دیوسپیروس ملانوکسیلون و گونه‌های دیگر تهیه می‌کنند.

مشخصات گیاه شناسی

گلها در این گیاهان تک جنس یا دو پایه‌اند. کاسه گل پیوسته کاسبرگ و جام نیز همیشه پیوسته است. گلبرگها فاقد زایده زبانکی و نافه معمولا شامل 2 چرخه پرچم مستقر روی لوله جام است. در برخی جنسها یک چرخه از پرچمهای نافه از بین می‌رود و در بعضی از آنها نیز پرچمها به علت انشعاب تکثیر پیدا می‌کنند. مادگی ایزومر ، شامل 4 یا 5 برچه به صورت تخمدانی زیرین با خانه‌های متعدد است.

تمکن محوری و هر خانه تخمدان در ابتدا محتوی دو تخمک است ولی بعدا بر اثر ایجاد برآمدگی در خانه‌ها ، هر خانه آن به دو خانه کوچکتر که هر یک محتوی یک تخمدان است تقسیم می‌شود. تخمدان در راس به چندین خامه آزاد و مستقل منتهی می‌شود. میوه سته و گاهی مانند خرمالوی معمولی (دیوسپیروس کاکی) به بزرگی یک سیب یا نارنج و به رنگ نارنجی است. میوه خوراکی است.

موطن اصلی خرمالو

درخت خرمالو که در ایران درخت مشهوری است، در اصل بومی چین و ژاپن است. این درخت از گذشته‌ای نسبتا دور وارد ایران و امروزه در بیشتر نقاط کاشته و تکثیر می‌شود. خرمالو در ایران دارای واریته‌های مختلف است. در برخی از واریته‌ها میوه کاملا کروی و در برخی دیگر نسبتا کشیده است. بخش گوشت‌دار میوه محتوی مقدار زیادی مواد قندی ، تانن و ویتامین است. در برخی از واریته‌های پرورش یافته، میوه فاقد تانن است. دانه دارای آلبومن شاخی و گیاه فاقد لوله‌های شیرابه‌ای است.

تیره خرمالو در ایران

تیره ابه‌ناسه در رویشهای طبیعی ایران فقط دارای یک جنس به نام دیوسپیروس با 2 گونه است.

جنس خرمالو (دیوسپیروس)

درخت یا درختچه‌هایی با برگهای متناوب ، کامل و چرمی و نسبتا ضخیمند. گلهای آنها دو پایه ، دارای کاسه‌ای با 4 تا 6 لبه و جامی لوله‌ای یا زنگ مانند با 4 تا 6 لبه است. تعداد پرچمها از 8 تا 50 عدد تغییر می‌کند و غالبا 16 عدد است. تخمدان دارای 8 تا 12 خانه است و در گلهای نر به علت عدم رشد از بین می‌رود. خامه‌ها 2 تا 4 عددند و کم و بیش در پایه بهم پیوسته‌اند. میوه سته کروی و دارای 4 تا 8 خانه است. دانه پهن دراز ، با سطح پشتی محدب و در طرفین فشرده است. این جنس در ایران 2 گونه دارد. یکی از گونه‌ها که در تمام جنگلهای مرطوب شمالی مانند مازندران ، آستارا ، طالش ، نور ، گرگان و بالاخره در تمام جنگلهای ساحلی تا ارتفاع 1100 متر می‌روید.

گونه دیوسپیروس لوتوس نامهای محلی گوناگون دارد و به آن خرمندی ، امبرو ، اربا ، اربه و خرمندیل می‌گویند. از چوب سخت وسنگین این درخت در ساختن ماسوره‌های نساجی استفاده می‌شود. گونه دیگر آن دیوسپیروس تومانتوزا است که درختانی با قد متوسط هستند و در بلوچستان به نام محلی تامیرو نامیده می‌شوند. خرمالوی معمولی دیوسپیروس کاکی غالبا کاشته می‌شود و واریته‌ای از آن را که فاقد دانه است از طریق پیوند با پایه دیوسپیروس لوتوس تکثیر می‌کنند. گونه دیوسپیروس ویرژینیانا ، که میوه‌ای نسبتا بزرگتر از خرمالوی معمولی دارد، در 40 سال پیش به نام خرمالوی ژاپنی وارد ایران شده و در بیشتر نواحی مازندران کاشته می‌شود.

میـــــــوه خرمالو

میوه بسیاری از گونه‌های خرمالو خوراکی می‌باشد. رنگ آنها از نارنجی و زرد روشن تانارنجی و قرمز تیره متفاوت است و قطر آنها بنابر گونه بین 2 تا 8 سانتیمتر است. معمولا پس از چیدن کاسه گل همراه با میوه باقی می‌ماند. شکل خرمالو بر اساس گونه آن ممکن است کروی یا شبیه بلوط باشد. آنها دو گونه گس و غیر گس دارند. میوه‌های گس تا قبل از زمان پخته شدن گس هستند و هنگامی که می‌رسند شیرین و نرم می‌گردند.

گونه‌های غیر گس زمانی که کال هستند کمتر گس می‌باشند و حالت گسی خود را خیلی زودتر از دست می‌دهند. آنها در حالت رسیده سفت می‌باشند. حالت گسی این میوه را می‌توان طی چند روزبا قرار دادن آن در معرض نور خورشید در سرما از بین برد، به این فرآیند bletting یا رسیدن میوه می‌گویند. خرمالو را می‌توان به شکل خام یا در غذا استفاده کرد. نوع غیر گس آن برای خوردن به شکل خام بهتر است.

چوب

چوب درخت خرمالو با نام آبنوس شناخته می‌شود که سنگین و محکم است و مغز چوب در چندین گونه گرمسیری به رنگ سیاه براق می‌باشد. گونه‌هایی که مغز چوب سیاه رنگ دارند بیشتر از نظر چوبشان اهمیت دارند تا میوه آنها.

خواص دارویی

میوه خرمالو شبیه گوجه فرنگی و دارای پوست نازک است و سرشار از ویتامینهای A ، B و C می‌باشد. میوه خرمالو سینه را نرم می‌کند ولی باید آن را موقعی خورد که کاملا روی درخت رسیده باشد. از میوه رسیده برای درمان اسهال خونی می‌توان استفاده کرد. دانه میوه خرمالو که کوبیده و به صورت گرد درآمده باشد سنگ کلیه و مثانه را می‌ریزاند بدون آنکه به عمل جراحی نیازی باشد.

شاه بلوط یک در خت یا د ر ختچه از رده Castanea است که شامل شاه بلوط های کوتاه یا مغز می باشد که این درختان به بار می آورند. بیشتر آنها درختانی بلند تا ارتفاع 40-30 متر هستند اما بعضی گونه ها ( شاه بلوط های کوتاه )در ختچه سان می باشند . همگی آنها برگریز هستند. مغز بلوط معمولاً بصورت بوداده یا پوشیده با شکر خورده می شود که حالت دوم اغلب با نام فرانسوی marrons glaces فروخته می شود.
شاه بلوط آمریکایی در گذشته یکی از درختان بسیار فراوان در شرق آمریکا بود که آفت شاه بلوط تقریباً آنها را ازبین برده است .

نام شاه بلوط همچنین در مورد چندین گونه دیگر در طبقه غیر وابسته Aesculus ( خانواده هیپوکاستاناسیا) بکار می رود که معمولاً به شکل ترکیبی 'horse chestnut', 'horse-chestnut' یا 'horsechestnut می باشند. مغزهای این طبقه خوراکی نیستند و همانگونه که از اسم آنها مشخص است فقط برای خوراک اسب مورد استفاده قرار می گیرند.

پرتغالیها علاقه عجیبی به میوه شاه بلوط دارند. شاه بلوط را مثل ما که سیب زمینی را تنوری می کنیم می اندازند توی زغال یا تنور تا کاملا مغز پخت شود و بد داغ داغ نوش جان می کنند. خیلی وقت پیش زمانی که سیب زمینی هنوز به این کشور نرسیده بود، از این میوه به صورت تنوری و جایگزین سیب زمینی استفاده میشده. این عکس دستفروشی را نشان میدهد که کنار خیابان در حال پختن و فروش شاه بلوط است. به زبان پرتغالی کاشتانیا.

 

درختی است جنگلی که بیشتر در مناطق کوهستانی و همچنین نقاط گرمسیری می روید از برگ و پوست آن استفاده می کنند. در بعضی مناطق از آرد آن نان درست می کنند.

برای درمان بواسیر و واریس بسیار مفید است زیرا دارای تانن است اگر میوه بلوط را ساییده و به صورت پودر در آورید و با مقداری کمی آب مخلوط کنید برای درمان اسهال مفید است و در درمان انواع ناراحتی ها مثل انژین و ورم لوزه احتقان پروستات و گرفتگی صدا موثر است هسته ان برای درمان بواسیر و واریس مفید می باشد بلوط بسیار مقوی و نیرو بخش است.
بلوط هندی یا شاه بلوط در طب استفاده های زیادی دارد شاه بلوط هندی برای درمان سیاتیک و دردهای سیاتیکی موثر و تسکین دهنده است پماد آن در بیماری های پوستی و ضد سرما زدگی بکار میرود بلوط خیلی زود کرم می زند وبرای جلوگیری از این عارضه می توانید آن را در آب نمک بگذارید.

 شاه بلوط به مقدار بسيار زيادى سرشار از مواد نشاسته اى است بنابراين هم مغذى و هم نيرو بخش است بخصوص كه مقدار كثيرى مواد چربى و ازته نيز با خود همراه دارد. شاه بلوط حاوى املاح معدنى از قبيل پتاسيم (جذب آن موجب تقويت عضلات و غدد مى گردد)، فسفر(تثبيت كلسيم در بافت استخوانها و ساختن سلولهاى عصبى )، گوگرد(ضد عفونى و سازنده بافت استخوانى )، سديم (هضم و جذب مواد غذائى )، منيزيم (تشكيل استخوان بندى ، اخلاط، تجديد بناى اعصاب )، كلسيم (استخوان ، خون ، اعصاب )، كلر(استخوان ، دندانها، و زرد پى ها)، آهن (خون ) نيز مى باشد.
به سبب دارا بودن ويتامين ب (و فسفر) موجب ايجاد تعادل عصبى گرديده و به علت دارا بودن پتاسيم حفظ تعادل تغذيه اى را برعهده مى گيرد. شاه بلوط مانند اغلب مواد غذائى آردى براى كسانيكه دچار اختلالات صفراوى مى باشند بسيار مناسب و مفيد است . بعلاوه به سبب وجود سلولز زياد از يبوست جلوگيرى مى نمايد. اين ميوه جزو مقويات دستگاه وريدى محسوب گرديده و براى كسانى كه استعداد به ابتلاء به واريس و بواسير دارند بسيار مفيد است .
شاه بلوط را قبل از پختن بخوبى بشويند و با پوست بپزند و آب آن را نيز به عنوان يك نوشابه مصرف نمايند.

 

گردو یا جوز (فارسی دری: چهارمغز، نام علمی: Juglans regia) میوه‌ای گرد با دو پوسته، یکی نرم و سبزرنگ که به تدریج خشک می‌شود و از بین می‌رود و دیگری سخت و چوبی است. مغز آن خوراکی است و روغن فراوان دارد.

 درخت گردو

 

درخت این میوه بسیار بلند است و چوب سخت آن از بهترین و معروف‌ترین چوب‌ها است. ارتفاع درخت گردو بین ۱۰ تا ۴۰ متر است.

درخت گردو بیشتر به روش پیوندزدن (پیوند اسکنه‌ای. پیوند شکمی با T معکوس به دلیل وجود شیرابه) تکثیر می‌شود

 گردو در ایران

بزرگترین شهرستان تولید کننده گردو در ایران شهرستان اقلید است.

• یکی از بزرگترین باغ‌های گردوی جهان (با تایید فائو) با مساحت حدود ۷۵۰ هکتار در شهمیرزاد از توابع شهرستان مهدیشهر در استان سمنان واقع است.
• تویسرکان از عمده‌ترین مناطق تولید کننده گردو در ایران است. محصولات این شهرستان غالباً به خارج از کشور صادر می‌شود و از کیفیت بالایی برخوردار است
• باغ‌های بزرگ گردو در کردستان منطقه اورامان و تیلکو در سقز فراوان هستند. دارای درختانی کهنسال و قدیمی سازگار به اب وهوای سردسیر است.

 اثرات درمانی

درمان ورم روده و معده:۱۵ تا ۲۰ گرم برگ گردو را به مدت ده دقیقه در یک لیتر آب جوش دم کنید، برای ورم معده و روده به به عنوان کرم کش ۳ فنجان در روز از این دم کرده را بنوشید.

درمان خستگی و ورم :دم کرده ۵۰ گرم برگ گردو در یک لیتر آب را در آب وان بریزید این حمام آرام بخش خستگی است و ورم را بر طرف می‌کند همچنین در مورد مداوای سرمازدگی و بیماریهای پوستی تجویز می‌شود.

درمان ورم لثه ولوزه :دم کرده فوق را به میزان حجمش با آب رقیق کنید و آنرا غرغره کنید تا ورم لثه و لوزه شما درمان شود.

درمان کم خونی :جوشانده برگ یا پوست سبزگردو برابر تجویز فوق، درمان کم خونی و ضعف است. ۲۰ تا ۳۰ گرم از پوست سبز گردو یا خشک آن را در یک لیتر آب به مدت یک ربع بجوشانید و صاف کنید و قبل از هر وعده غذا یک فنجان از آن را بنوشید. گردو درمان کننده بیماریهای ریوی است.

درمان دل پیچه:گردو مسکن دل پیچه‌است.

تقویت و تحریک نیروی جنسی:اگر از گردو و عسل مربا درست کنید برای اشخاص لاغر وتقویت و تحریک نیروی جنسی مفید است. مربای گردو ملین بوده و آپاندیس را تقویت می‌کند.

درمان سنگ کلیه و کیسه صفرا:خوردن گردو از تشکیل سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا جلوگیری می‌کند.پوست درخت گردو و پوست سبز گردو قابض است. خوردن گردو برای تقویت جنسی مفید است. کسانیکه ناراحتی معده و کبد دارند نباید گردو بخورند. افراد چاق نیز باید از آن پرهیز کنند.

مقوی حواس و مغز:گردو را با انجیر و موز بخورید مقوی حواس و مغز است.

درمان لثه:اگر پوست تاز گردو را به دندان و لثه بمالید لثه و دندان را تقویت می‌کند. دم کرده برگ درخت گردو برای درمان ورم مفاصل مفید است. ۵۰ گرم برگ گردو را در یک لیتر آبجوش ریخته و بمدت چند دققیه بجوشانید این جوشانده برای شست و شوی زخم‌ها و التیام آنها بسیار مفید است.

ترشحات زنانه:دم کرده برگ درخت گردو برای درمان ترشحات زنانه و بیماری سل مفید است. جوشانده برگ درخت گردو برای درمان کننده سر درد، سرمازدگی و بیماریهای پوستی است.اگر زن حامله روزی یک عدد گردو بخورد پس از زایمان پوست شکمش زیبایی خود را حفظ خواهد کرد. چون گردو دارای مس می‌باشد بنابراین به جذب آهن در بدن کمک می‌کند. به هیچ وجه نباید در خوردن گردو افراط و از پنج عدد در روز بیشترمصرف بشود زیرا برای سلامتی زیان آور است.

درمان زگیل:شیره قسمت سبز میوه را اگر چند بار روی زگیل بمالید آنرا از بین می‌برد.قسمت سبز و تازه میوه گردو را اگر با آب بجوشانید و موهای خود را با آن رنگ کنید رنگ قهو ه‌ای به مو می‌دهد.

 

15درصد از چربي هاي گردو از نوع چربي هاي غير اشباع و مفيد براي سلامت قلب مي باشد. اين نوع چربي، پايين آورنده کلسترول بد(LDL) و افزايش دهنده کلسترول خوب(HDL) است.

يک چهارم فنجان مغز گردو، در حدود 8/90 درصد نياز روزانه بدن به اين چربي ضروري را تامين مي کند.

فوايد گردو:

1- کاهش کلسترول کل

2- کاهش LDL کلسترول

3- افزايش HDL کلسترول

4- افزايش قابليت ارتجاعي رگ هاي بدن

5- محافظت در برابر بيماري قلبي

موسسه غذا و دارو پيشنهاد کرده است که براي سلامت قلب روزانه 30 گرم گردو بخوريد.

 6- افزايش قدرت ذهن و هوش

7- مفيد براي تنگي نفس

8- جلوگيري از ورم مفاصل

9- مفيد در بيماري هاي پوست نظير: اگزما و پسوريازيس( به وجود آمدن لکه هاي قرمز رنگ در پوست)

10- ضد سرطان

11- داراي آنتي اکسيدان. در بين آجيل ها، آنتي اکسيدان گردو و شاه بلوط از همه بيشتر است.

12- محافظت از سيستم ايمني

13- جلوگيري از لخته خون

14- تنظيم سوخت و ساز در بدن

15- تنظيم فشار خون

16- تنظيم قند خون

17- جلوگيري از پارکينسون و آلزايمر

18- جلوگيري از سنگ کيسه صفرا

19- حفاظت از استخوان

20- روغن گردو درمان کننده دردهاي مفاصل است و جذب مواد غذايي را آسان مي کند.

 

21- کودکاني که مقدار امگا 3 در برنامه ي غذايي شان کم است، اختلالاتي مانند بيش فعالي يا هايپراکتيوي، مشکلات رفتاري، کج خلقي و مشکلات خواب در آنها زياد است.

22- زناني که در هفته 28 گرم آجيل و بادام زميني مصرف مي کنند، 25 درصد احتمال پيشرفت سنگ کيسه صفرا را کم مي کنند.

23- اگر مي خواهيد خواب آرامي داشته باشيد، براي شام، سالاد سبزيجات به همراه گردو مصرف کنيد.

گرچه فوايد زيادي در آجيل پنهان است، بعضي ها به گمان اين که آجيل موجب افزايش وزن مي شوند، از خوردن گردو و ديگر آجيل ها امتناع مي کنند. ولي ثابت شده است، افرادي که حداقل 2 بار در هفته آجيل مصرف مي کنند، احتمال افزايش وزن در آنها به مراتب کمتر از آنهايي است که اصلا آجيل مصرف نمي کنند. پس به گمان اين که اگر گردو يا آجيل بخوريد چاق مي شويد، اين غذاي بسيار خوشمزه و مفيد را از خود دور نکنيد.

ويتامين ها و عناصر معدني موجود در گردو:

گردو بهترين منبع منگنز و مس مي باشد.

در گردو، منيزيم و فسفر نيز وجود دارد. مقداري روي، آهن، کلسيم و سلنيوم نيز پيدا شده است.

گردو مقدار کمي سديم يا نمک دارد.

گردو حاوي بيشترين مقدار ويتامين های B6، B1 و B5( پانتوتنيک اسيد) مي باشد.

در گردو ويتامين هايي نظيرB ۲و E ، B3نيز وجود دارد.

کالري گردو زياد است. حدود 654 کالري در هر 100 گرم گردو وجود دارد. لذا بهتر است روزي که مي خواهيد گردو مصرف کنيد، کالري آن را محاسبه کرده و از کالري روزانه خود کم کنيد. به اين ترتيب ترس از چاق شدن را نخواهيد داشت؛ براي مثال، اگر کالري مورد نياز شما در روز 2000 کالري است و شما100 کالري گردو مصرف مي کنيد، لذا مي توانيد 1900 کالري باقي مانده را از مواد غذايي مختلف دريافت کنيد.

ولي اگر مي خواهيد گردو ميل کنيد و همانند روزهاي گذشته غذاهاي روزانه خود را نيز مصرف کنيد، اين نکته را از ياد نبريد که بايد 131 دقيقه پياده روي کنيد تا انرژي دريافت شده از گردو، بسوزد.

گردو در حدود 7/6 گرم فيبر دارد.

متر، با برگهای شانه ای به طول 90-20 سانتیمتر، تعداد 25-5 برگچه و جوانه ها دارای درونه حفره دار هستند که این ویژگی در همه (Pterocarya) Wingnut مشترک است بجز گردوهای آمریکایی (Carya) در همین خانواده.

شاید معروف ترین اعضای این رده گردوی سیاه (Juglans nigra) متعلق به شرق آمریکای شمالی و گردوی ایرانی یا معمولی (Juglans regia) که بومی بالکان در جنوب شرقی اروپا، مرکز و جنوب غربی آسیا تا هیمالایا و جنوب غربی چین است، باشد. گردوی معمولی را درآمریکا اغلب ولی به صورت نادرست گردوی انگلیسی می نامند. (این گونه بومی انگلیسی نیست).

این دو گونه از نظر چوب قابل توجهی که دارند دارای اهمیت می باشند. گریبانه های گردو به علت دارا بودن مقدار زیادی رنگ زرد – قهوه ای، منبع مهمی برای رنگ به شمار می رود.

دانه تمامی گونه هایی که در بالا به آنها اشاره شد و سایر گونه ها، خوراکی هستند اما گردوهایی که در فروشگاهها موچود می باشند از نوع گردوی ایرانی هستند. نوع باغی که به جهت پوسته های نازک مغز . پایداری در مناطق معتدله انتخاب گشت را گاهاً گردوی کارپات می نامند. گردو سرشار از روغن است و بصورت گسترده هم به شکل تازه و هم در غذا خورده می شود. آنها را باید در مکانهای خشک و خنک نگهداری کرد چون در شرایط گرم در مدت چند هفته- مخصوصاً بعد از کندن پوسته آن، فاسد می شوند.

گردو آمریکایی

این گردو بومی آمریکای شمالی است و زمانی، منبع غذای مقوی برای سرخپوستان آمریکای جنوبی بوده است. در کشور آمریکا از آن در تهیه انواع کیک و نان استفاده می شود. گردو آمریکایی منبع انواع ویتامین و مواد معدنی، بویژه ویتامین ,A,D  E، کلسیم، فسفر، منیزیم، روی و پتاسیم است.

خواص گردو:

گردو از دوران ما قبل تاریخ وجود داشته است. در قرون وسطی اعتقاد بر این بود که گردو سر درد را معالجه می کند حتی شواهد دال بر وجود یک باغ گردوی بسیار زیبا در باغهای معلق بابل وجود دارد. گردو هم به صورت خشکبار و هم به صورت تازه و خورده می شود و از آن در تهیه برخی از غذاها استفاده می شود. گردو منبع خوبی از فسفر، پتاسیم، منیزیم، پروتئین و ویتامین E است.

گردو را به نام "غذاي مغز" نيز مي شناسند و اين فقط به خاطر شباهت آن به مغز نيست، بلکه به خاطر وجود امگا ۳ فراوان آن مي باشد. براي درست عمل کردن مغز، به امگا 3 نياز داريم.

مصرف 4 عدد مغز گردو در روز موجب افزايش اسيد چرب ضروري امگا 3 مي گردد.

 

 

به نظر میرسد معنی لاتین زردآلو به معنای پرارزش باشد. زردآلو مخصوصاً برای افرادیکه خارج از کالیفرنیا زندگی می کنند بسیار با ارزش است چون در این نواحی پیدا کردن درخت بالغ این میوه بسیار دشوار است.زردآلو اگر کاملاً رسیده باشد بسیار خوشمزه است و به راحتی آبگز شده و خیلی سریع خراب می شوند بنابراین بهترین نوع زردآلو به نام Blenheim که دردره سانتاکلارای کالیفرنیا رشد می کند به ندرت به خارج از کالیفرنیا صادر می شود. گونه های دیگری که به جهت ظاهر مرغوبشان دربازار، به خارج از کالیفرنیا صادر می شوند عبارتند اززردآلوهایی که در بازارهای خارج کالیفرنیا وجود دارند گونه های بادوام اما بی مزه ترهستند مانند گونه های Patterson و Kat.


اعتقاد براین است که این میوه متعلق به نواحی مرکزی شمال و شمال غربی چین هستند دراین مناطق بیش از 4000 سال است که زردآلو کشت می شود.طی سالیان طولانی کشت زردآلو تا اروپا ، خاورمیانه و سرانجام کالیفرنیا که درآن تقریباً 97 درصد غلات د ر  آمر یکا کاشته می شود گسترش یافت. این مهاجرت منجر به پیدایش انواع متفاوتی از گونه های زردآلو در سراسر جهان گردید. گونه هایی از زردآلو که در آمریکا دیده می شوند عمدتاً منشاء اروپایی دارند ومبلغان دینی آنها را از اسپانیا به کالیفرنیا آوردند.

کشورهای اصلی تولیدکننده زردآلو عبارتند از ترکیه ، ایتالیا ، اسپانیا ، یونان و آمریکا در رده بندی تولید این میوه دارای رتبه ششم می باشد.

انتخاب وانبار

زردآلوها به خاطرخوشمزگی ، پوست نرم ومخملی و عطر بسیار خوش خود معروف هستند. باید زردآلوهای نسبتاً سفت ، صاف ، گوشتالو و خوش شکل را انتخاب کرد که به رنگ نارنجی مایل به زرد تا نارنجی می باشند.اگر زردآلو خیلی سفت و دارای رنگ سبز باشد نمی تواند عطر و طعم واقعی خود را نشان دهد. نرمی و پرآبی میوه کاملاً رسیده را بالمس کردن می توان احساس کرد و باید هرچه زودترخورده شود.
زردآلوی نپخته را دربسته های کاغذی و در درجه حرارت اتاق و به دور از حرارت و نور مستقیم نگهداری کنید. اگر زردآلو را در کیسه های پلاستیکی در یخچال نگهداری کنند ممکن است هنگام رسیدن فقط یک یا دو روز دوام آورند.بگذارید زردآلو قبل از خورده شدن در دمای اتاق قرار گیرد و تاقبل از خوردن این میوه آنرا نشویید. مراقب باشید تا زردآلوی رسیده را به آرامی بردارید مخصوصاً مراقب باشید به پوست آن آسیب نرسد.

آماده سازی

به علت ساختارظریف زردآلو و اندازه کوچک آن پوست کندن این میوه بصلاح نمی باشد( یالازم نیست) . برای خوردن زردآلو فقط کافیست آنرا از شکاف جداکنید یا با انگشتان خود آنرا از هم جدا کنید. به محض اینکه دونیمه زردآلو از هم جدا شد هسته آن به راحتی بیرون می آید.
زردآلو دربسیاری ازغذاها که نیاز به شلیل یا هلو دارد مورد استفاده قرار می گیرد. این میوه در شیرینی ، کیک ، مربا ، چات نی ، کمپوت و بصورت پخته یا سرخ شده کاربرد دارد؛ خوردن آن باماکیان و گوشت خوک بسیار مطلوب است. زردآلوی کاملاً پخته ، شیرین و معطر را به ندرت می توان در بازار پیدا کرد بنابراین زردآلوهای کمپوت شده اغلب جانشین مناسبی در بسیاری ازخوراک محسوب می شوند.

راهنمایی Tony

اگر تصمیم به خرید زردآلوی خشک شده دارید به دنبال زردآلوهایی باشید که بوسیله خورشید خشک شده اند. آنها بسیار خوشمزه تر از انواعی هستند که با روشهای دیگر خشک شده اند.

انواع مختلف

زردآلوی Castlebrite معمولاً نارنجی روشن و زمانیکه کاملاً می رسد بسیار خوش طعم می باشد اما همانگونه که گفتم این نوع زردآلوخارج از بازارهای کالیفرنیا دیده نمی شود. Katy گونه ای نسبتاً جدید است که از سال 1978 پرورش یافته است. پوست آن زرد نارنجی با مقداری سرخی است که پخته آن طعمی بسیار عالی دارد.

Flaming Gold دارای پوست زرد- نارنجی و ندرتاً زرد رنگ است که به خوشمزگی گونه های Katy وCastlebrite نمی باشد.
زردآلوی Patterson به علت محصول زیاد ، دوام بیشتر و حمل و نقل آسانتربین کشورها از معروفیت بیشتری برخوردار است.


زردآلو Tilton یک گونه منحصر بفرد است و یکی از خوش طعم ترین انواع زردآلوها محسوب می شود. آنچه در ظاهر این نوع زردآلو جلب توجه می کند سطح صاف آن است که یک درز دورتا دورآن امتداد دارد. این زردآلوی دیرین که زمانی گونه چیره کالیفرنیا بود لطیف ، آبدار و ترش وشیرین است.

زردآلوی Blenheim از تمامی گونه ها لذیذتر است. به علت ماهیت ظریف این
گونه ، تازه آن به ندرت یافت می شود بنابراین برای حفظ طعم ترش و شیرین و رنگ خاص آنها معمولاً این نوع زردآلو را خشک می کنند. پیشنهاد می کنم اگر می توانید به دنبال زردآلوی تازه Blenheim باشید.

زردآلو میوه ایست سرشار از ویتامین های A ، C و آهن. مواد مغذی موجود در زردآلو از چشم ها و قلب حفاظت می‌کنند و فیبر موجود در آن بر علیه بیماری ها مبارزه می‌کند.

زردآلو منبع غنی بتاكاروتن (پیش ساز)  و ویتامین A  است. زردآلوهایی كه رنگ نارنجی تیره دارند، حاوی بتاكاروتن بیشتری هستند. مواد غذایی حاوی بتاكاروتن باعث كاهش خطر بروز بیماری های قلبی، سكته ، آب مروارید و بعضی سرطان ها می‌گردند.

مقادیر بالای بتاکاروتن ولیکوپن موجود در زردآلو باعث می‌شود غذای مفیدی برای حفظ سلامتی قلب باشد. این دو ماده بعنوان آنتی اکسیدان، از اکسیداسیونLDL- کلسترول و بروز بیماری قلبی جلوگیری می کنند. بتاکاروتن در بدن ، به ویتامین تبدیل می شود .

 پس می توان گفت زردآلو منبع غنی ویتامین A است که در حفظ بینایی چشم موثر است و بعنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی جلوی تخریب سلول ها توسط رادیکال های آزاد را می‌گیرد.

 

خواص درمانی هسته وبرگ زردآلو

مغز هسته از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك و برگ و گل آن سرد و خشك است .

1- برای نرم کردن پوست می توان از روغن هسته زردآلو استفاده نمود. 

2- روغن مغز هسته اگر تلخ باشد كشنده كرم معده و روده است، ورم معقد را از بین برده و سنگ مثانه را خرد می كند.

3- برای تسكین گوش درد چند قطره از دم كرده برگ زردآلو را در گوش بچكانید. این دم کرده برای قطع اسهال مفید است.

زردآلو بومی نواحی چین است و هنوز هم به صورت وحشی در این مناطق می روید. این درخت در اوایل قرن اول میلادی به آسیا و اروپا راه یافت. ارتفاع درخت زردآلو تا 6 متر هم می رسد . برگ های آن مانند قلب نوک تیز و به رنگ سبز روشن مایل به زرد می باشد . گل های زردآلو درشت و به رنگ سفید متمایل به قرمز است . میوه آن گوشتی و زرد رنگ ، با طعمی مطبوع و شیرین بوده که در اواسط تابستان می رسد. هسته زردآلو صاف ، قهوه ای و بیضی شکل است. در داخل هسته مغز آن قرار درد که طعم آن گاهی شیرین و گاهی تلخ می باشد.

گلابی میوه ای است سبز یا زرد رنگ ، آبدار و مخروطی شکل که دارای طعمی خوش و معطر است. گلابی را شاه میوه یا آمرود هم می نامند و به میوه پیوندی و شاداب آن شاه آمرود گویند. گیاه گلابی بومی آسیای غربی و اروپای شرقی مخصوصاً نواحی شمال غربی ایران و کوههای قفقاز می باشد. گلابی بعد از سیب مهم ترین میوه دانه دار دنیا و ایران به شمار می آید. گلابی را در زبان عربی سَفرجَل یا عَرمُوط و در زبان انگلیسی PEAR می گویند.

گونه های مختلف گلابی طعم های گوناگون از ترش تا شیرین دارند . این میوه حاوی ویتامین های E  و C ، کلسیم ، آهن، منیزیم  و روی  است. چون گلابی میوه ای آبدار و حاوی ویتامین C می باشد ، در زیبایی پوست شما بسیار مؤثر است. یکی از خواص گلابی ملین بودن آن است . همچنین دانه های ریزی که در موقع خوردن گلابی زیر دندان احساس می کنید، برای دفع مواد زائد بدن بسیار مؤثر است.

گیاه گلابی و انواع آن

درخت گلابی در برابر سرما از سیب حساس تر است. گل های گلابی در بهار کمی زودتر از سیب باز می شوند ، به همین دلیل بیشتر در معرض خطر سرمای بهاره قرار می گیرند . در تابستان، گیاه گلابی گرما را بیشتر از سیب تحمل می کند. گل و میوه گلابی در انتهای شاخه ها و سیخک های دو ساله بوجود می آید ، بنابراین هنگام هرس درختان بارور ، باید در حفظ سیخک ها دقت کرد. میزان محصول در باغ های معمولی به 45 تن در هکتار می رسد. تعداد ارقام گلابی موجود در ایران حدود 120 نوع است. مهمترین ارقام بومی عبارتند از :

شاه میوه کرج ، شاه میوه خراسان ، شاه میوه اصفهان ، گلابی نطنز کاشان ، محمدعلی مشهد ، سه فصله کرج ، سیبری ، گلابی پیغمبری .

از گلابی های خارجی نیز که کم و بیش در ایران کشت می شوند می توان : آنژو، وینترنلیس، بارتلت، دوشس، ژاندارک، باسه، کولمار، بوره ژیفار و دوینه دوکومیس را نام برد. بارتلت که در اروپا بنام ویلیامز مشهور است، مهم ترین و پر کشت ترین گلابی در دنیا به شمار می رود.

یک نوع گلابی جنگلی که در کهکیلویه می روید و تخم آن زیاد است را انجوجک می نامند. میوه آن قابل استفاده نیست، ولی زمانی که میوه روی خاک می افتد و می پوسد، تخم آن را جمع آوری می کنند که استفاده درمانی زیادی دارد.

خواص درمانی گلابی

قسمت هایی از درخت گلابی که مورد استفاده غذایی و درمانی قرار می گیرد: 1- میوه 2- برگ 3- پوست درخت آن است. گلابی را می توان بصورت خام یا پخته ( مربا و کمپوت) مصرف کرد.

• گلابی میوه ای عالی و گوارا و پرآب است که خاصیت لینت دهندگی دارد. افرادی که یبوست دارند سعی کنند 1 تا 2 عدد گلابی در روز بخورند و بلافاصله 1 لیوان آب ولرم بنوشند که خاصیت ملین آن قوی تر شود.

• گلابی میوه ای است که به آسانی هضم و جذب بدن می شود.

• گلابی دارای دانه های بسیار ریزی است که خصوصاً نزدیک هسته آن زیاد است. این دانه ها از جنس سلولزاست و در دستگاه گوارش هضم نمی شود. از این رو با عبور از دستگاه گوارش ، معده و روده را پاک می کند و کلیه مواد زائد باقیمانده در شکم را دفع می کند.

• پوست گلابی که در معرض نور خورشید قرار دارد ، از نظر ویتامین ها غنی تر است. به علاوه قسمت عمده فیبر گلابی در پوست آن است ، لذا نباید هنگام خوردن ، پوست آن را جدا کنید.

• کسانی که مبتلا به  فشار خون  هستند ، اگر به طور مرتب گلابی بخورند خون آنها تصفیه خواهد شد .

• گلابی برای غدد داخلی بدن بسیار مفید است . تانن و پتاسیم آن، اسید اوریک را به هر اندازه که باشد حل می کند. به همین جهت افراد مبتلا به نقرس، آرتروز و رماتیسم می توانند از آن بهره زیادی ببرند.

• گلابی برای معالجه امراض سینه یک میوه عالی است و این خاصیت مربوط به تانن آن است و اگر گلابی کمی گس باشد برای سینه بهتر است.

• گلابی به علت دارابودن ارسنیک رعشه را درمان می کند.

• ماده مهم دیگری که در گلابی موجود است عنصر بور( BORON ) است که با افزایش جذب کلسیم ، از بروز پوکی استخوان  به خصوص در زنان یائسه  جلوگیری می کند.

• موادی که برای استخوان ها مفیدند، برای مغز نیز نافع اند. گلابی هم از این قاعده مستثنی نیست و از میوه هایی است که برای حافظه  و تمرکز حواس مفید است.

• مواد موجود در گلابی برای تقویت بدن پس از بیماری هایی که نیرو و توان انسان را تحلیل می برد، بسیار مفید است. شاید به همین دلیل است که برای بیماران کمپوت گلابی می بریم. در دوران نقاهت بیماری هایی چون سل، کم خونی و ضعف شدید خوردن مخلوط آب گلابی و به بسیار مفید است.

• گلابی یکی از میوه های ضدعفونی کننده یا ضد مسمومیت است و این خاصیت به دلیل ادرارآور و ملین بودنش است.

• گلابی موجب شادابی و طراوت بدن و پوست  می شود.

• گلابی برای بیماران دیابتی میوه بسیار مناسبی است ، چون قسمت اعظم قند آن سلولز، سوربیتول و لوولوز است . شاید به همین دلیل حکیم عالیقدر ایرانی ابوعلی سینا، گلابی یا کمپوت آن را برای اکثر بیماران مجاز دانسته و آن را" شاه میوه" خوانده است.

• گلابی ترشح بزاق را افزایش می دهد ،در نتیجه هضم غذا را آسان می کند . پس پوره آن برای سالمندان بسیار مفید است.

• فیبر موجود در گلابی لینین(LININ) است که غیرقابل حل بوده و برای کاهش کلسترول خون  بسیار مؤثر است.

در مورد برگ آن؛

• جوشانده برگ گلابی برای کلیه بسیار مفید است ، چون ادرارآور ، ضدعفونی کننده و میکروب کش مثانه است. از این رو مبتلایان به عفونت ادراری  حتماً باید آن را مصرف کنند. سنگ مجرای ادرار را دفع می کند ، برای این منظور100 گرم برگ جوان درخت گلابی را در یک لیتر آب به مدت 20 دقیقه دم کنید و آن را در سه وعده به میزان 1 تا 2 استکان تناول کنید.

• دم کرده برگ گلابی دارویی شفابخش برای بی خوابی  است، اعصاب را آرام می کند و سردردهای میگرنی  را درمان می کند.

• انجوجک که تخم گلابی جنگلی است ، دفع کننده کرم است و اعصاب متشنج را تسکین می دهد و اگر آن را کوبیده و شیره آن را بگیرند ، برای بندآمدن خونریزی زیاد در قاعدگی  مفید است.

تذکر :

* هضم پوست گلابی کمی مشکل است، از این رو کسانی که معده ضعیفی دارند آن را با پوست نخورند یا آن را بصورت کمپوت مصرف کنند.

* بهتر است گلابی کاملاً رسیده را مصرف کنید تا خواص آن بیشتر و هضم آن راحت تر باشد.

* بهتر است پس از خوردن گلابی آب سرد ننوشید ، زیرا در افراد حساس ایجاد نفخ می کند.

مواد موجود در 100 گرم گلابی خام

انرژی	58 کیلو کالری
کربوهیدرات	15 گرم
فیبر خام	3/1 گرم
فیبر خوراکی	8/2 گرم* (منبع خوب)
کلسیم	11 میلی گرم
آهن	25/0 گرم
روی	12/0 گرم
پتاسیم	125 میلی گرم* (منبع خوب)
فلوئور	18 میکروگرم* (منبع خوب)
ویتامین A	9/1 RE
ویتامین E	4/0 میلی گرم* (منبع خوب)
ویتامین C	4 میلی گرم
فولات	7 میکروگرم* (منبع خوب)

گلابی حاوی ریزمغذهایی چون فلوئور، سلنیوم ، کرم و بور است که برای سلامتی و تأمین ریزمغذی های بدن بسیار مفید است.

گُلابی ،(فارسی شرقی:امروت و ناک )(نام علمی: جنس Pyrus) درختی است گلدار (Magnoliophyta) از رده دولپه‌ای‌ها (Magnoliopsida)، از خانواده گلسرخیان (Rosacesae) و از زیر خانواده مالیده(Maloideae) می‌باشد . در این جنس حدود ۳۰ گونه وجود دارد که بعضی از گونه‌های معروف شامل communis، persica, pyrifolia, syriaca و ussuriensis وجود دارد. گلابی معمولی یا گلابی اروپایی از گونه communis می‌باشد که میوه‌های آبدار با دانه‌های سنگی دارد و اغلب شکل کشیده دارد. اما انواع دیگری از گلابی وجود دارند که به گلابی آسیایی معروف است که شکل آن‌ها شبیه سیب است.در منابع آلمانی منشا گلابی را درکوههای البرز ذکر کرده اند.انواع مختلف گونه وحشی آن در جنگلهای گیلان وجود دارد که به لهجه گیلانی اربه خوج و سنگ خوج معروف اند.

گلابی درختی برگریز می‌باشد که در شرایط آب وهوایی مناطق معتدله جهان, جایی که زمستانهای سرد باعث برطرف شدن نیاز سرمایی زمستانه آن می‌شود قابل پرورش و کشت است. میوه این گیاه از لحاظ گیاهشناسی پوم است و جزء میوه‌های کاذب به شمار می‌آید.

میوه گلابی معمولی عمر انباری کوتاهی دارد به همین دلیل باید قبل از رسیدن کامل برداشت شود تا بتوان به راحتی به بازار رساند.

خوج

گلابی جنگلی و وحشی را در شمال ایران (گیلان)، خوج می نامند که میوه‌ای است سخت با طعم متمایل به ترشی و شیرینی.

گلابی میوه خوراکی درختانی است که به رده Pyrus تعلق دارند. گلابی یکی از مهمترین میوه های مناطق آب و هوایی معتدل به حساب می آید. این درختان برای میوه دهی به یک دوره سرما نیاز دارند. درختان گلابی از نظر پایداری دقیقاً همانند درختان سیب نمی باشند اما شباهت زیادی به آنها دارند. میوه گلابی نیز مانند سیب یک شفت است.

اکنون هزاران گونه گلابی پرورش یافته (اهلی) ، وجود دارد. در مناطق استوایی بکلمه گلابی را می توان برای نامیدن آووکادو (Persea Americana) که هیچ ارتباطی هم با گلابی های واقعی ندارد بکار برد. گلابی دارای گونه های متعددی می باشد که مهمترین آنها از نظر تولید میوه Pyrus communis (گلابی اروپایی یا ساده) و pyrus pyrifolia (گلابی آسیایی یا گلابی-سیب) هستند. از سایر گونه ها بعنوان پیوند برای گلابی های آسیایی و اروپایی و یا بعنوان درختان تزیینی استفاده می شود با پیوند زدن نوع pyrus ussuriensis (گلابی سیبریایی که میوه هایی بی مزه تولید می کند ) با نوع pyrus communis گونه هایی از گلابی که پایدارتر هستند حاصل می گردد.

به منظور حفظ گلابیهای اروپایی بصورت یکدست و با بهترین کیفیت، باید آنها را پس از رشد کامل اما قبل از رسیدن، از درخت چید. اغلب میوه هایی که بر روی درخت می رسند قبل از اینکه بتوانیم آنها را برداشت کنیم از روی درخت کنده شده و به زمین می افتد در هر صورت چیدن گلابیها بدون آبگز شدن دشوار خواهد بود.

اگر بتوانیم گلابیها را در محلهای خنک نگهداری کنیم تا بعداً بطور کامل رسیده شوند، می توان آنها را به راحتی انبار و حمل نمود. برخی از گونه های گلابی فقط در معرض هوای سرد رسیده می شوند. گلابیهای آسیایی روی درخت شیرین و ترد می باشند.این میوه به شکل تازه، کنسرو و یا آب میوه مصرف می گردد.

آب گلابیهای تبخیر شده را perry می نامند. از چوب درخت گلابی در ساخت وسایل خانه و نیز سازهای بادی با کیفیت بسیار بالا استفاده می شوند.

 گلابي درختي است كه بلندي آن به حدود 10 متر مي رسد و بيشتر در مناطق سردسير و كوهستاني مي ريود . اين درخت بومي مناطق جنوبي درياي خزر مي باشد .
ريشه گلابي عميق است برگهاي آن صاف و دندانه دارمي باشدگلهاي گلابي سفيد رنگ مايل به صورتي و بصورت خوشه اي است . ميوه درخت گلابي مخروطي شكل ، گوشتدار ، شيرين و يا ترش و شيرين و برد است از تمام قسمتهاي گلابي مانند برگهاي جوان ،‌پوست وس اقه ميوه آن استفاده طبي بعمل مي آيد .
خواص ميوه گلابي
گلابي از نظر طب قديم ايران گرم و تر است
1)گلابي سنگ مجاري ادرار را دفع مي كند
2)آرام بخش و تب بر است
3)در رفع عفونت مجراي ادرار موثر است
4)مقوي بدن است
5)تشنگي را برطرف مي كند
6)سوزش مثانه و مجراي ادرار را رفع مي كند
7)چون قند گلابي (لوز ) است بنبراين آنهايي كه مبتلا به مرض قند هستند مي توانند از آن استفاده كنند و براي آنها مضر نيست
8)براي دفع سموم بدن بسيار موثر است
9)براي پائين آوردن فشار خون بايد مدت چند روز فقط گلابي مصرف كنيد و غذاي ديگر نخوريد . البته اين رژيم بايد تحت نظر دكتر انجام گيرد و با اجازه پزشك متخصص باشد
خواص ديگر قسمت هاي درخت گلابي
برگ وشكوفه درخت گلابي از نظر طب قديم ايران سرد و خشك است
1-شكوفه درخت گلابي مقوي معده است و خونريزي و اسهال را بند مي آورد
2-در مورد ورم چشم از ضماد شكوفه گلابي استفاده كنيد
3-تخم گلابي ضد كرم معده و روده لست
4-دم كرده برگ گلابي براي رفع اسهال مفيد است
5-براي دفع سنگ كليه 50 گرم برگ گلابي را با 50 گرم پوست سيب در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت 20 دقيقه دم كنيد و آنرا بتدريج بنوشيد
6-براي شستشوي زخم ها 50 رگم پوست ساقه درخت گلابي را در يك ليتر آب ريخته و بگذاري چند دقيقه بجوشد و سپس آنرا كم كم بنوشيد

پسته گونه‌ای گیاه است.این گیاه در کشورهایی مثل ایران، سوریه ،ترکمنستان و غرب افغانستان رشد می‌کند.تولید پسته در ایران در سال ۲۰۰۵ معادل ۱۹۰،۰۰۰ تن بوده که ایران را در مقام اول در دنیا قرار می‌دهد. بعد از ایران آمریکا با تولید ۱۴۰،۰۰۰ و ترکیه با تولید ۶۰،۰۰۰ تن در مقام دوم و سوم قرار داشته اند صادرات پسته ایران در سال ۲۰۰۶ معادل ۳۸،۰۰۰ تن بوده است. کلمه پسته فارسی می‌باشد و از طریق زبان لاتین از فارسی وارد زبانهای غربی شده است

انواع پسته

• پسته اوحدی
• پسته اکبری
• پسته کله قوچی
• پسته احمد آقایی
• پسته بادامی راور
• پسته خنجری دامغان
• پسته فندقی غفوری
• پسته سیف الدینی
• پسته بادامی نیش کلاغی
• پسته بادامی زودرس
• پسته سبز پسته نوق
• پسته غلامرضایی
• پسته بادامی زرند
• پسته رضایی زودرس
• پسته هراتی
• پسته موسی آبادی
• پسته حسنی
• پسته سیریزی
• پسته پوست پیازی
• پسته پاکزادی
• پسته حاج عبداللهی

آفات پسته در ایران

افلاتوکسین، زنجرک پسته ایدیو سروس ستالی (آفت شیره)، پسیل پسته که به شیره خشک معروف است، شپشک واوی پسته، لارو برگ خوار پسته، کرم ریشه پسته، سرشانه خوار پسته، زنبورهای مغز خوار پست،

افلاتوکسین  زهرابه‌ای است که بوسیله گروهی از قارچها (اسپرژیلوس) که جزِء کپک‌ها هستند ترشح می‌شود. این قارچها با تغذیه از مواد غذایی زهرابه تولید کرده وآنرا داخل و یا روی مواد غذایی به جا می‌گذارند.این قارچ در شرایط حرارت ورطوبت مناسب بر روی میزبان (پسته) شروع به رشد کرده وتولید زهرابه کرده که به انسان و دام ضرر فراوان می‌رساند.

دید کلی

بطور کلی انواع مختلف پسته را از حیث شکل ظاهری به دو دسته می‌توان تقسیم کرد. یکی بادامی و دیگری فندقی. در شکل بادامی طول پسته از عرض یا قطر آن خیلی زیادتر است به قسمی که شکل کشیده بادامی به پسته می‌دهد در صورتی که در شکل فندقی تفاوت بین طول و قطر پسته خیلی کم است. علاوه بر این در شکل بادامی فاصله دو لب داخلی پوست پسته خندان کمتر از همین فاصله در شکل فندقی است. در پسته بادامی گاهی اتفاق می‌افتد که نوک باریک پسته کمی به شکل نوک خنجر خمیده است این شکل پسته را خنجری می‌نامند.

موطن اصلی و قدمت درخت پسته

درخت پسته معمولی و یا پسته ایرانی پیستاکیا ورا (Pistacia vera) به شکل جنگلهای انبوه در شمال شرقی ایران دیده می‌شود لذا می‌توان گفت که اصل این جور پسته از ایران است. درخت پسته از ایران به سایر نقاط مخصوصا به سواحل دریای مدیترانه (جنوب اروپا و شمال آفریقا) رفته است.

مشخصات گیاه شناسی درخت پسته

درخت پسته گیاهی است دو پایه یعنی گلهای نر و ماده جدا از یکدیگر و روی درخت مجزا قرار گرفته است. گل آذین درخت پسته بطور کلی خوشه‌ای است و در خوشه نر که گلها به یکدیگر فشرده و متراکم هستند. تعداد زیادتری گل مشاهده می‌شود تا در خوشه ماده که فاصله از گلها یکدیگر زیاد است و به همین علت این نوع گلها خوشه افشان و شلی تشکیل می‌دهند.

گلهای ماده دارای یک تخمدان و یک تخمچه هستند ولی کلاله منشعب و دارای سه شاخه است. برگ درخت پسته از 5 تا 7 برگچه تشکیل شده است. ریشه درخت محوری و عمودی است و تا عمق بیشتر از دو متر در داخل خاک فرو می‌رود. تلقیح گلهای ماده بوسیله باد انجام می‌گیرد.

آب و هوای مطلوب پسته

درخت پسته به سرمای شدید زمستان و گرمای زیاد تابستان هر دو مقاوم است. درخت پسته با هوا و زمین مرطوب سازگاری ندارد. رطوبت زیاد در زمین باعث تولید بیماری صمغ و پوسیدگی یقه درخت می‌شود که به تدریج درخت را ضعیف و بالاخره خشک می‌کند. درخت پسته به کم آبی و خشکی مقاومت زیاد نشان می‌دهد بطوری که درختان کهن را می‌توان بدون آبیاری بر مدت خیلی طولانی (شادی چند ده سال) زنده نگاه داشت.

خاک مطلوب پسته

بهترین خاکها برای کاشت درخت پسته خاکهای لیمونی سبک یعنی شن و رس می‌باشد. در اراضی سبک مصرف کود برای برداشت رضایت بخش است ولی در اراضی رسی سنگین که رطوبت را به مقدار زیاد و برای مدتی طولاتی در خود نگاه می‌دارد کاشت این گیاه نتیجه رضایت بخشی نمی‌دهد و مقدار محصول چندان قابل توجه نخواهد بود. درخت پسته تا اندازه‌ای تحمل شوری خاک را می‌کند.

کود

درخت پسته احتیاج به کود فراوان دارد و کود دامی به تنهایی نمی‌تواند رفع احتیاجات درخت پسته را از حیث مواد غذایی برای محصول زیاد بکند. لذا باید علاوه بر کود دامی از کودهای شیمیایی نیز استفاده کرد. کود دامی را پاییز به درخت می‌دهند و کود شیمیایی را در دو دفعه یکی در اسفند ماه و دیگری در خرداد ماه با خاک مخلوط می‌کنند.

ازدیاد درخت پسته و کاشت آن در باغ

از نظر گیاه شناسی درخت پسته را به دو طریق می‌توان تکثیر کرد یکی بوسیله خواباندن شاخه و دیگری بوسیله کاشت بذر. ولی در باغبانی و از نظر اقتصادی تنها راه ازدیاد درخت پسته کاشت بذر برای تهیه پایه و پیوند نهال حاصله با انواع مرغوب پسته می‌باشد.

آفات پسته در ایران

• زنجرک پسته ایدیو سروس ستالی (آفت شیره)
• پسیل پسته که به شیره خشک معروف است.
• شپشک واوی پسته
• لارو برگ خوار پسته
• کرم ریشه پسته
• سرشانه خوار پسته
• زنبورهای مغز خوار پسته

·         در مطالعات اخير كه در دانشگاه دولتي پنسيلوانيا انجام شده است پي بردند كه خوردن روزانه چند مغز پسته (كه داراي تركيبات سالم و رژيم كم چربي است) منجر به كاهش قابل توجه سطح كلسترول LDL يا كلسترول بد خون مي شود. كاهش سطح كلسترول بد به معناي باز ماندن شريان هاي بدن و انجام كامل عمل خون رساني قلب مي شود.

·         نقل قول از تحقيقات دكتر پني كريس ـ اترتون: «در مطالعات ما نشان داده شد پسته رژيم غذايي سالمي براي قلب است كه نمودار احتمال بيماري هاي قلبي عروقي را در انسان كاهش مي دهد. پسته غني از آنتي اكسيدان لوتين است. لوتين معمولاً در سبزيجات سبز رنگ و ميوه هاي رنگ روشن يافت مي شود. پسته در بين آجيل هاي ديگر در سطح غذايي بالاتري قرار دارد. لوتين پسته از كلسترولي كه باعث بسته شدن شريانها مي شود، جلوگيري مي كند.»

·         حتي در مطالعه اي مقدار پسته خورده شده توسط داوطلبان را افزايش دادند كه آزمايش آنها نتيجه بهتري را نشان داد.

·         پسته و اروپا، منطقه خاور ميانه  و آسيا

·         بر اساس يك باور عمومي در مردان منطقه خاورميانه و آسيا كه پسته بيشتري در رژيم غذايي آنها يافت مي شود قدرت مردانگي و كيفيت اسپرم و نعوظ  بيش از مناطق اروپايي است.

·         يوناني هاي باستان و رومي ها اين مطلب را مي دانند و آن را ناشي از وجود پسته در غذاها و شيريني هاي خود مي دانند.

·         واضح است كه بالا بودن خرد عمومي افراد سبب حفظ سلامتي افراد مي شود.

·         در مطالعات دانشگاه پنسيلوانيا چند پيشنهاد علمي مهم براي غذاي با كيفيت و سالم به موارد بالا اضافه گرديد:

·         داروي زندگي بخش

·         براي حفظ سلامت بدن و افزايش قواي جنسي، پسته بو داده خشك (بدون پوست) بدون نمك را به ميزان يك فنجان پر و به همان مقدار عسل حيواني طبيعي نياز داريد.

·         عسل با كيفيت بالا بخريد. عسل و پسته را مخلوط كنيد. سپس به مخلوط كن بزنيد و در ليوان دهن گشادي لبالب پر بريزيد، اين مخلوط بايستي سفت باشد. بدون هيچ درپوشي، ليوان را در مقابل آفتاب به مدت يك هفته قرار دهيد. بهترين ماه براي ساخت اين مخلوط، فصل تابستان است. اين اكسير بعد از يك هفته آماده است.

·         هر روز صبح دو قاشق غذاخوري از اين اكسير را با چند قاشق ماست بخوريد.

·         از واكنش و نتيجه اين اكسير مطمئن و مثبت نگر باشيد.

·         پسته را در رژيم غذايي تان بيشتر كنيد

·         ما توصيه مي كنيم در كنار اين اكسير، روزانه در ميان وعده ها يك مشت پسته بو داده خشك بدون نمك بخوريد. در اين رژيم نه تنها به افزايش قواي جنسي تان دست مي يابيد بلكه سلامت قلب شما، تضمين مي شود.

·         پيشنهاد غذايي ديگر اينكه مغز پسته را به سالاد يا پنير دلمه شده كم چرب اضافه كنيد و با انگور (در فصلي كه انگور يافت مي شود) بخوريد.

·         گاه گاهي هم، اگر در محل زندگي شما در دسترس است شيريني ميوه دار تركي و منطقه شرقي ـ مياني كه محتوي پسته باشد را مصرف كنيد. حتي با داشتن شكر، به اثر مثبت پسته بر كلسترول خون دست مي يابيد.

مقدمه

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل سرخ متعلق به دو لپه‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل در اوایل بهار است. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.

مشخصات گیاه شناسی

درخت به ارتفاع تا 8 متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز. شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا 10 ساتیمتر و عرض 2 تا 3 سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یا به ندرت نوک کند ، سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.

دمبرگ 1 تا 2 سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا 4 سانتیمتر ، سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا 5 میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول 2.5 تا 5 سانتی متر و 1.5 تا 3 سانتی متر عرض ، دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیار طوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.

پراکندگی جغرافیایی

گیاه متعلق به منطقه ایرانو- تورانی ، ترکیه ، ایران ، قفقاز ، آسیای مرکزی و شما آفریقا. نمونه تیپ از موریتانی واقع در شمال افریقا ، پراکندگی آن در ایران در شمال غرب و غرب می باشد.

انواع بادام

دو نوع درخت بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل قرن بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود. در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است و حاوی تقریبا 50 درصد روغن نافرار موجود در بادامهای شیرین می‌باشد. همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز ، سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین 6 تا 8 درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.

بادام شیرین عملا فاقد نشاسته است بنابراین می‌توان از آن در تهیه کیک و بیسکویت برای بیماران دیابتی یا هر نوع دیگری از بیماریهای قندی استفاده کرد. همچنین عصاره بادام می‌تواند جایگزین مناسبی برای عصاره وانیل دربین بیماران دیابتی باشد. هر دو نوع بادام تلخ و شیرین بومی خاورمیانه است، اما قرنهاست که در اروپا و آمریکا نیز کاشته می‌شود. کالیفرنیا از زمان عرضه بادام در اواسط دهه اول قرن هجدهم ، بزرگترین تولید کننده این محصول به حساب آمده است و بادام هفتمین ماده غذایی صادراتی کلان کالیفرنیا محسوب می‌شود. بعد از کالیفرنیا دومین تولید کننده بزرگ بادام کشور اسپانیا است که انواع تجاری و عظیم بادامهای شیرین را تولید می‌کند.

ابعاد فرهنگــــــــی

بادام در بعضی از فرهنگها بسیار مقدس است. در بین یهودیان به علت گل آوری زود هنگام آن نماد هشیاری و تعهد می‌باشد در حالی که برای مردم چین نماد اندوه جاودانی و زیبایی زنان به حساب می‌آید. نمادگرایان مسیحی اغلب از شاخه‌های بادام به عنوان سمبلی برای تولد مسیح از مریم باکره استفاده می کنند. نقاشیها بیشتر شامل بادامهایی است که مسیح را در کودکی احاطه کرده‌اند و نمادی برای حضرت مریم می‌باشد. بادام بسیار مورد علاقه فراعنه مصر بوده است و آنها طعم بادام را در نان خود بسیار دوست داشتند. بادام در فرهنگ نژادی مناطق مختلف جایگاه مهمی داشته است. رومیها بادام را در مراسم عروسی به عنوان سمبل خوشبختی و باروری به عروس و داماد هدیه می‌دادند. این سنت هنوز هم در ایتالیا رواج دارد.

خواص دارویی

شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس و سینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام را که سوخته و به سر حد خاکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده و مثانه و اسهال و پیچش شکم مفید است. مربای بادام در چاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.

بادام درخت به 8 متر فارسه . درختی ایسه زيبا كه جه زماتان قديم نواحی مركزی و غربی آسيا مین بخصوص افغانستان و ايران ، سوريه و فلسطين در آمویی.

اونه ایسمان: بادام معمولی، درخت بادام، لوز، بادام آغاجی، درخت بادام شیرین، کهرو، ارچین، بایم، چغاله بادام، دیم دار، گواروم بوته

ایسم انگلیسی: Almond – Sweet almond – Bitter almond

ایسم علمی: Amygdalus communis (syn.Prunus communis)

بادام درخت ولگان ساده، بیضی باریک، نوک تیز، یکم موج دار و اونه گلان صورتی رنگ ایسه.

بادام دارای دو واریته اصلیه که شیرین بادام و تلخ بادام ایسه.

بادام حاوی گلیکوزید سیانوژنیک به نام آمیگدالین (Amygladin)ایسه . ا گلیکوزید شیرین بادام مین به مقدار کم ولی تلخ بادام مین به حد سمی و به میزان یک تا 3.5 درصد موجود ایسه و تانه باعث مسمومیت دامان و یا اینسان ببه. شرح گیاه انتشار بادام معمولی از شبه جزیره بالکان تا آسیای جنوب غربی است و تا ترکستان و عراق پیش می رود در ایران در نواحی نیم خشک و کوهستانی کشت می شود و ارتفاع آن به 8 متر می رسد و درختی بی خار و با انشعابات کوتاه صاف و سبز رنگ زیاد است که رفته رفته به رنگ قهوه ای تیره در می آید. انشعابات آن با ساقه زاویه حاده و یا قائمه تشکیل می دهند. برگهای آن تخم مرغی، نیزه ای تا بیضی با انتهای کشیده یا کند و قاعده ای گوه ای یا گرد، تقریباً چرمی روی آن صاف و پشت آن خزی و حاشیه آن دندانه دار اره ای و ابعاد آن 3 × (12 تا 9) سانتی متر است و دم برگ آن به طول 3-2 سانتی متر می باشد و دارای 4-3 غده است گلهایش سفید یا صورتی و درشت در حدود 4 سانتی متر است و طول پا یک آن 5 میلی متر است میوه یا شفت بادام شبه بیضی مورب یا شبه بیضی کشیده 5-3 سانتی متر فشرده، کمی نوک تیز و مخملی است و هسته آن سوراخ دار و ناوی است. تذکر :بادام تلخ Amygdalus communis L.var amara یکی از ارقام بادام معمولی است که دارای مغز تلخ است و معمولاً به عنوان پایه بادام شیرین بکار می رود. ارقام مهم بادام کریستومورتو (Cristomorto) ، دسی یورلاکوتا (Desmayo Larqueta) فاسیونلو (Fascionello) پیزلس (Peerless) ، دیزوتاداولا (Pizzuta Avola) تاردی نون پاریل (Tardy Nonpariel) ، تگزاس (Texas) وستا (Vesta) فیلیپوسئو (Filippo ceo) ، فراگیولیوگراند (Fra Giulio Grande) ، ژنکو (Genco) ، مارکونا (Marcona) نون پاریل (Nonopareil) نیاز اکولوژیکی دما مهمترین فاکتور اقلیمی برای بادام است. بادام برای جوانه زنی یکنواخت در بهار ، به سرمای زمستانه متوسطی نیاز دارد. درخت بادام سرمای زمستان را در حد متوسطی تحمل می کند ولی به علت زود باز شدن گلهای آن تحمل این درخت نسبت به سرمای بهاره کمتر است. نیاز سرمایی برای باز شدن عادی جوانه ها بسته به نوع رقم متفاوت بوده و از 100 تا 700 ساعت پائین تر از 2/7 درجه سانتی گراد متغیر است . خواب جوانه ها به علت وجود غلظت زیاد قنل در آنها می باشد. درخت بادام سرمای زمستانه را تا (20-) درجه سانتی گراد تحمل می کند. در صورتیکه سرما بیش از این حد باشد و سرد شدن هوا نیز به تدریج صورت گرفته باشد درخت بادام مقاومت بیشتری به سرما خواهد داشت. عامل محدود کننده کاشت بادام سرمای بهاره بخصوص در زمان گل یا بلافاصله پس از تشکیل میوه است. شیبهای جنوبی برای کاشت بادام خیلی مطلوب است و زمینهای هموار نیز در صورتیکه دارای هوای ملایمی باشند می توانند مورد استفاده قرار گیرد. در مناطقی که سرمای بهاره متداول است باید از ارقام دیر گل استفاده شود. کاشت بادام به صورت باغات متراکم مناسب نمی باشد. بخصوص ارقامی که حساس به نور هستند در صورتیکه در شدت نور کم کاشته شوند شاخه هایشان کمتر چوبی شده و آندوکارپ آنها سخت تر می شوند. بادام وقتی که در روی نهال بذری بادام پیوند شود در مقایسه با سایر درختان میوه متعدله می تواند شرایط گرم و خشک تابستان را بهتر تحمل کنند. بادام به علت داشتن ریشه های عمقی (بیش از سه متر) و برگهای چوبی شکل مقاومت زیادی نسبت به خشکی دارد در مناطقی که متوسط بارندگی کمتر از 250 میلی لیتر در سال است درختان بادام با فواصل بیشتری کاشته می شوند که معمولاً در اواخر پائیز بذور را به مدت 24 ساعت در آب خیس می کنند سپس سوراخهایی به عمق 8 تا 10 سانتی متر در خاک ایجاد می نمایند و در هر سوراخ سه عدد بذر می کارند. بهترین نهالی که از این سه عدد بذر بوجود می آید انتخاب شده و در پائیز همان فصل بوسیله پیوند جوانه و یا در زمستان بوسیله پیوند شاخه عمل پیوند انجام می شود. بقیه نهالهای بذری نیز حذف می شوند.

ازدیاد رویشی بادام بوسیله پیوند جوانه و به مقدار کمی نیز بوسیله پیوند ازدیاد می شود. پیوند جوانه در پائیز بهار و تابستان انجام می شود. عمل پیوند در خزانه از 20 سانتی متری و در مزرعه از 30 تا 40 سانتی متر سطح خاک صورت می گیرد. پیوند جوانه پائیزه نیز از 10 مرداد تا 10 مهر انجام می شود پیوندک از جوانه های وسطی و تحتانی شاخه هایی که به تازگی بریده می شوند تهیه ی می‌گردد. انجام آبیاری چند روز قبل از پیوند‏ جدا شدن پوست را تسهیل می کند. به محض اینکه جوانه پیوندک در اوایل بهار شروع به رشد کرد لازم است پایه از بالای جوانه پیوندک قطع شود به این ترتیب نهال پیوندی در پائیز قابل انتقال خواهد بود.و پیوند جوانه بهاره هنگامی انجام میشود که پیوند پائیزه نگرفته باشد و پایه ها پس از حدود دو هفته سربرداری شده و در پائیز قابل انتقال میشوند. به دلیل رشد سریع بادام در مناطقی که فصل رشد طولانیتری دارند انجام پیوند جوانه در خردادماه نیز امکان پذیر است. عمل پیوند بر روی نهالهای بذری یکساله انجام شده و نهال پیوندی در کمتر از یک سال بدست می آید.

ریز ازدیادی پایه بادام GF 677 یکی از اولین پایه هایی بود که به روش ریز ازدیادی تکثیر گردید و هنوز هم در سطح وسیع با این روش ازدیاد می شود. ارقام بادام نیز با این روش قابل ازدیاد هستند ارقام فراگنس(50 تا 60 درخت در هکتار) با افزایش میزان بارندگی سالیانه تراکم کاشت نیز افزایش می یابد. درختان بادام اغلب در خاکهای غیر حاصلخیز کاشته می شود بنابراین قبل از کاشت برای تعیین میزان کمبود مواد غذایی باید تجزیه خاک صورت گیرد. تجزیه برگی نیز برای تشخیص مقدار و نوع عناصر غذایی خاک مفید است با وجود این ترکیب عناصر غذایی موجود در برگ به عوامل مختلفی مثل خاک، انتشار ریشه ، آبیاری ، مرحله رشد و احتمالاً نوع رقم بستگی دارد.تونو و فاسیونلو با این روش ریشه زایی موفقیت آمیزی داشته و در مرحله سازگاری با محیط بیرون نیز موفق بوده اند.

کاشت نهالهای بذری یا نهالهای پیوند شده یکساله یا چند ساله که دارای چوب رسیده و ریشه های سالم هستند در پائیز و زمستان کاشته می شوند برای این منظور خاکهایی که با کود آلی آماده شده اند مناسبتر هستند. بهترین زمان کاشت بین اوایل آبان تا اوایل دی است فاصله کاشت درختها بسته به نوع رقم ، پایه، حاصلخیزی خاک و سیستم آبیاری متفاوت است.بنظر می رسد فاصله کاشت 5×5 متر بهترین فاصله برای ارقام پیوند شده بر روی پایه هلوی بذری یا پایه هلو بادام باشد. مقدمات قبل از کاشت. قبل از کاشت درختان بادام باید بادشکن موثری ایجاد شود. برای این کار می توان از ردیفهای درخت و یا کمر بند حفاظتی مصنوعی استفاده کرد. بادشکن مصنوعی هزینه زیادی دارند ولی از همان موقع احداث قابل استفاده است در حالیکه کاشت درخت به عنوان بادشکن از سال سوم که درختها بزرگ می شوند موثر خواهد بود از بین بادشکنهایی که برای بادام استفاده می شوند درختان سرو بهتر از بقیه هستند. تقویت خاک : قبل از کاشت درخت بادام 200 کیلو ازت و 200 کیلو گرم فسفر در هر هکتار به زمین داده می شود.

مراقبتهای زراعی هرس‌ : عمل هرس در سه مرحله متفاوت از زندگی درخت بادام انجام می شود. (1) در مرحله اوایل رشد (2) در مرحله بادهی (3) جوان کردن درختان پیر هرس مرحله اول هرس فرم دهی است در صورتیکه فرم Vase مورد نظر باشد بلافاصله پس از کاشت نهال را از فاصله یک متری سطح زمین سربرداری کرده و 3 یا 4 شاخه اولیه را از فاصله 10 تا 15 سانتی متری انتهای درخت نگه می‌دارند که چهار چوب درخت را تشکیل خواهد داد. هرس تابستانه 2 تا 3 بار انجام می شود. هرس تابستانه باید در سال دوم انجام شود در هرس زمستانه فقط پاجوشها حذف می شوند و در سال سوم و چهارم ضروری است این در این زمان درخت دارای 3 تا 4 شاخه اصلی است و هر شاخه اصلی 5 تا 7 شاخه کوچکتر دارد و به منظور تسهیل نفوذ نور به وسط درخت باید شاخه های قسمت داخلی را حذف نمود. در مرحله باردهی باید هرس منظمی صورت گیرد تا مقدار محصول بیشتر شود.هرس جوان کردن فقط زمانی انجام می شود که درختها پیر، کم بارده ولی سالم باشند. برای اینکار شاخه های اصلی بریده می شوند و از شاخه های جدید بسیاری که در بهار رشد می کند برای جایگزینی شاخه های اصلی استفاده می گردد

پایه، پایه های انتخابی ارقام تلخ یا شیرین بادام بعنوان پایه بذری مورد استفاده قرار می گیرند زیرا این پایه ها نسبت به خشکی ، خاکهای آهکی و کلرور آهن مقاوم بوده و طول عمر بیشتری دارند. در نواحی آبیاری شده و مرطوب از نهالهای بذری هلو به عنوان پایه استفاده می شود. نهالهای بذری هلو خیلی یکنواخت بوده و در هنگام انتقال تلفات کمتری دارند. پایه های انتخابی عبارتند از هیبریدهای هلو X بادام (Gf557 , GF 677) آلو (میر و بالان 2032 ، ماریانا 2624، ماریانا 1/8 GF) و هیبریدهای میروبالان X هلویا میرو بالان X بادام.

ازدیاد گیاه بادام می تواند بوسیله بذر، پیوند روی پایه های بذری بادام، هلو و آلو ، بوسیله پیوند بر روی پایه های انتخابی و نیز به روش ریز ازدیادی تکثیر شود. ازدیاد رویشی کلونها به منظور تولید پایه خیلی مشکل بوده و مورد استفاده قرار نمی گیرد. - ازدیاد بوسیله بذر : تا اواخر 1980 تنها روش ازدیاد بادام استفاده از بذر بود. این روش هنوز هم در ایران افغانستان، یونان و مراکش استفاده می شود. این روش ازدیاد برای یافتن اکوتیپهای جدید مفید است ولی روش مناسبی برای ازدیاد بادام نیست چون بادام بشدت هتروزیکوت و یکنواخت است. در نواحی نیمه خشک که حاصلخیزی کمتری دارند. بذور بادام مستقیماً در محل باغ کاشته می شود و یا اینکه بذور را در خزانه کاشته و در فصل بعد نهالهای بدست آمده را پیوند می کنند. کاشت بذر در باغ به این ترتیب است.

تغذیه علائم کمبود ازت در بادام به صورت برگهای کوچک رنگ پریده، کاهش قدرت درخت، خشک شدن شاخه های کوچک، کاهش بستن میوه و کاهش عملکرد است دادن ازت به صورت اوره موجب افزایش قابلیت پذیرش گل افزایش درصد تشکیل میوه و بالاخره موجب افزایش عملکرد می شود. در خاکهایی که کمبود پتاس وجود دارد استفاده از سولفات پتاس به مقدار کافی مقدار عملکرد را افزایش می دهد برای باغ بادام مقدار کود ازته 180 کیلوگرم و مقدار کود فسفره 360 کیلوگرم در هکتار توصیه شده است.کمبود روی موجب کوچک شدن برگها می شود علائم کمبود با محلول پاشی سولفات روی در زمان خواب به مقدار 79/6 تا 32/11 کیلوگرم در 5/378 لیتر آب بر طرف می شود. علائم کمبود مس در درختان بادام به صورت کاهش رشد، پوست زبر و نا هموار و مغز چروکیده دیده می شود محلول پاشی شاخ و برگ درختها یا مس EDTA در رفع علائم کمبود موثر است. سوختگی نوک برگها معمولاً به دلیل کمبود براست علائم کمبود با مصرف 56 تا 112 کیلوگرم در هکتار براکس به مدت 4 سال برطرف می شود. تذکر : در باغهایی که در سن باردهی هستند به منظور حفظ حاصلخیزی سالانه 100 تا 120 کیلوگرم در هکتار ازت، 50 تا 60 کیلولگرم در هکتار فسفر و همین مقدار پتاس باید به خاک داده شود. کود فسفره و پتاسه در یک نوبت و در آذر ماه به باغ داده می شود در حالیکه کود ازته را به سه قسمت تقسیم کرده و در ماههای بهمن و فروردین و اردیبهشت بکار می برند.

آبیاری آبیاری از مهمترین عملیات مرحله داشت درختان بادام است و موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد می شود زیرا مقدار بارندگی در فصل تابستان در مناطق کشت بادام کافی نیست کیفیت آبیاری نیز اهمیت زیادی دارد آبی که حاوی مقدار زیادی نمک است بخصوص در خاکهای رسی کم عمق نباید برای آبیاری استفاده شود. درختان بادام نباید با روش آبیاری بارانی آبیاری شوند زیرا برگهای بادام نسبت به نمک خیلی حساس است. روشهای معمول آبیاری در درختان بادام، آبیاری سطحی و آبیاری قطره ای هستند از آبیاری قطره ای معمولاً در زمینهای ناهموار استفاده می شود.

مبارزه با علفهای هرز در مدیریت نگهداری درخت بادام مهم است از کاشت گیاهان علفی بین ردیف های باغات بادام باید خودداری نمود زیرا این گیاهان علفی چندین میکروارگانیسم در خاک باقی می گذارند که برای بادام مضر است.

مبارزه با آفات و بیماریها آفات بادام تعداد زیادی از آفات شامل پرندگان ، حشرات ، کنه ها و نماتدها به بادام خسارت می زنند که میتوان انواع زیر را نام برد. حشره (Parameylois transitella). (در ایران گزارش نشده است) کرم سر شاخه خوار پروانه تخم انگشتری شته آردی بادام شته آردی کوچه شته خالدار هلو شته سیاه گوجه و آلو ، شته سیاه هلو ، شپشک سن ژوزه ، شپشک نارون، شپشک خاکستری بادام، سپردار بنفش زیتون – سرخورطومی بادام کرم طوقه و ریشه درختان ، سوسک پوستخوار بادام، زنبور کرم زالوئی – کنه قهوه ای پابلند درختان میوه، کنه سفید اروپائی ، نماتدهای مولد غده ریشه ، نماتد مولد زخم ریشه بیماری گال طوقه – بیماری شانکر باکتریابی یا کموز ، بیماری پژمردگی ناشی از قارچ ورتپسیلیوم، بیماری زخم گره ، بیماری پوسیدگی گل و بلایت شاخه ، بیماری غربالی ، بیماری زنگ درختان میوه هسته دار، قارچ عسلی، پوسیدگی قرمز، ویروس لکه گرد درختان میوه هسته داربیماری ریزش جوانه (مسری) بیماری ریزش جوانه (غیر مسری) برداشت میوه های بادام را می توان به صورت سبز (چغاله) و یا خشک برداشت کرد . میوه های بادام رقم کاغذی (پوست نازک) نیز در مرحله سبز به منظور مصرف مستقیم برداشت می شود. برداشت میوه های خشک از نیمه دوم مرداد تا اواخر مهر صورت می گیرد. میوه های بادام در باغاتی که آبیاری نمی شوند زودتر از باغاتی که آبیاری می شوند می رسند. در باغات جدید بادام که بصورت مکانیکی برداشت می شوند موارد زیر باید رعایت شود. فاصله مناسب کشت ، فرم دهی مناسب درخت مثلاً فرم گلدانی، مسطح بودن سطح زمین ، کاشت رقمی با عادت رشد عمودی ، دقت در تعیین تاریخ برداشت در ارتباط با زمان رسیدن و شرایط خاک به منظور جدا شدن بهتر میوه های باغهای بادام اغلب دو هفته قبل از برداشت آبیاری می شود. سطح خاک باید تا حد امکان صاف و عاری از علفهای هرز باشد، درختها توسط دستگاه نیشکر تکان داده شده و میوه ها بر روی زمین می ریزند، سپس میوه ها توسط دستگاههایی که دارای بازوهای مکنده هستند جمع آوری می شود. مقدار عملکرد بادام در هر هکتار از یک تا دو تن (بدون پوست سبز) متغیر است، که به عملیات زراعی از جمله آبیاری و نوع رقم بستگی دارد. به پس از برداشت بادام پوست سبز آن بوسیله جدا می شود ماشین هایی که برای بادام پوست سخت بکار می روند برای بادام های پوست نازک و پوست کاغذی مناسب نیستند و در صورت استفاده از این ماشینها باید تنظیم آنها عوض شود. سپس میوه ها در معرض آفتاب به مدت 3 تا 4 روز خشک می شوند تا مقدار مرطوب آنها به 8 تا 5/8 درصد کاهش یابد. احتمالاً در انبار نیز رطوبت میوه ها حدود یک درصد کاهش می یابد. نگهداری بادام های پوست نارک به علت کپک زدگی مشکل است.

دامنه انتشار راستوند اراک، سید خواجه آذربایجان، جنگلهای ارسباران ، ارتفاعات لرستان و بختیاری و کردستان در باغ خان مریوان و از دامنه های توچال نیز نام برده شده است

نام علمي سنجد «Elaeagnusan gastifolial» است و رويشگاه اين درخت بدليل سازگاري آن با محيط‌هاي مختلف در اغلب نقاط كره زمين از جمله آمريكاي شمالي، اروپاي شرقي و غربي، آسياي مركزي و شمالي و ... است. به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران،‌ به طور كلي 3 نوع درخت سنجد در دنيا وجود دارد كه 2 نوع هلاگنوس و هيپوفار در ايران موجودست. درخت سنجد هلاگنوس به دليل درشتي ميوه‌، قامت بلند، نداشتن خار و برگهاي پهن به درخت سنجد هيپورفيا برتري دارد. خواص درخت سنجد در تمام اندامهاي آن منتشر شده است و ريشه، چوب، پوست و ميوه آن داراي خواص دارويي و صنعتي متفاوتي است از پوست درخت سنجد يك ماده شيميايي دارويي مهم به نام تتراهيدروآرمور - متيل - N استخراج مي‌شود. از برگ درخت سنجد آلكانوييد استخراج مي‌شود كه در صنايع داروسازي كاربرد دارد. اسانس گل سنجد در صنايع داروسازي و آرايشي و عطرسازي بكار مي‌رود. درخت سنجد داراي 3 قسمت برون بر (پوست قهوه‌اي رنگ)، ميان‌بر (آردي شكل) و درون بر (هسته چوبي و سفت آن) است كه قسمت ميان‌بر و درون بر آن داراي ارزش غذايي فراوان است. در قسمت ميان‌بر 2 نوع قند گلوكز و فروكتوز، 7 نوع چربي اشباع شده و اشباع نشده وجود دارد. در قسمت درون بر سنجد 17 نوع آمينواسيد و مقداري پروتئين وجود دارد كه هر يك از اين آمينواسيدها خواص دارويي بسيار مفيدي دارند بطوري كه مي‌توان گفت ميوه سنجد يك ميوه دارويي صفراست. اين ميوه در طب سنتي به عنوان تانن قابض است بنابراين در معالجه بيماريهاي دندان، لثه و اسهال و در درمان زخم معده موثر است و مي‌تواند از خونريزي جلوگيري كند. اگر آرد و هسته‌ ميوه سنجد با هم آسياب شود مصرف خوراكي آن بيماري آرتروز را درمان مي‌كند.
خواص سنجد از نظر احادیث :
گوشتش گوشت می آورد استخوانش استخوان میرویاند و پوستش پوست آور است کلیه ها را گرم و معده را دباغی میکند و ایمن از بواسیر و ادرار قطره قطره است. ساقها را نیرو میبخشد ، جذام را ریشه کن میکند و برای تب سودمند است.

سِنجـِد گیاهی درختی است از خانواده سنجدیان که در آب و هوای معتدل می‌روید. برگ‌های باریک و مخملی شکل و میوه‌هایی قهوه‌ای رنگ و خوراکی دارد که از هستهٔ آن در تهیهٔ برخی داروها استفاده می‌شود.

به فارسی بطور کلی سنجد ولی در مناطق گوناگون ایران دارای نامهای محلی است، در کردستان آن را «سرین چک»، در آذربایجان «ایده- ایکده» در اطراف تهران «پستانک» و در اصفهان «غبیده بادام» گفته می‌شود. در کتب سنتی با نام‌های «چوب‌دانه، نُقد، بُل» نامبرده شده‌است. این درخت را می توان با انبوه فراوان در شهرستان اقلید دید.

خواص درمانی

برگ درخت سنجد و میوه‌های خشک آن دارای قابض است ،از گل‌های آن جهت معطر ساختن بعضی لیکورها استفاده به عمل می آید.

سِنجـِد گیاهی درختی است از خانواده سنجدیان که در آب و هوای معتدل می‌روید. برگ‌های باریک و مخملی شکل و میوه‌هایی قهوه‌ای رنگ و خوراکی دارد که از هستهٔ آن در تهیهٔ برخی داروها استفاده می‌شود. گونه سنجد (Elaeagnus angustifolia) از درختان مهمي است كه در پوشش گياهي عرصه هاي ايران نقش به سزايي دارد و اغلب بصورت خودرو در نقاط مختلف ديده مي شود . جهت بررسي مقاومت ارقام مختلف اين گونه به تنش شوري پنج رقم به نامهاي محلي شكري ، عنابي ، كالايي ( از منطقه نجف آباد اصفهان ) ونيز رقم هاي هوفي و شامي ( از منطقه فلاورجان ) جمع آوري و بصورت قلمه در خاك ماسه اي گلدان در آبان ماه كشت گرديد . سپس گلدانها در گلخانه قرار گرفتند . در مجموع از 4 سطح شوري (EC برابر 56/2 ، 54/4 ، 89/6 و 47/9 ميلي موس بر سانتيمتر ) استفاده گرديد ...

ميوه سنجد از زمانهاي گذشته در سبد غذايي ايرانيان جا داشته و در اعياد سنتي به آن توجهي خاص مبذول شده است . امروزه از درخت سنجد و ميوه آن در صنايع غذايي، بهداشتي، دارويي، عطرسازي و صنايع چوب استفاده مي شود.

نام علمي سنجد «Elaeagnusan gastifolial» است و رويشگاه اين درخت بدليل سازگاري آن با محيط‌هاي مختلف در اغلب نقاط كره زمين از جمله آمريكاي شمالي، اروپاي شرقي و غربي، آسياي مركزي و شمالي و ... است. به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران،‌ به طور كلي 3 نوع درخت سنجد در دنيا وجود دارد كه 2 نوع هلاگنوس و هيپوفار در ايران موجودست. درخت سنجد هلاگنوس به دليل درشتي ميوه‌، قامت بلند، نداشتن خار و برگهاي پهن به درخت سنجد هيپورفيا برتري دارد. خواص درخت سنجد در تمام اندامهاي آن منتشر شده است و ريشه، چوب، پوست و ميوه آن داراي خواص دارويي و صنعتي متفاوتي است از پوست درخت سنجد يك ماده شيميايي دارويي مهم به نام تتراهيدروآرمور - متيل - N استخراج مي‌شود. از برگ درخت سنجد آلكانوييد استخراج مي‌شود كه در صنايع داروسازي كاربرد دارد. اسانس گل سنجد در صنايع داروسازي و آرايشي و عطرسازي بكار مي‌رود. درخت سنجد داراي 3 قسمت برون بر (پوست قهوه‌اي رنگ)، ميان‌بر (آردي شكل) و درون بر (هسته چوبي و سفت آن) است كه قسمت ميان‌بر و درون بر آن داراي ارزش غذايي فراوان است. در قسمت ميان‌بر 2 نوع قند گلوكز و فروكتوز، 7 نوع چربي اشباع شده و اشباع نشده وجود دارد. در قسمت درون بر سنجد 17 نوع آمينواسيد و مقداري پروتئين وجود دارد كه هر يك از اين آمينواسيدها خواص دارويي بسيار مفيدي دارند بطوري كه مي‌توان گفت ميوه سنجد يك ميوه دارويي صفراست. اين ميوه در طب سنتي به عنوان تانن قابض است بنابراين در معالجه بيماريهاي دندان، لثه و اسهال و در درمان زخم معده موثر است و مي‌تواند از خونريزي جلوگيري كند. اگر آرد و هسته‌ ميوه سنجد با هم آسياب شود مصرف خوراكي آن بيماري آرتروز را درمان مي‌كند.

درخت سنجد در نواحى سرد و معتدل رشد مى كند. ميوه آن شيرين و كمى گس است. طبيعت آن سرد و خشك و يبوست آور است درحالى كه جوشانده برگ درخت سنجد خاصيت جمع كنندگى و ضداسهال دارد و بهترين دارو براى اسهال كودكان است. سنجد ازنظر غذايى كم كالرى است و براى اطفال سازگار و مقوى معده و مانع از اثرات صفرا مى باشد. طب گياهى در مورد خواص درمانى سنجد مى گويد: - سنجد از ريخته شدن بادنزله به درون بينى پيشگيرى مى كند. مصرف سنجد براى درمان وجلوگيرى از عوارضى مثل «قى»، اسهال صفراوى، زخم روده، سرفه هاى حاد گرم، سردرد و اثر رطوبت نافع است. - شكوفه سنجد بسيار خوشبو است، در شيرينى پزى كاربرد دارد و محرك قوه باء در زنان است. - سنجد مقوى قلب و برطرف كننده تب و لرزهاى سرد در بيماريهاى سينه مثل تنگى نفس، زخم ريه و عوارض دماغى محسوب مى شود. - سنجد براى درمان بيمارى هاى كبدى عبارت‌اند از: استسقاء، زردى و يرقان مفيد است و سنجد پخته شده به طور كامل (پوست - گوشت - هسته) در روغن زيتون به صورت خوراكى جهت درد مفاصل، خارش پوست و رشد مو توصيه شده است. - عرق شكوفه سنجد، ضد نفخ مؤثرى براى معده مى باشد. يكي از دانشمندان گفته است ميوه سنجد گوشت براستخوان مى روياند و انسان را فربه مى كند. پوست را تقويت كرده و كليه ها را گرم نگه داشته و مانع از تكرر ادرار مى شود. در هند از روغن هسته آن لعوق یا شربت غلیظی درست می کنند که در التهاب غشاهای مخاطی همراه با ترشح همانند انواع زکام و نیز در موارد عفونتهای برونشها مصرف می نمایند. در اسپانیا از شیره گل سنجد برای قطع تب های مهلک و خطرناک استفاده می شود. میوه سنجد از نظر طب سنتی،طبیعت سرد و خشک دارد و مقوی و مفرح است،ضد تهوع و صفرا بر نیز می باشد.سنجد به ویژه خام آن برای بند آوردن اسهال نافع است.جوشانده گل سنجد برای بیماریهای دماغی مانند فلج و کزاز و نیز برای قلب و زخمهای ریوی و تنگی نفس مفید است و برای تقویت معده و کبد و باز کردن گرفتگیها و تحلیل گاز معده و نفخ استسقاء و یرقان نافع می باشد.

شناسنامه

سنجد Elaeagnanceae	:تیره
Elaeagnus angustifolia L.	:نام لاتین
Oiltree – Oleaster – Russian olive	:نام انگلیسی
درخت سنجد	:نام فارسی
نقد – بل - زقوم	:نام عربی

شرح گیاه

درخت سنجد بومی اروپا و آسیای شمالی است و تا هیمالیا انتشار دارد. نام علمی جنس آن از دو واژه یونانی Elaios به معنای زیتون و نوعی بید گرفته شده است در ایران نیز در نواحی استپی کشور بصورت خودرو یافت می شود. در ارتفاعات خراسان و کردستان و دره کرج و جبال بختیاری کم و بیش انتشار دارد. درخت سنجد دارای ساقه ای به ارتفاع 2 تا 5 متر، خار دار و یا فاقد آن می باشد. برگهائی بیضوی دراز و نوک تیز با دمبرگ کوتاه دارد رنگ پهنک آن در سطح فوقانی سبز مایل به خاکستری ولی در سطح تحتانی به رنگ سفید نقره ای است. گلهای آن کوچک به شکل زنگ به رنگ زرد در سطح داخل و به رنگ نقره ای در سطح خارجی پوشش گل است. عطر قوی گلهای آن نیز غالباً ایجاد ناراحتی و حساسیت می کند. مخصوصاً اگر تعدادی از پایه های آن در ناحیه ای وجود داشته باشد گلهای آن به سه صورت نر – ماده ، نر و ماده است در گلهای نر درخت سنجد 4 پرچم ولی در گلهای ماده منحصراً یک مادگی دیده می شود گلهای هر مافردویت آن 4 پرچم و یک مادگی تواماً دارد. میوه اش بیضوی ، گوشتدار ، شبیه زیتون ، به رنگ زرد نارنجی مایل به قرمز و دارای طعم ملایم ، قابض و قابل مصرف است روی ریشه آن نیز مانند بعضی درختان Alnus برجستگی های دارای میکوریزها مشاهده می شود.

کاربرد

گره های چوب آن در صنایع چوبی مورد توجه است خصوصاً در کردستان از آن اشیاء ظریف ساخته می شود. در اطراف کاشان برای جلوگیری از پیشروی شنهای روان به عنوان باد شکن کاشته شده است و در اغلب مناطق استپی برای پرچین باغها و تهیه هیزم کاشته می شود. البته برگ و میوه آن کاربردهای دیگر نیز دارد.

نام درخت

درخت سنجد را درکتب مختلف به نام های غبیده بادام ، چوب دانه ، نقد ، بل، صرع الکلبه ذکر کرده اند ولی نام عمومی آن سنجد است. دیگر نامهای آن سرین چک (در کردستان) ایده (آذربایجان) پستانک و سپتانک (اطراف تهران)

دامنه انتشار

آذربایجان : قره داغ ، نزدیک ارومیه ، کالیبار ، کردستان : سندج در 1500 تا 1600 متری ، راه سنندج به کرمانشاه در ارتفاعات 1350 متری کرمانشاه ، همدان ، اصفهان ، شیراز ، بلوچستان، کوه تفتان ، خراسان : تربت حیدریه، تهران : شهرستانک ، کوه توچال ، نزدیک ونک ، قزوین و قم : راجرد در 2200 متری

فندق درختچه اي است به ارتفاع تقريبا دو متر كه در نواحي مساعد تا ارتفاع 6متر نيز مي رسد .
درخت فندق بومي اروپا و آسياي صغير است
برگهاي درخت فندق پهن و نوک تيز با دو ردیف دندانه ، برنگ سبز و يا دمبرگي بطول تقريبا يك سانتيمتر مي باشد فندق داراي دو نوع گل نر و ماده است كه بصورت سنبله آويخته در پائيز ظاهر مي شود .
فندق گرد 2/5-1/5 سانتيمتر است . داراي پوششي سبز رنگ بوده كه پس از خشك شدن تدريجا از آن جدا مي گردد.
خواص داروئي:
فندق از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است . برگ و شكوفه ،‌گل وپ وست آن (مخصوصا پوست ريشه آن )قابض است
1)فندق بدليل اينكه داراي مقدر كمي مواد نشاسته اي است ضمنا داراي مواد معدني زيادي مانند كلسيم ،‌پتاسيم ، فسفر ،‌منيزيوم ،‌سديم و آهن مي باشد غذاي بسيار خوبي باي مبتلايان به بيماري قند است
2)فندق غذاي مناسبي براي تقويت بدن و مخصوصا دوره نقاهت است .
3)فندق مقوي روده ها و معده است .
4)فندق سموم را از بدن خارج مي سازد
5)فندق فشار خون را بالا مي برد
6)خانم هائيكه در بين دو عادت ماهانه خونريزي دارند براي درمان آن بايد جوشانده پوست فندق بخورند .
7)روغن فندق براي از بين بردن سرفه و درد سينه مفيد است .
8)روغن فندق براي كبد نافع است
9)براي جلوگيري از ريزش مو پوست فندق رابسوزانيد و خاكستر آنرا با پيه مخلوط كرده و قسمت هايي را كه مو ريخته با آن ماساژ دهيد .
10)فندق بو داده مخلوط انيسون براي سوزش مجراي ادرار و تقويت نيروي جنسي مفيد است
11)آنهائيكه كارهاي فكري مي كنند بايد فندق بخورند زيرا بدليل داشتن فسفر زياد مغز را تقويت مي كند.
در احادیث وارد شده که گذاردن فندق دراطراف خانه از گزند عقرب جلوگیری میکند. خوراکی
در برخی موارد به صورت ضماد
همچنین روغن آن در بسیاری از موارد مفید میباشد.

فَندُق با نام علمی Corylus avellana درختچه‌ای است به ارتفاع تقریباً دو متر که در نواحی مساعد تا ارتفاع ۶ متر نیز می‌رسد. درخت فندق بومی اروپا و آسیای صغیر است. برگ‌های درخت فندق پهن و نوک‌تیز با دو ردیف دندانه، به‌رنگ سبز و یا دمبرگی بطول تقریباً یک سانتی‌متر می‌باشد. فندق دارای دو نوع گل نر و ماده‌است که بصورت سنبله آویخته در پاییز ظاهر می‌شود. فندق گرد ۲/۵-۱/۵ سانتی‌متر است. دارای پوششی سبز رنگ بوده که پس از خشک شدن تدریجاً از آن جدا می‌گردد.

ریشه واژه

واژه فندق ریشه و بنیاد فارسی داشته و از فارسی به زبانهای ترکی، عربی، هندی و اردو داخل شده.

ترکیبات شیمیایی

مغز فندق که یکی از خشکبار است در حدود ۶۰ درصد روغن دارد که به‌رنگ زرد روشن بوده و دارای طعمی ملایم و بوی مطبوعی می‌باشد. این روغن به مصرف تغذیه، ‌عطرسازی و نقاشی می‌رسد. مغز فندق دارای مقدر زیادی فسفر می‌باشد.

شناسنامه درخت فندق

 

 

• تیره: Corylaceae
• نام لاتین: Corylusavellana
• نام انگلیسی: Filber tree –Hazelnut tree –cobnut
• نام فارسی: فندق – گلوز – گلاغوزه
• نام عربی: بندق – جلوز – مچجرالبندق

شرح گیاه

درختچه‌ای به ارتفاع یک و نیم متر که در اماکن مساعد به ارتفاع ۶ تا ۷ متر (گاهی بیشتر) در می‌آید و به سهولت جنگلی انبوه به وجود می‌آورد. برگ‌هایی پهن و نوک‌تیز با دو ردیف دندانه، به رنگ سبز و گل‌هایی بر دو نوع نر و ماده دارد. نوع نر این گل‌ها دارای ۳ تا ۸ پرچم است و مجموعه آن به صورت سنبله‌های آویخته در پاییز ظاهر می‌شود. میوه آن که فندق نامیده می‌شود، در حالت تازه از پوشش سبز رنگی پوشیده شده‌است ولی تدریجاً پس از خشک شدن از آن جدا می‌شود. گونه Cavellane به عنوان فندق اروپایی شناخته شده و به صورت تجاری کاشته می‌شود. در اثر دورگه‌گیری این گونه و سایر گونه‌های موجود در این جنس، تنوع زیادی در ارقام فندق ایجاد شده‌است.

ارقام فندق

رقم بارسلونا، رقم باتلر، رقم انیس، رقم ایستاریکی، رقم نورتامتون، رقم آنا، رقم سلف هاسگر (پوست آزاد)، رقم اسکینر و رقم توند اجنیتل

نیاز اکولوژیکی

درختان فندق به زمستانِ نسبتاً سرد و تابستان خنک نیاز دارند. برای رشد و تکامل میوه تابستان خنک و طولانی از تابستان گرم و طولانی مناسب‌تر است. درختان فندق برای رفع نیاز سرمایی باید مدت نسبتاً طولانی در معرض سرمای متوسط قرار گیرند. در مناطق مرطوب درخت‌ها نسبت به عوامل بیماری‌زا حساس هستند. درختان فندق مقاوم به سرما هستند. شاتون‌ها و گل‌های ماده فندق در مقایسه با گل‌های باز شده مقاومت بیشتری نسبت به سرما دارند. در صورتی‌که گل‌های ماده باز شده باشند، دمای ۵/۹- درجه سانتی‌گراد به آنها صدمه می‌زند بین حداقل و حداکثر دمای هوا با تاریخ‌های گل‌دهی گل آذین نر و ماده رابطه مستقیمی وجود دارد افزایش مجموع درجه حرارت‌های موثر ظهور کلاله را در ارقام زودرس به تأخیر می‌اندازد. مقاومت بافت‌ها نسبت به سرما تعیین شده‌است که از حساس تا مقاوم عبارتند از: استوانه مرکزی، آوندهای چوب، کامبیوم و پوست. در اواسط زمستان مقاومت جوانه‌های رویشی نسبت به سرما بیشتر از گل‌های ماده‌است. همچنین مقاومت اکثر گل‌های ماده در دی ماه بیشتر از گل‌های نر است. از کاشت فندق در مناطق پست که هوای سرد در آنجا باقی می‌ماند باید خودداری کرد و همینطور بادهای خشک نیز نباید در آن منطقه وجود داشته باشد مناطقی که دارای بارندگی متوسطی بوده و توزیع بارندگی نیز در طول فصل مناسب است برای کاشت موفقیت‌آمیز فندق خیلی مناسب هستند. خاک‌های خنثی تا کمی اسیدی با ۶ pH برای کاشت فندق مناسب است.

آماده‌سازی خاک

نوع خاک مناسب برای کاشت فندق در مناطق مختلف متغیر است ولی به‌طور کلی خاک باید عمیق، حاصلخیز و دارای زهکشی خوبی باشد. در خاک‌های عمیق مقدار زیادی آب و مواد غذایی ذخیره می‌شود که در طی فصول خشک مورد استفاده قرار می‌گیرد. ریشه‌های درخت فندق تا عمق ۵/۲ تا ۴ متر به‌سرعت رشد می‌کند. عوامل نامساعدی مثل وجود لایه غیرقابل نفوذ، بالا بودن سطح آب زیرزمینی، وجود سنگ و شن و عدم وجود تهویه در خاک، رشد ریشه‌ها را محدود می‌کند. خاک باید تا عمق ۴ متر دارای تهویه خیلی باشد. درختان فندق در مقایسه با درختان گردو تحمل بیشتری نسبت به خاک‌های فشرده دارند. ازدیاد فندق از دیاد به دو رویش از دیاد به وسیله بذر و از دیاد رویشی انجام می‌گیرد. در ازدیاد به وسیله بذر با کاشت فندق بلافاصله پس از برداشت همراه با پریکارپ به مقدار زیادی جوانه‌زنی را کاهش می‌دهد. حذف پوسته بذر مثل حذف پریکارپ جوانه زنی را تا ۸۱ درصد افزایش می‌دهد. خواب بذر با یک دوره استراتیفیکاسیون به مدت ۶ ماه برطرف می‌شود. در صورتی‌که فندق دیر برداشت شود (آخر شهریور) پریکارپ میوه‌ها سخت می‌شود در اینصورت ابتدا یک دوره استراتیفیکاسیون گرم در ۲۰ درجه سانتی‌گراد ضروری‌است و به‌دنبال آن بذور فندق باید در معرض یک دوره سرما (۴ درجه سانتی گراد) قرار گیرند. در میوه‌هایی که زود برداشت می‌شوند (آخر مرداد) آندوسپرم و جنین اغلب به اندازه کافی رشد نمی‌کند و جوانه‌زنی این قبیل بذور به‌خوبی صورت نمی‌گیرد. برای از بین بردن خواب بذور فندق اگر آنها را به مدت ۶ هفته در معرض سرمای ۵ درجه سانتی‌گراد قرار داده و سپس به ۲۰ درجه سانتی‌گراد منتقل شوند، اسید جیبرلیک در بذر تجمع یافته و موجب جوانه‌زنی می‌شود.

• در ازدیاد رویشی روش‌های مختلفی وجود دارد که عبارتند از:
• ازدیاد بوسیله قلمه
• ازدیاد بوسیله خوابانیدن
• ازدیاد بوسیله پیوند
• ازدیاد بوسیله ریزازدیادی

تاریخ و فواصل کاشت

زمین‌های شیب‌دار قبل از کاشت باید تراس‌بندی شوند تا بتوان درختان فندق را با فواصل مناسب در آنها کاشت این عمل استفاده از کودهای شیمیایی، دامی و نیز آبیاری را تسهیل می‌کند. در هنگام کاشت باید دقت شود داخل چاله‌ها عاری از سنگ باشد زیرا وجود سنگ ریشه‌ها را محدود می‌کند. کاشت فندق در اواخر زمستان یا در بهار صورت می‌گیرد. در هنگام کاشت پس از حفر گودال‌ها در ته هر گودال مقداری خاک را به صورت کپه ریخته و ریشه نهال را در روی آن قرار می‌دهند سپس بقیه گودال را با خاک رویی پر کرده و آنرا سفت می‌کنند. اطراف نهال را با خاک اره یا خاک سست پوشانده و آنرا آبیاری می‌کنند. برای کاهش تعداد پا جوش‌ها و حذف آسانتر آنها نهال‌ها را از ارتفاع ۵۰ تا ۷۵ سانتی‌متری سربرداری می‌کنند و تنه نهال‌ها را به منظور جلوگیری از آفتاب سوختگی با یک ماده سفید رنگ‌آمیزی کرده و یا با کاغذ سفید آن‌را می‌پوشانند.

کاشت

در صورتی‌که فندق به‌صورت بوته‌ای یا پرچین پرورش داده نشود، فاصله کاشت ۶ متر است. عملکرد فندق در حالت درخت بیشتر از حالت بوته‌ای است. در حالت بوته‌ای قسمت مرکزی ضعیف مانده و یا در اثر سایه قسمت‌های بیرونی از بین می‌رود. فاصله کاشت بسته به اینکه در بین درختان فندق چیز دیگری هم کاشته شود متفاوت است.

داشت

مراقبت از درختان فندق از جنبه‌های مختلفی صورت می‌گیرد. که به‌قرار زیر است:

• هرس: در درختان بارده شاخه‌های جانبی که بر روی شاخه‌های اصلی قرار دارند هر سال هرس شده مر شاخه‌های ضعیف حذف می‌شوند. اگر در هنگام کاشت هرس ریشه صورت گرفته باشد در مراحل بعدی نیاز به هرس کمتر خواهد بود ولی وقتی درختان فندق ۱۲ تا۱۵ ساله شدند، بهتر است مقدار زیادی از شاخه‌های جانبی هرس شوند تا رشد شاخه‌های قوی تحریک شود. در این حالت در هر درخت ۸ تا ۱۰ شاخه باقی می‌گذارند تا میوه بهتر پر شده و محصول افزایش یابد. اضافه کردن کود دامی به مقدار ۳۰ تن در پاییز به همراه ۶۰۰ کیلوگرم در هکتار سوپرفسفات و در بهار ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم سولفات آمونیوم یا ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم سیانید کلسیم و یا ۱۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار نیترات آمونیوم پیشنهاد می‌شود.
• مبارزه با آفات: آفات فندق‌ها از قبیل کنه فندق، سرخور طومی فندق، سوسک چوب خوار، کنه مولد کال فندق، سپردار فندق، نماند، پژمردگی باکتریابی، پژمردگی فندق، پوسیدگی قهوه‌ای یا آنتراکوز کپک خاکستری و بیماری ویروس موزائیک می‌باشد.
• آبیاری: اگر فندق در خاک‌های حاصلخیز که ظرفیت نگهداری آب زیادی دارند کاشته شود به آبیاری کمی نیاز خواهد داشت.
• حذف پاجوش‌ها: حذف پاجوش‌ها در اطراف تنه فندق ضروری است به منظور حذف موثر پاجوش‌ها ضروری‌است که عمل حذف، ۳ تا ۴ بار در سال و تا چند سال پس از کاشت صورت گیرد. حذف پاجوش‌های جدید باید تا حد امکان از نزدیک محل رشد آنها صورت گیرد. مبارزه با علف‌های هرز که توسط علف‌کش‌های شیمیایی صورت می‌گیرد.
• گل‌دهی: گل‌دهی فندق ۳ تا ۴ سال پس از کاشت صورت می‌گیرد، ولی معمولاً باردهی از سال ۵ یا ۶ شروع می‌شود مدت باردهی ۱۰ تا ۲۰ سال است. شاخه‌هایی که طول آنها ۱۶ تا ۲۵ سانتی‌متر است بیشترین ظرفیت باردهی را دارند. تمام گونه‌های جنس Corylus یک پایه بوده، گل‌های یک جنسی تولید می‌کنند و گرده‌افشانی آنها توسط باد صورت می‌گیرد. دوره گل‌دهی فندق در شرایط طبیعی حدود ۳ ماه طول می‌کشد که با گرده‌افشانی ارقام زودرس شروع شده و با مرحله اوج گل‌دهی در ارقام دیررس تمام می‌شود. فندق گیاهی خود ناسازگار است، لذا برای انجام گرده‌افشانی مطلوب، باید ارقام مختلف با هم کاشته شود. کاشت ۱۲ درصد درختان گرده‌افشان در شرایط مساعد برای گرده افشانی رقم اصلی کافی‌است.

برداشت

میوه‌های فندق پس از رسیدن بر روی زمین می‌ریزند. میوه‌هایی که به روی زمین می‌ریزند، در اثر رطوبت خاک تغییر رنگ می‌دهند از این رو برای جلوگیری از آن باید در اولین فرصت پوست میوه‌ها جدا شود. میوه‌ها در طول فصل باید ۲ تا ۳ بار جمع‌آوری شوند. عملکرد درختان فندق بسته به سن و قدمت درخت فاصله کاشت، عملیات آماده‌سازی خاک و عوامل دیگر متفاوت‌است. اگر یک هکتار باغ ۲۲۰۰ کیلوگرم محصول تولید کند محصول خوبی داشته‌است عملکرد درختان بارده، از سالی به سال بعد دچار نوسان می‌گردد.

 

مراکز تولید

مهمترین مناطق تولید فندق در ایران ناحیه اشکور(سفلی و علیا)،بویژه روستاهای کاکرود،کیارمش،زیازو... است.این منطقه بیش از 60 درصد تولید فندق ایران را تحت پوشش دارد.برخی دیگر از مناطق تولید فندق ایران می توان به استان قزوین اشاره کرد.

 

دید کلی

درخت انجیر که نام علمی آن فیکوس (Ficus) می‌باشد از خانواده (Moracee) موراسه است و دارای 600 گونه می‌باشد که اغلب انواع آن وحشی یا زینتی هستند مانند درخت معروف به درخت کاتوچو (فیکوس الاستیکا) که هم زینتی است و هم صنعتی. فیکوس بنگالنسیس و فیکوس رلیگیوزا انواع زینتی این گیاه می باشند که در تزئینات و به عنوان گیاه آپارتمانی مصرف زیاد دارند.

انواعی که در باغبانی از نظر مصرف میوه آن مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از فیکوس کاریکا ، فیکوس پالماتا و فیکوس پودوکاریکا. فیکوس کاریکا همان انجیر معمولی است که به عنوان میوه مورد استفاده قرار می‌گیرد. ولی فیکوس پالماتا و فیکوس پودوکاریکا بیشتر برای تلقیح انواع انجیر خوراکی کاشته می‌شوند.

جایگاه انجیر در آیات و احادیث

خداوند در آیه اول سوره مبارکه تین به انجیر و زیتون قسم یاد کرده است. این سوگند پرمعنایی است زیر انجیر دارای ارزش غذایی فراوانی است و لقمه‌ای است مغذی و مقوی برای هر سن و سالی و خالی از پوست و هسته و زوائد. در حدیثی از امام رضا علیه‌السلام آمده است: انجیر بوی دهان را می‌برد، لثه‌ها و استخوانها را محکم می‌کند، مو را می‌رویاند و درد را برطرف می‌کند و با وجود آن نیاز به دارو نیست. و نیز فرمود: انجیر شبیه‌ترین اشیا به میوه‌های بهشتی است.

اصل و قدمت گیاه

موطن اصلی درخت انجیر در دنیای قدیم یعنی اروپا- آسیا در نواحی مدیترانه می‌باشد و به همین جهت آن را جزء میوه‌های مناطق نیمه گرم طبقه بندی می‌کنند. درخت انجیر بسیار قدیمی است. آثار این درخت در آخر عهد دوم کرتاسه دیده شده و در عهد چهارم در اطراف دریای مدیترانه مورد کشت قرار گرفته است. در مصر از 2800 سال قبل از میلاد مسیح کاشت درخت انجیر موسوم بوده است.

یهیودیان قدیم نیز درخت انجیر را می‌شناخته‌اند و از یک نوع انجیر که فیکوس سیکوروس می‌باشد در توارت ذکر شده است. یونانیان قدیم نوع اصلاح شده این درخت را تحت نام انجیر آتیک (Attic) می‌شناخته‌اند و رومیها این درخت را با معتقدات مذهبی خود مخلوط کرده آن را نشانه سعادت و پیشرفت و ترقی روز افزون می‌دانسته‌اند.

مشخصات گیاه شناسی

برگ درخت انجیر پنجه‌ای و دارای 3 تا 5 لوب می‌باشد. قسمتی که به اسم میوه انجیر معروف است و مورد تغذیه انسان قرار می‌گیرد در حقیقت میوه نیست بلکه زائده مجوفی است که گلهای انجیر به تعدادی زیاد در داخل آن قرار گرفته‌اند و مواد قندی در این زایده یا رسپتاکل جمع می‌شود. گلهای نر و گلهای ماده درخت انجیر از یکدیگر جدا ولی روی یک پایه یعنی در داخل رسپتاکل واقع شده‌اند و به عبارت دیگر درخت انجیر گیاهی است یک پایه.

اگر میوه انجیر را باز کنیم و به شکل یک سطح درآوریم گلهای نر که حامل دانه گرده هستند و در کنار و به طرف خارج صفحه واقع شده و گلهای ماده که حامل تخمدان و در صورت تلقیح شدن حامل بذر خواهند بود در وسط صفحه قرار دارند. تلقیح گلهای ماده انجیر بوسیله حشرات مختلف که مهمترین آنها حشره‌ای بسیار کوچک از خانواده کالسیدیده می‌باشد انجام می‌گیرد.

آب و هوای مطلوب برای درخت انجیر

به همان اندازه که درخت انجیر به گرمای زیاد مقاوم است نسبت به سرما مخصوصا در دوره جوانی حساس است و سرما یک عامل محدود کننده در کاشت این درخت می‌باشد. اثر گرما و رطوبت در میوه انجیر نسبت به نوع مصرف میوه متفاوت است. انجیرهایی که برای کنسرو و یا در شیرینی‌پزی مصرف می‌شود در هوای مرطوب محصول مرغوب‌تری می دهد تا در هوای گرم و خشک و برعکس میوه درختان انجیری که در هوای خشک و نسبتا گرم کاشته شده‌اند برای تهیه انجیر خشک مرغوب‌تر است تا آنهای در هوای مرطوب عمل آمده‌اند.

باران در موقع تلقیح بسیار مضر است و مقدار محصول را به مقدار قابل توجهی کم می‌کند. در نواحی مرطوب میوه درشت می‌شود و دم آن طویل می‌گردد ولی مقدار شیرینی میوه کم می‌شود در هوای خشک و گرم دم میوه کوتاه شده گاهی به کلی از بین می‌رود اما اندازه میوه کوچک و مقدار شیرینی آن زیاد است.

خاک مطلوب درخت انجیر

درخت انجیر را در انواع مختلف خاک از شنی سبک تا رسی سخت می‌توان کاشت. در اراضی شنی سبک خطر حمله نماتود بسیار زیاد است. بهترین خاک برای کاشت این درخت اراضی لیمونی است. در این نوع اراضی میوه دادن درخت به علت رشد زیاد شاخ و برگ دو یا سه سال به تاخیر می‌افتد.

ازدیاد درخت انجیر

درخت انجیر را با انواع مختلف وروش تکثیر نباتات چه جنسی و چه غیر جنسی می‌توان زیاد کرد. در ازدیاد بوسیله بذر هیچ گاه درخت جدید شبیه به پایه مادری نخواهد بود و به همین جهت نیز جز برای تحقیقات علمی و پیدا کردن انواع جدید از این طرز ازدیاد استفاده نمی‌کنند. برای ازدیاد درخت انجیر از نظر ایجاد باغ به منظور بهره برداری فقط از طرق مختلف غیر جنسی استفاده می‌شود.

طرق مختلف غیر جنسی که بیشتر در تکثیر درخت انجیر بکار می‌روند عبارتند از: قلمه ، پاجوش ، خوابانیدن شاخه و پیوند. بین این طرق ، ازدیاد بوسیله قلمه بیش از سایر روشها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ازدیاد درخت انجیر بوسیله قلمه باید از درخت سالم و قوی و شاخه رسیده انتخاب و تهیه شود.

آفات و بیماریهای درخت انجیر

از انواع آفات می‌توان به این موارد اشاره کرد: سیمتیس نمورانا ، هسپروفانس گریزئوس ، سفیدک انجیر ،موزائیک انجیر ، شکاف خوردن میوه انجیر و بیماری ترشیدگی میوه انجیر.

انجیر با توجه به ارزش غذایی و طبی بالا در بیشتر نقاط دنیا از جمله گرمسیری ، نیمه گرمسیری و معتدله کاشت می شود . استان فارس و شهرستان استهبان سهم عمده ای در تولید انجیر خشک در ایران و دنیا دارند .

محیط رشد : انجیر یک گیاه خزان کننده بوده که ویژه مناطق نیمه گرمسیری می باشد و به زمستان ملایم و تابستان گرم نیاز دارد . ( توجه داشته باشید که دمای پایین در زمستان کاشت انجیر را محدود می کند ) . در فصل گلدهی انجیر نباید آبیاری انجام داد و بهتر است در محیط رشد هم بارندگی وجود نداشته باشد تا حداکثر محصول دهی را داشته باشیم .

خاک مورد نیاز شنی رسی بوده با PH در حدود 6 تا 7.5 که برای رشد انجیر مناسب است . مقاومت این گیاه نسبت به خشکی و شوری زیاد ، حساسیت آن به کمبود آهن و روی زیاد نیست ولی به سدیم و بور حساس است .

ازدیاد : روش ازدیاد به وسیله بذر ، قلمه ، پاجوش ، پیوند . البته ازدیاد با بذر به ندرت انجام شده و مخصوص مراکز تحقیقاتی می باشد . توسط قلمه های چوب 2 الی 3 ساله به راحتی تکثیر می شود . طول قلمه ها در حدود 40 سانتیمتر بوده که در اواخر زمستان جدا می گردند .

انواع انجیر : خوراکی و غیر خوراکی می باشد

انواع انجیر خوراکی : ازمیر ، معمولی ، سان پدرو

انجیر استهبان از نوع ازمیر می باشد که محصول دوم آن اقتصادی و قابل استفاده است . ارقام آن عبارتند از انجیر سیاه ، سبز ، شاه انجیر و کشکی

انجیر های معمولی به صورت پارتنوکارپیک تولید شده و نیازی به گرده افشانی ندارد . ( انجیرهای سیاه موجود در بازار )

انجیر های غیر خوراکی به نام " بر " نامیده شده که زمستانه ، بهاره ، تابستانه دارند و از نوع بهاره آن برای " بردهی " یا گرده افشانی درخت انجیر استفاده می شود

برای گرده افشانی از زنبور " بلاستوفاگا " استفاده می نمایند که درون میوه های انجیر غیر خوراکی زندگی می نمایند .

بازار فروش انجیر : بازار فروش محصولات کشاورزی در ایران هیچ تضمینی ندارد . اما به طور کلی در مورد انجیر های معمولی به دلیل کمی زمان انبار داری آن و توان کم حمل و نقل بایستی به بازار فروش نزدیک باشید . ( قیمت آن هم در شیراز برای مصرف کننده به صورت نوبرانه و کیفیت محصول از 1500 تا 300 تومان می باشد البته در تابستان 84 )  اما در مورد انجیر های خشک به دلیل داشتن خاصیت انبارداری و توان حمل و نقل و از همه مهمتر وجود بازار در خارج از کشور قابل تامل بیشتری است . اما مراقبت و نگهداری بیشتری نیاز دارند .

لیمو ترش میوه درخت لیمو و از مرکبات است . لیموها حاوی مقدار زیادی اسید سیتریک  هستند که موجب طعم ترش آنها می گردد.

تاریخچه

گرچه قریب به 400 سال پیش از تولد مسیح ، تئو فراست از لیمو سخن گفت ، اما تنها در قرن چهارم میلادی ، هنگامی که جنگجویان مسیحی در جنگهای صلیبی به فلسطین رسیدند، لیمو را دیدند که در باغهای آن سرزمین کشت شده بود .
لیمو برای رومیان و یونانیان باستان ناشناخته بود و برای اولین باردر قرن سوم یا چهارم در کتاب نابادادرباره کشاورزی به آن اشاره شده است. این میوه تا قبل از پیروزیهای اعراب در غرب کشت نمی شد. لیمو ها در اواسط قرن پانزدهم در جنوا پرورش یافت و سال 1494 در جزایر آزور دیده شد.

لیمو و پزشکی

پلین، گیاه شناس معروف ، لیمو را به عنوان پادزهری قوی می شناخت . نظریه پلین در پایان قرن دوم مسیحی دوباره بررسی شد و به اثبات رسید و معلوم گشت که لیمو واقعاً سموم بدن را از بین می برد .
در آن زمان این داستان بر سر زبانها بود که 2 نفر به خاطر جرمی که مرتکب شده بودند، از طرف دادگاه به مرگ با نیش افعی محکوم شدند . زنی به آنها رحم کرد و چند لیمو به آنها داد و آنها با خوردن لیمو از نیش افعی ها مصون ماندند و زهر در آنان اثر نکرد .
ابن سینا پزشك معروف ایرانی آب لیمو را بهترین دارو برای تشنجات ناشی از تب می دانست ويرقان را هم با لیمو معالجه می کرد .سنت هيلدگر نیز مصرف پوست لیمو را به زنان باردار تجویز می کرد تا ویار آنها فروکش کند ، قوه هاضمه آنها تقویت شود و دل به هم خوردگی و تهوع آنان برطرف گردد .

چون این میوه دارای مقدار زیادي ويتامين ث  می باشد، زمانی نیروی دریایی انگلستان برای مبارزه با بیماری اسكوربوت از لیمـــــو استفاده می کردند. نیروی دریایی انگلیس در ابتدا تصــــور می کرد لیمـــوهای درشت( Lemon) نوع رسیده تر لیمـــو ترشهای کوچک( Lime ) هستند که شبیه آنها می باشند وبنابراین ملوانان انگلیسی به نـــام limeys ( ملوان انگلیسی) شناخته شدند نه Lemonys.

استفاده‌های غذائی لیمو

اگرچه بخصوص در آشپزی از پوست و گوشت لیمو استفاده می شود، لیموها را بیشتر به علت آب آنها پرورش می دهند. هم لیموهای بزرگ وهم نوع کوچک آنها بصورت شربت آب ليمو ( لیموی طبیعی با آب و شکر) یا بعنوان چاشنی برای نوشنیدنیهایی مانند كولا و یا جهت تزئین لبه لیوان مورد استفاده قرار می گیرد. در رستورانهای انگلستان و سایر کشورها معمولاً آب لیمو را روی ظروف حاوی ماهی له شده می چکانند.

لیمو ترش یکی از گیاهان متعلق به تیره گل سرخ از دو لپه‌ایها می‌باشد. به علت داشتن خواص اسیدی ضد عفونی کننده قوی است. حتی اگر در مسافرتها به آب آشامیدنی مشکوک هستید و می‌ترسید از آن بنوشید کافی است چند قطره آب لیمو ترش را در آن بریزید. آب ر ا کاملا استرلیزه کرده و میکربهای موجود در آب را از بین می‌برد. گرچه قریب به 400 سال پیش از تولد مسیح ، تئوفراست از لیمو سخن گفت، اما تنها در قرن چهارم میلادی ، هنگامی که جنگجویان مسیحی در جنگهای صلیبی به فلسطین رسیدند، لیمو را دیدند که در باغهای آن سرزمین کشت شده بود.

پلین ، گیاه شناس معروف ، لیمو را به عنوان پادزهری قوی می‌شناخت. نظریه پلین در پایان قرن دوم مسیحی دوباره بررسی شد و به اثبات رسید و معلوم گشت که لیمو واقعا سموم بدن را از بین می‌برد. ابن سینا پزشک معروف ایرانی آب لیمو را بهترین دارو برای تشنجات ناشی از تب می‌دانست و یرقان را هم با لیمو معالجه می‌کرد.

خواص داروئی

• کسانی که می‌خواهند خود را لاغر کنند اگر صبح ناشتا آب لیمو ترش را با یک لیوان آب مخلوط کنند و مقدار کمی عسل به آن اضافه نمایند و آنرا بنوشند تا ظهر گرسنه نخواهند شد و بدین ترتیب از شر چربیهای اضافی راحت خواهند شد.
  
  
• بهترین كلسيم آن است که از پوست تخم مرغ و آب لیمو تهیه می‌کنند. برای تهیه کلسیم طبیعی یک تخم مرغ را تمیز شسته و در یک لیوان بگذارید و روی آن آب یک لیمو ترش را بریزید و آنرا به مدت دو سه ساعت در جای خنکی بگذارید سپس تخم مرغ را در آورده و آب لیمو را که دارای مقدار زیادی کلسیم است می توانید روی سالاد ریخته و یا با عسل یا شکر شیرین کرده بنوشید از تخم مرغ هم که پوست آن نرم شده می‌توانید هنوز استفاده کنید.
  
  
• برای گلو درد بهترین دارو ، لیمو ترش است. یک قاشق چایخوری آب لیمو ترش را در آب نیم گرم بریزید و با آن غرغره کنید ورم گلو و گلو درد را برطرف خواهد کرد.
  
  
• برای گرفتگی بینی و زكام کافی است چند قطره آب لیمو را با یک قاشق چایخوری آب مخلوط کرده و در بینی بچکانید.
  
  
• برای رفع کم کاری معده و روده باید یک لیمو ترش را با پوست و هسته له کنید و آنرا با یک لیوان آب سرد و یک قاشق عسل مخلوط کده و بمدت یک ساعت قبل از خواب نوشید.
  
  
• برای جلوگیری از خونریزی بینی کافی است که یک تکه پنبه را آغشته به آ ب لیمو کرده و در سوراخ بینی بگذارید خون دماغ را برطرف خواهد کرد.
  
  
• اگر در صورت شما لکه و جوش قرمز رنگ وجود دارد درمان آن با آب لیمو و نمک است. بدین ترتیب که در مقداری آب لیمو نمک بزنید و آنرا با پنبه روی صورت خود بمالید لکه‌ها و جوشها را برطرف می‌کند.
  
  
• بهترین دارو برای پوست دست شما مخلوط گليسيرين  و آب لیمو است. آب لیمو و گلیسرین را به نسبت مساوی مخلوط کنید و بدستهای خود بمالید ببینید که چقدر پوست دستها صاف می‌شود. در زمستان برای جلوگیری از سرما زدگي  دستهای خود را با آ ب لیمو ماساژ دهید. خوردن آب لیمو سنگ هاي كليه را نیز دفع می‌کند.
  
  ترشي معده. سؤ هاضمه  ، تب  و گريپ را هم می‌توان با لیمو درمان کرد.
  
  گذاشتن یخ و لیمو روی زبان ، سکسکه را درمان می‌کند.

معالجه آنژين با لیمو

برای شستشوی حلق و حنجره از لیمو کمک بگیرد. کمی آب لیمو و آب مقطر را مخلوط و هر ساعت یک بار آن را قرقره کنید.

معالجه زخم و خراشهای سطحی پوست با لیمو

به جای آب اکسیژنه برای شستشوی زخم و خراشهای سطحی پوست ، می‌توانید آب لیمو را بگیرید و دو برابر آن آب بیفزایید و با آن زخمها و خراشهای سطحی پوست را بشویید.

درمان اختلالات هاضمه با لیمو

در تمام مواردی که اختلال هاضمه بوجود می‌آید از قبیل دل به هم خوردگی و نفخ شكم  ، معالجه با لیمو تجویز شده است. در این مورد 2 لیمو را با پوست و هسته برش بزنید و آن را در یک لیتر آب داغ ، یک یا دو ساعت خیس کنید، بعد آن را بفشارید و آب فشرده آن را با قند و یا شکر شیرین کرده و هر روز یک لیوان بنوشید.

درمان خونریزی لثه‌ها

یک قطعه پنبه را در لیوانی که محتوی آب لیمو است، فرو کرده و روزی دو بار صبح و شب آن را به لثه‌های خود بمالید و با انگشتان خود ماساژ دهید ولی مواظب باشید آب لیمو به دندانهای شما نرسد.

معالجه میگرن و سردرد

وقتی میگرن و سردرد دارید در یک فنجان قهوه یا چای غلیظ یک برش لیمو بیندازید و بنوشید ، مصرف آن موجب تسکین درد و میگرن می‌شود.

رفع سرگیجه و دل شوره

استفاده از لیمو ترش سر گيجه  را رفع می‌نماید ، و نیز اگر لیمو با کمی عسل خورده شود ، باعث آرامش شده و دل شوره  را برطرف می‌کند.

پاک کننده پوست

اگر پوست شما چرب است، می‌توانید آن را با لیمو که یک ماده قابض است تمیز کنید. به این ترتیب که یک قاشق چای خوری آب لیمو را در دو فنجان آب مقطر بریزید و با یک پنبه تمیز صورت خود را با آن پاک کنید. این کار باعث کاهش چربی پوست می‌شود و از پدید آمدن جوش‌های صورت جلوگیری می‌کند. در صورت استفاده از این لوسیون برای جلوگیری از رشد باکتریها بهتر است هرروز یک محلول تازه درست کنید. مصرف این محلول باعث خشک شدن پوست می‌شود و برای پوست‌های چرب بسیار مفید است. اما در صورت داشتن پوست خشک از مصرف آن خودداری کنید.

لیمو ضد شوره و بر طرف کننده خارش پوست سر

آب لیمو برای پوست سر بسیار مفید است و شوره سر را کاهش می‌دهد. عصاره حاصل از آبگیری یک لیموی تازه را حدود ‌١٠ دقیقه برروی پوست سر مالش دهید و سپس آن را با آب به طور کامل بشوئید. همچنین آب لیمو می‌تواند به عنوان یک تقویت کننده مو وضد خارش، به صورت ماساژ برروی پوست سر استفاده شود.

ضد سرماخوردگی

آب لیمو یک ضد ویروس عالی می‌باشد و همچنین مصرف آن برای سرماخوردگی شدید بسیار مفید است. بدین منظور یک عدد لیمو را با مقداری نمک میل کنید. در صورت تمایل می‌توان عصاره گرفته شده را در آب رقیق کرد و سپس مصرف نمود.

یک حالت دهنده خوب برای موها

به علاوه شستشوی موی چرب با استفاده از آب لیمو باعث کاهش چربی آن می‌شود. به این صورت که عصاره حاصل از ابگیری دو عددلیمو در یک لیتر آب مورد استفاده قرار دهید و موهایتان را با این محلول بشویید. این روش باعث درخشان و شاداب شدن انواع موها می‌شود. همچنین مصرف آن باعث می‌شود موهای طلایی رنگ روشنتر شوند.

نرم کننده مناسب برای پوست آرنج

برای نرم کردن پوست زبر ناحیه آرنج، آرنجتان را حدود ‌١٠ دقیقه برروی یک برش لیمو ترش فشار دهید.

تقویت کننده حافظه

لیمو تقویت کننده حافظه است. چند قطره از اسانس لیمو را روی یک دستمال ریخته و از طریق بینی استنشاق کنید. همچنین می‌توان این کار را در مواقعی انجام داد که می‌خواهید چیزی رابه یاد بیاورید. مغز شما با استنشاق اسانس لیمو نیروی تازه‌ای بدست خواهد آورد.

آرامش دهنده روح

لیمو همواره به عنوان یک ماده تسکین دهنده روح مطرح بوده است. استشمام رایحه معطر لیمو در طی تمرینات تمرکز و تعمق روح (مدیتیشن) بسیار مفید است. برای انجام این کار کافی است که سه قطره از اسانس لیمو را به یک کاسه حاوی آب گرم افزوده و آن را در هوای اتاق قرار دهید. به این ترتیب در طول استشمام رایحه معطر لیمو به یک آرامش مطلوب فکری و روحی دست خواهید یافت
مصارف دارویی

لیموترش میوه ارزشمندی است که اکثر متخصصین تغذیه به مصرف فراوان آن اشاره دارند:

۱) در واقع هضم غذا را آسان می‌کند.

۲) به خاطر سهولت هضم چاشنی‌ها و گوشتهای چرب توصیه می‌شود که چند قطره لیموترش در آنها بچکانند.

۳) در موارد ناراحتی‌های دستگاه گوارشی مفید است. مثلا درصورت ورم روده یا درد کبد آب لیمو همراه یک لیوان آب معدنی می‌تواند تسکین دهنده باشد.

۴) نوشیدن آب چهار لیموترش با افزودن آب و اندکی شکر بر درمان چاقی مؤثر است.

۵) لیموترش را می‌توان برای درمان نسبی رماتیسم و نقرس مصرف نمود، چونکه اسیدسیتریک برای اسیداوریک حلال بسیار خوبی است.

۶) استفاده از خاصیت ادرارآوری آن فقط در اینگونه دردها توصیه می‌شود و به این نحو دردهای کلیه و مثانه را درمان می‌نماید.

۷) آب لیمو یک ترشی است که برخلاف سرکه ضعف نمی‌آورد بلکه نیروبخش بوده، عضلات معده و روده‌ها را تقویت می‌نماید.

۸) آب لیمو داروی ضد خون دماغ است، تمام سم‌های خون را می‌سوزاند.

۹) چربی و پیه را از بین می‌برد.

۱۰) اشتها آور است.

۱۱) اسهال عادی و خونی را معالجه می‌کند.

۱۲) از طاس شدن سر جلوگیری کرده باعث تقویت موهای سر می‌شود.

۱۳) بزاق دهان را زیاد می‌کند چون بزاق دارای اثر ضدعفونی کننده‌است و میکربهای دهان را از بین می‌برد.

۱۴) آب لیمو از عوامل خنک کننده در تابستان است که می‌تواند عطش و حرارت بدن را رفع کند.

۱۵) موجب راحتی اعصاب می‌شود.

۱۶) باعث زیاد شدن نور چشم شده و آب مروارید را از چشم می‌برد.

۱۷) آب لیمو می‌تواند جانشین دود و مشروب نزد معتادین گردد.

۱۸) عمل تنفس را آسان می‌سازد.

۱۹) لیمو التیام بخش زخمهاست.

۲۰) باد مفاصل را درمان کرده و مداومت در خوردن آن تصلب شرائین را معالجه می‌سازد.

۲۱) زهر حشرات مانند زنبور، عقرب، مار افعی با آب لیمو معالجه می‌شود.

۲۲) آب لیمو ضد تیفوس، ضد سرخک، ضد آبله مرغان و مخملک است.

۲۳) صفرابر است

 از تجارب پیشینیان

برای تمیز کردن ظروف مسی، اشیاء نقره‌ای، مرمرسفید و صندلیهای حصیری، لیموترشی را دونیم کنید و روی شیء بمالید. سپس بشویید و آب بکشید

موارد مصرف در زیبایی

اگر هر روز صبح به کمک تکه‌ای پنبه آب لیمو به پوست بمالید برای روشن کردن رنگ و تقویت و آرامش آن عموما مؤثر است. هم چنین برای سفت شدن ناخن و نرم شدن دست می‌توان آن را به کار برد. پوست لیمو اگر به دندان مالیده شود، رنگش را سفیدتر خواهد کرد

 روش‌های استعمال

لازم به ذکر است که این روش‌های استعمال حتماً به درمان کامل نمی‌انجامد ولی درمان نسبی را به دنبال خواهند داشت.

استعمال داخلی:

*دم کرده: چند برش حلقوی لیموی ترش را با پوست آن در آب جوش دم کنید. برای درمان ورم روده و درد کبد چندین فنجان از این جوشانده را در روز بنوشید.

*لیموناد: آب لیمو ترشی را در نیم لیوان آب بریزید، یا لیمو ترش تازه‌ای را حلقوی برید و خوب در آب بخیسانید. و به هنگام تب و تهوع بنوشید.

*ضد کرم: میوه درسته را له کنید. در آبی که به آن عسل افزوده‌اید دو ساعت بخیسانید. صاف کنید و قبل از خواب بنوشید.

*شربت: مخلوطی از ۴۰ ٪ آب لیمو ترش و ۶۰ ٪ شکر فراهم کنید. این شربت می تواند در مداوای اسکوربوت مؤثر باشد.

*داروی ورم کبد: سه لیمو ترش رسیده را از طول قاچ کنید. پیش از خواب روی قاچها آب جوش بریزید. صبح فردای آن شب ناشتا بخورید.

استعمال خارجی:

*غرغره: یک لیوان آب ولرم را در آب لیموی تازه بریزید. برای بهبودی بیماری آنژین غرغره کنید.

*لیمو ترش ساده: روی زخم‌های عادی و عفونی کمپرس لیمو ترش ساده یا همراه آب بگذارید. برای برطرف کردن عرق یا سرمازدگی با آب لیمو ترش دست و پا را ماساژ بدهید. در مقابل گزش حشرات یک برش لیمو ترش را روی پوست بمالید. برای بهبودی میگرن چند برش لیمو ترش را در پارچه‌ای پیچیده روی شقیقه‌ها بکشید.

در صورت ابتلا به زکام یا خون دماغ پنبه‌ای را به آب لیموی خالص یا همراه اندکی آب آغشته کنید و در سوراخ بینی فرو برید.

نیاز های درخت به برای گلدهی و تولید میوه
درخت به در همه نوع خاک ها رشد می کند , اما خاک سبک و دارای رطوبت و حاصلخیزی کافی را ترجیح می دهد. درخت به در شرایط نور کامل آفتاب بسیار خوب رشد می کند. درخت به اگرچه در شرایط کمی سایه خوب رشد می کند , اما میوه کافی نمی دهد وقتی در چنین شرایطی قرار گیرد. ارقام مختلف درخت به شرایط خاص خود را برای رشد و میوه دهی دارند. آفات و بیماری درختان سیب و گلابی می توانند درخت به را نیز مورد حمله قرار دهند. درخت به برای رشد و میوه دهی به فصل رویش طولانی , آب کافی و برنامه سمپاشی علیه افات و بیماری ها نیاز دارد.


درخت به در خاک های قلیایی به کمبود آهن حساس است و به همین خاطر خاک های اسیدی را بیشتر دوست دارد.وزش باد های تند می تواند به درخت به اسیب رساند و از ادامه میوه دهی درخت جلو گیری نماید. احداث بادشکن در مناطق دارای وزش باد های تند لازم می باشد.با وجودیکه درخت به برای گرده افشانی به درخت گرده دهنده نیاز ندارد اما کشت چند رقم از درخت به که موجب میوه دهی بهتر درخت به می شودتوصیه می گردد.کود دهی ازت به مقدار زیاد می تواند سبب تولید پاجوش های زیاد نماید که این پاجوش ها می توانند درخت را ضعیف نمایند.
درخت به با عناصر غذایی کم در زمان برداشت , میوه زیادی نمی دهد. رشد ناقص میوه به بواسط ابیاری کم یا عدم ابیاری در زمان نیاز درخت به اب ,می باشد.کود دهی درست در طی زمستان و بهار می تواند غذایی کافی در اختیار گیاه قرار دهد.
در طی بهار , مصرف کود دارای ازت , و یا کود گاوی کمپوست شده موجب تولید شاخه های بارده زیاد در درخت به می شود.

خُرما درختی است از تیره گرمسیری جزو تیره نخلها که میوه‌اش جزو میوه‌های سته می‌باشد یعنی تمام قسمت بریکاری آن گوشتی و محتوی مواد غذائی است. دارای هسته‌ای سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشه‌ای بزرگ از شاخه آویزان می‌گردد و برگهای آن بزرگ است. ارتفاع نخل به ۱۰ تا ۲۰ متر یا بیشتر می‌رسد.

به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته می‌شودریشه واژه

واژه خرما ریشه و بنیاد فارسی داشته و از زبان فارسی به زبانهای هندی، اردو، ترکی، اندونزیایی و مالزیایی وارد شده است.

رده بندی علمی

• Kingdom: Plantae

• Division: Magnoliophyta

• Class: Liliopsida

• Order: Arecales

• Family: Arecaceae

• Genus: Phoenix

• Species: P. dactylifera

خرما در قرآن

در قران کلمه خرما 26 بار آمده است.

---

(فَأَنشَأْنَا لَکُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِیلٍ وَأَعْنَابٍ لَّکُمْ فِیهَا فَوَاکِهُ کَثِیرَةٌ وَمِنْهَا تَأْکُلُونَ) سوره مومنون ﴿۱۹﴾

---

پس برای شما به وسیله آن باغهایی از درختان خرما و انگور پدیدار کردیم که در آنها برای شما میوه‌های فراوان است و از آنها می‏خورید

درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، از جمله ایران پرورش می‌یابد. با اینکه خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر می‌کنند ولی بررسی‌های علمی، آن را به گونه‌ای به نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان می‌روید نسبت می‌دهند. باستانشناسان احداث نخلستان‌ها را به پنج هزار سال پیش نسبت داده‌اند زیرا نامی از آن بر لوحه‌های گلی ۵۰ سده پیش یافته‌اند.

در ایران نخل و خرما از دوران باستان و پیش از هخامنشی کشت می‌شده. در ادبیات ساسانی از جمله در کتاب بندهشن از نخل یاد شده‌است. منابع چینی از ایران (در زبان ایشان بوسی، تلفظ چینی پارسی) به عنوان سرزمین نخل خرما که در نزدشان به نام عناب پارسی و عناب هزارساله مشهور بوده، یاد کرده‌اند. در پایان سده نهم میلادی، نخل خرما را از ایران به چین برده و در آنجا کشت کرده‌اند.

در میان کشورهای اروپایی اسپانیا پیشینه بیشتری در کشت خرما دارد.

اصطلاحات نخل و خرما

در مناطق خرماخیز ایران اصطلاحات و واژه‌های فارسی زیادی در ارتباط با نخلکاری رواج دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

• مُخ، مُغ یا مُه به معنی نخل است. نام تنگه و منطقه هرمز هم از هور+مُغ تشکیل شده‌است.
• فَسیل: ساقه اصلی درخت خرما
• تیم: هر چه از فسیل بروید اعم از تنه و پاجوش.
• تیم فسیل: آنچه در کنار تنه اصلی می‌روید.
• مُه‌کُشَک: زاده‌ای که از تنه فسیل برآید.
• اَبار: گردی که از نخل نر ترشح می‌شود.
• گله‌بشکن یا تَرَکی: از آفت‌های نخل.
• تازوغ: سوسکی از آفت‌های نخل.
• مُشتاب: اتاقک یا سیلویی برای دانه‌دانه کردن و شیره‌گیری از خرما.
• پنگ: خوشه
• تاره: برگ نخل
• پریچه یا پیرچه: الیاف اطراف برگ خرما که چسبیده به تنه درخت است. پریچه در بعضی مناطق به‌عنوان اسکاچ نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• پیش: برگ درخت خرما
• پاگنه: انتهای پیش بریده شده که متصل به درخت خرما است.

ارقام بومی خرما در غرب خوزستان عبارتند از: لیلوئی، برحی، زاهدی، دیری، اشکر و بریم، حلاوی، بلیانی، سویدانی، هداک، شکر، بنت ‏السب، دگل زرد، خضراوی، استعمران، بوبکی، چبچاب، مشتوم، جهرمی، عموبحری، دگل سرخ، فرسی، هدل، خصاب، حمراوی، حساوی، اسحاق، جوزی و گنطار.

آشنایی با خرما و خواص آن

خرما میوه‌ای است بهشتی که نام آن در کتاب‌های مقدس آسمانی بارها تکرار شده است. گیاه‌شناسان معتقدند که به احتمال قریب به یقین خرما از سرزمین‌های حوالی خلیج فارس منشا گرفته است.

خرما در دوران باستان به فراوانی در سرزمین‌های بین دو رود نیل و فرات وجود داشته و گفته می‌شود محدوده رشد آن در دوران پیش از تاریخ از سنگال تا حوزه رودخانه ایندوس در شمال هند را در برمی‌گرفت.
شواهد باستان‌شناسی مربوط به کشت خرما در غرب عربستان به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تعلق دارند. خرما در این نواحی به عنوان نماد باروری و زایش مورد توجه خاص مردم بوده است و چادرنشین‌‌ها آن را در واحه‌های بیابانی می‌کاشتند.
اعراب خرما را با خود به اسپانیا بردند. بعدها بتدریج خرما از آسیا و عمدتا خاورمیانه به استرالیا و قاره آمریکا نیز برده شد. سیاحان اسپانیایی نیز خرما را به نیومکزیکو و کالیفرنیا معرفی کردند تا جایی که کالیفرنیا امروزه یکی از تولیدکنندگان خرماست.

بیش از ۳۰۰۰ نوع خرما در جهان شناخته شده است که برخی از آنها مانند هلیله، مضافتی، شکری چرپان و بارشاهی در ایران وجود دارد.

تا ۳۰ درصد وزن خرما را آب تشکیل می‌دهد. میوه خرما ۲ درصد پروتئین و کمتر از ۲ درصد چربی و املاح دارد. پروتئین و آب موجود در آن بسته به نوع خرما و مرحله رسیدن آن فرق می‌کند.

۱۰۰ گرم خرمای تازه دارای ۱۶۳ کیلوکالری انرژی ، ۰٫۹ گرم پروتئین ، ۰٫۳ گرم چربی ، ۳۸ گرم گلوسید ، ۳۰‌ میلیگرم فسفر ، ۱٫۳ میلی‌گرم آهن ، ۶۵۰ میلی‌گرم پتاسیم ، ۶۵ میلی‌گرم منیزیم ، ۷۰ میلی‌گرم کلسیم ، ۲ میلی‌گرم آهن ، ۲٫۲ میلی‌گرم نیاسین است.

به دلیل سدیم کم آن (یک میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم خرما)، برای افراد دچار فشار خون بالا که باید رژیم کم سدیم داشته باشند، مفید است.

تحقیقات نشان داده خرما با توجه به داشتن مقدار قابل توجه فیبر خوراکی می‌تواند از بسیاری سرطان‌ها مانند سرطان کولون و معده پیشگیری کند.

یکی از خواص خرما ملین بودن آن است. اگر ۶ تا ۷ عدد خرما را در ۲ لیوان آب جوش خیس کرده و صبح و شب آن را به صورت گرم بنوشید خاصیت آن را به وضوح می‌بینید.

خاصیت دیگر خرما، خنثی کردن اسید معده است، از آنجا که زیادی اسید معده باعث ترش کردن و دل‌درد می‌شود، در طب سنتی چین برای رفع دل درد ۲ تا ۳ عدد خرمای تازه و له شده را در آب جوش انداخته آن را هم زده و می‌نوشند.

مراحل تکامل خرما

میوه خرما از زمان تشکیل تا هنگام رسیده شدن باید ۴ مرحله را پشت‌سر بگذارد که عبارتند از: مرحله نخست که میوه‌ای به رنگ سبز، سفت و تلخ است و به آن (چاقالی) می‌گویند، ذخیره قند خرما در این مرحله گلوکز و فرکتوز است.

مرحله دوم ۶ هفته به طول می‌انجامد. در این مرحله میوه هنوز سفت است، اما رنگ آن به زرد  نارنجی یا قرمز تغییر می‌یابد و ذخیره قند آن عمدتا ساکاروز است و به آن خرما خارک می‌گویند.

مرحله سوم که به آن رطب می‌گویند، ۴ هفته طول می‌کشد. میوه در این مرحله نیمه رسیده و به رنگ قهوه‌ای است.

مرحله چهارم ۲ هفته طول می‌کشد. در این مرحله میوه رسیده است. برخی میوه را وقتی رنگش هنوز روشن است، برداشت و برای رسیده‌تر شدن در شرایط دمایی مناسب انبار می‌کنند. مثل رطب مضافتی و کبکاب (زرد طلایی) و بعضی دیگر در گرمای خرماپزان بر سر نخل می‌مانند تا نیمه‌خشک شود که به آن خرما می‌گویند، مثل خرمای پیارم.

۱۰ نکته درباره خرما

۱- سعی کنید به جای قند و شکر از خرما برای نوشیدن چای استفاده کنید.

۲- در آشپزی و شیرینی‌پزی نیز به جای شکر می‌توانید از خرما استفاده کنید.

۳- ورزشکاران به علت فعالیت زیاد، می‌توانند از عصرانه‌ای مقوی که با خرما باشد استفاده کنند.

۴- خرما برای کاهش چربی‌های خون موثر است.

۵- با مصرف خرما می‌توان احتمال ابتلا به پوسیدگی دندان را کاهش داد. عصاره خرما با جلوگیری از رشد میکروب عامل پوسیدگی دندان، احتمال ابتلا به این عارضه را کاهش می‌دهد.

۶- خرما میوه بسیاری مغذی و کامل است که می‌توانید به همراه چای یا آب جوش در افطار آن را میل کنید.

۷- خرما دارای قند زیادی است. در واقع حدود۷۰ درصد آن را کربوهیدرات تشکیل می‌دهد، ۲۵ درصد قند آن ساکاروز و ۵۰ درصد آن گلوکز است.

۸- فیبر موجود در خرما برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و هضم و دفع مواد غذایی مفید است.

۹- کسانی که بیماری قند دارند باید کمتر از این میوه استفاده کنند.

۱۰- برای خواب راحت و با آرامش می‌توانید قبل از خواب یک عدد خرما و یک لیوان شیر گرم میل کنید.

پرتقال یا مالته میوه‌ای از خانواده مرکبات می‌باشد.درخت آن همیشه سبز است و ارتفاع آن تا ۱۰ متر هم می‌رسد. ریشه پرتقال از جنوب شرقی آسیا (چین و هند) می‌باشد. نوع ایرانی Persian Orange که ایتالیا یی‌ها از قرن 11 میلادی کشت آن را در جنوب اروپا رایج کردند تلخ بود و جای خود را از قرن 15 میلادی به نوع شیرین تر داد که تاجران کشور پرتغال از هندوستان وارد و کشت کردند. برای همین هم در بسیاری از زبانهای دنیا (یونانی، ترکی، ایرانی، عربی، بلغاری، جرجیایی و زبان جنوب ایتالیا) امروزه هنوز لغت میوه پرتقال با کشور پرتغال تشابه اسمی دارد. البته ریشه لغت انگلیسی (Orange) از نارنگ (سانسکریت) آمده و هم ریشه لغت نارنج (فارسی) و لغتهای مشابه در ارمنی، اسپانیایی، عربی و غیره می‌باشد. در بعضی زبانها هم (نظیر هلندی و آلمانی) آن را سیب چینی (بواسطه مبداء این میوه) میخوانند

معروف‌ترین گونه اصلاح شده پرتقال در دنیا تامسون ناول می‌باشد. بیروت، پایتخت لبنان نیز یکی از معروفترین مکانهای پرورش آن درجهان می‌باشد که پرتغال بیروتی آن نیز معروف است.

پرتقال سرشار از ویتامین ث است. پرتقال درخت کوچکی است دارای برگهای سبز و گلهای سفید پوست پرتقال نارنجی رنگ، کمی ناصاف و میوه آن بسته به انواع مختلف شیرین و ترش ، زرد رنگ و یا قرمز می‌باشد . پرتقال یکی از قدیمی‌ترین میوه‌هایی است که بشر از آن استفاده می کرده است و در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کنفوسیوس از آن نام برده است . در حال حاضر بیشتر از ۲۰۰ نوع پرتقال در آمریکا کشت می‌شود. پرتقال اولیه ، کوچک ، تلخ و پر از هسته بوده است که در اثر تربیت مهندسی ژنتیکی و همچنین انتخاب نوع بهتر و کود کافی درشت تر و شیرین تر شده است . پرتقال ابتدا از چین به هندوستان برده شده و سپس آنجا به نقاط دیگردنیا راه یافت .

ترکیبات شیمیایی

پرتقال یکی از غنی‌ترین منابع ویتامین C می‌باشد. البته باید دقت کرد که ویتامین C در اثر سرما و گرمای زیاد از بین می‌رود . اسانسی که از گلهای پرتقال گرفته می‌شود بنام روغن نرولی Neroli Oil معروف است که دارای بوئی بسیار مطبوع بوده و خیلی گران است و در عطر سازی از آن استفاده می‌شود .

انواع پرتقال

• خونی
• ماندارین
• بیروتی
• تامپسون
• والنسیا

 تولید

تولیدکنندگان بیش‌ترین پرتقال — ۲۰۰۵ (میلیون تُن)
برزیل	۱۷٫۸
ایالات متحده	۸٫۴
مکزیک	۴٫۱
هند	۳٫۱
چین	۲٫۴
اسپانیا	۲٫۳
ایتالیا	۲٫۲
ایران	۱٫۹
مصر	۱٫۸
پاکستان	۱٫۶
مجموع جهانی۶۱٫۷ پرورش درخت پرتقال : فاكتور هاي كه در رشد درخت پرتقال مؤثر است عبارتند از : الف)خاك : خاكهاي داراي پروفيل نسبتا ًيكنواخت كه بهعلت سهولت حركت آب و ريشه زايي باعث گستردگي ريشه مي شود بهترين خاك براي در خت مي باشد ،همچنين PH ايده آل براي اين درخت 6/5 تا7/5 مي باشد . ب)آب وهوا : درجه حرارات مطلوب براي درخت پرتقال 16 تا 20 درجه سانتي گراد است . ج) رطوبت : وجود رطوبت به علت هميشه سبز بودن درخت پرتقال از اهميت خاصي برخوردار است ميزان آب مورد نياز اين درخت در شرايط مختلف متفاوت مي باشد . در آبياري قطره اي حدود 1200 متر مكعب در هكتار مي باشد . د)نيازهاي غذايي : درخت هميشه سبز پرتقال نياز به عناصر زير دارد : 1- ازت يا نيتروژن : يكي از عناصر تشكيل دهنده پروتئين ،كلروفيل  و ساير تركيبات پرتقال است . 2- فسفر: كه باعث افزايش كيفيت ميوه پرتقال و كمبود آن باعث كاهش ميوه و ريزش ميوه ها مي شود . 3- پتاسيم : كه باعث تنظيم تنفس و سوخت و ساز گياه و همچنين افزايش مقاومت در مقابل هواي خشك و آفات و امراض مي شود . 4- منيزيم : كه كمبود آن در اواخر تابستان  و پائيز ظاهر مي شود و باعث ايجاد لكه هاي زرد رنگ در اطراف برگها و ميوه مي شود.